Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7790-5:2008 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 2859-5:2005) quy định về Quy trình lấy mẫu để kiểm tra định tính - Phần 5: Hệ thống các phương án lấy mẫu liên tiếp xác định theo giới hạn chất lượng chấp nhận (AQL) để kiểm tra từng lô. Dưới đây là phần tóm tắt chuyên sâu và chi tiết về Phần mở đầu cùng các điều khoản đầu tiên (từ Điều 1 đến Điều 4) của văn bản tiêu chuẩn này.
- Giới thiệu chung về TCVN 7790-5:2008
Tiêu chuẩn này thiết lập một cơ chế kiểm tra kỹ thuật tiên tiến bằng phương pháp lấy mẫu liên tiếp. Điểm ưu việt của phương án lấy mẫu liên tiếp là tối ưu hóa cỡ mẫu kiểm tra trung bình. So với các phương án lấy mẫu một lần hoặc lấy mẫu hai lần có cùng khả năng bảo vệ chất lượng, phương án lấy mẫu liên tiếp giúp giảm đáng kể số lượng mẫu cần phải kiểm tra thực tế, từ đó tiết kiệm chi phí, thời gian và nguồn lực cho doanh nghiệp cũng như cơ quan kiểm tra.
- Phạm vi áp dụng (Điều 1)
- Tiêu chuẩn này quy định cụ thể hệ thống các phương án lấy mẫu liên tiếp đối với việc kiểm tra định tính từng lô sản phẩm liên tiếp. Hệ thống này được thiết kế dựa trên chỉ số Giới hạn chất lượng chấp nhận (AQL).
- Mục đích của tiêu chuẩn là tạo ra một công cụ kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt, buộc nhà sản xuất phải duy trì chất lượng trung bình của quá trình sản xuất ở mức ít nhất là bằng với giá trị AQL đã được thỏa thuận hoặc quy định, đồng thời bảo vệ người tiêu dùng trước nguy cơ chấp nhận các lô hàng có chất lượng kém.
- Chương trình lấy mẫu trong tiêu chuẩn này thích hợp để áp dụng kiểm tra đối với nhiều đối tượng đa dạng bao gồm: thành phẩm, bán thành phẩm, linh kiện, nguyên liệu thô, các hoạt động dịch vụ, tài liệu thông tin, dữ liệu và các quy trình vận hành trong hệ thống quản lý chất lượng.
- Tiêu chuẩn này được thiết kế để sử dụng kết hợp và bổ sung trực tiếp cho tiêu chuẩn TCVN 7790-1 (ISO 2859-1).
- Tài liệu viện dẫn (Điều 2)
- Tài liệu viện dẫn bắt buộc và cốt lõi để áp dụng tiêu chuẩn này là TCVN 7790-1:2007 (ISO 2859-1:1999) - Quy trình lấy mẫu để kiểm tra định tính - Phần 1: Chương trình lấy mẫu xác định theo giới hạn chất lượng chấp nhận (AQL) để kiểm tra từng lô.
- Mọi quy tắc chuyển đổi mức độ kiểm tra (từ kiểm tra thường sang kiểm tra ngặt hoặc kiểm tra giảm) và các bảng tra cứu mã chữ cỡ mẫu đều phải tuân thủ nghiêm ngặt theo các quy định tại Phần 1.
- Thuật ngữ và định nghĩa (Điều 3)
Để đảm bảo tính thống nhất trong việc áp dụng, tiêu chuẩn đưa ra các định nghĩa kỹ thuật quan trọng sau:
- Phương án lấy mẫu liên tiếp (Sequential sampling plan): Là phương án lấy mẫu mà trong đó các đơn vị sản phẩm được lấy ra và kiểm tra một cách tuần tự từng đơn vị một (hoặc theo từng nhóm nhỏ). Quyết định chấp nhận lô, bác bỏ lô hoặc tiếp tục lấy mẫu kiểm tra được đưa ra ngay sau khi kiểm tra mỗi đơn vị sản phẩm, dựa trên kết quả tích lũy của các mẫu đã kiểm tra trước đó.
- Số chấp nhận tích lũy (Cumulative acceptance number): Trị số giới hạn dưới của số đơn vị không phù hợp (hoặc số lỗi) trong mẫu tích lũy, dùng làm căn cứ để đưa ra quyết định chấp nhận lô sản phẩm tại bước kiểm tra hiện tại.
- Số bác bỏ tích lũy (Cumulative rejection number): Trị số giới hạn trên của số đơn vị không phù hợp (hoặc số lỗi) trong mẫu tích lũy, dùng làm căn cứ để đưa ra quyết định không chấp nhận (bác bỏ) lô sản phẩm tại bước kiểm tra hiện tại.
- Cỡ mẫu tích lũy (Cumulative sample size): Tổng số lượng đơn vị sản phẩm đã được lấy ra và kiểm tra tính đến thời điểm đưa ra quyết định hiện tại.
- Ký hiệu và chữ viết tắt (Điều 4)
Tiêu chuẩn quy định hệ thống ký hiệu chuẩn hóa quốc tế để phục vụ cho việc tính toán và tra cứu bảng biểu:
- Ac: Số chấp nhận (Acceptance number).
- Re: Số bác bỏ (Rejection number).
- AQL: Giới hạn chất lượng chấp nhận (Acceptable Quality Limit), biểu thị bằng tỷ lệ phần trăm đơn vị không phù hợp hoặc số lỗi trên 100 đơn vị sản phẩm.
- d: Số lượng đơn vị không phù hợp (hoặc số lỗi) được tìm thấy trong mẫu kiểm tra.
- Cum d: Số lượng đơn vị không phù hợp tích lũy tính đến bước kiểm tra hiện tại.
- n: Cỡ mẫu của một bước kiểm tra cụ thể.
- Cum n: Cỡ mẫu tích lũy tính đến bước kiểm tra hiện tại.
- N: Cỡ lô (tổng số lượng đơn vị sản phẩm cấu thành nên lô cần kiểm tra).
Để sử dụng toàn bộ tiện ích nâng cao của Hệ Thống Pháp Luật vui lòng lựa chọn và đăng ký gói cước.
Sampling procedures for inspection by attributes - Part 5: System of sequential sampling plans indexed by acceptance quality limit (AQL) for lot-by-lot inspection
Lời nói đầu
TCVN 7790-5 : 2008 hoàn toàn tương đương với ISO 2859-5 : 2005;
TCVN 7790-5 : 2008 do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC 69 Ứng dụng các phương pháp thống kê biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng đề nghị, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố.
Bộ tiêu chuẩn TCVN 7790 (ISO 2859) còn có các tiêu chuẩn sau:
- TCVN 7790-1 : 2007 (ISO 2859-1 : 1999), Qui trình lấy mẫu để kiểm tra định tính - Phần 1: Chương trình lấy mẫu được xác định theo giới hạn chất lượng chấp nhận (AQL) để kiểm tra từng lô;
- TCVN 7790-3 : 2008 (ISO 2859-3 : 2005), Qui trình lấy mẫu để kiểm tra định tính - Phần 3: Qui trình lấy mẫu lô cách quãng;
- TCVN 7790-4 : 2008 (ISO 2859-4 : 2002), Qui trình lấy mẫu để kiểm tra định tính - Phần 4: Qui trình đánh giá mức chất lượng công bố;
- TCVN 7790-5 : 2008 (ISO 2859-5 : 2005), Qui trình lấy mẫu để kiểm tra định tính - Phần 5: Hệ thống phương án lấy mẫu tuần tự theo giới hạn chất lượng chấp nhận (AQL) để kiểm tra từng lô;
- TCVN 7790-10 : 2008 (ISO 2859-10 : 2006), Qui trình lấy mẫu để kiểm tra định tính - Phần 10: Giới thiệu về bộ tiêu chuẩn TCVN 7790 (ISO 2859) về lấy mẫu để kiểm tra định tính.
Bộ tiêu chuẩn ISO 2859 còn có tiêu chuẩn sau:
- ISO 2859-2 : 1985, Sampling procedures for inspection by attributes - Part 2: Sampling plans indexed by limiting quality (LQ) for isolated lot inspection.
Lời giới thiệu
Trong các quá trình sản xuất hiện đại, thường mong muốn chất lượng đạt cao tới mức số cá thể không phù hợp được thông báo là theo phần triệu (10-6). Trong trường hợp này, các phương án lấy mẫu chấp nhận phổ biến, như đề cập trong TCVN 7790-1 (ISO 2859-1), đòi hỏi cỡ mẫu lớn tới mức không thể thực hiện được. Để vượt qua khó khăn này, người sử dụng áp dụng các phương án lấy mẫu chấp nhận có xác suất quyết định sai cao hơn hoặc, trong trường hợp cực đoan, bỏ không sử dụng tất cả các qui trình lấy mẫu chấp nhận. Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp vẫn có nhu cầu chấp nhận sản phẩm có chất lượng cao bằng cách sử dụng các phương pháp thống kê đã chuẩn hóa. Trong những trường hợp như vậy, cần áp dụng các qui trình thống kê đòi hỏi cỡ mẫu nhỏ nhất có thể. Các phương án lấy mẫu liên tiếp là qui trình thống kê duy nhất thỏa mãn nhu cầu này vì, trong số tất cả các phương án lấy mẫu có thuộc tính thống kê tương đương, phương án lấy mẫu liên tiếp có cỡ mẫu trung bình nhỏ nhất. Vì vậy, việc trình bày các phương án lẫy mẫu liên tiếp tương đương về mặt thống kê với các phương án lấy mẫu chấp nhận được sử dụng phổ biến nêu trong TCVN 7790-1 (ISO 2859-1) là rất cần thiết, tuy nhiên phương án này đòi hỏi số lượng mẫu trung bình nhỏ hơn đáng kể.
Ưu điểm chính của các phương án lấy mẫu liên tiếp là việc giảm cỡ mẫu trung bình. Cỡ mẫu trung bình có trọng số của tất cả các cỡ mẫu có thể có trong phương án lấy mẫu đối với một mức chất lượng nhất định của lô hoặc quá trình. Tương tự như phương án lấy mẫu hai lần và lấy mẫu nhiều lần, việc sử dụng phương án lấy mẫu liên tiếp đòi hỏi số mẫu trung bình nhỏ hơn so với phương án lấy mẫu một lần có đặc trưng hiệu quả tương đương. Tuy nhiên, mức tiết kiệm trung bình khi sử dụng phương án lấy mẫu liên tiếp thậm chí còn lớn hơn so với khi sử dụng phương án lấy mẫu hai lần hoặc nhiều hơn. Đối với lô có chất lượng rất tốt, mức tiết kiệm tối đa cho phương án lấy mẫu liên tiếp có thể đạt tới 85 %, so với 37 % ở phương án lấy mẫu hai lần và 75 % đối với phương án lấy mẫu nhiều lần. Mặt khác, khi sử dụng phương án lấy mẫu hai lần, nhiều lần hoặc liên tiếp, số cá thể thực tế được kiểm tra trong một lô cụ thể có thể vượt quá cỡ mẫu của phương án lấy mẫu một lần tương ứng n0. Đối với phương án lấy mẫu hai lần hoặ
Để xem đầy đủ nội dung và sử dụng toàn bộ tiện ích của Hệ Thống Pháp Luật vui lòng lựa chọn và đăng ký gói cước.
Nếu bạn đã là thành viên, hãy bấm:
- 1Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8243-1:2009 (ISO 3951-1 : 2005) về Quy trình lấy mẫu để kiểm tra định lượng - Phần 1: Quy định đối với phương án lấy mẫu một lần xác định theo giới hạn chất lượng chấp nhận (AQL) để kiểm tra từng lô đối với một đặc trưng chất lượng và một AQL
- 2Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10853:2015 (ISO 8423:2008) về Phương án lấy mẫu liên tiếp để kiểm tra định lượng phần trăm không phù hợp (đã biết độ lệch chuẩn)
- 3Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12881:2020 (ISO 39511:2018) về Phương án lấy mẫu liên tiếp để kiểm tra định lượng phần trăm không phù hợp (đã biết độ lệch chuẩn)
- 1Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7790-1:2007 (ISO 2859-1: 1999) về Quy trình lấy mẫu để kiểm tra định tính - Phần 1: Chương trình lấy mẫu được xác định theo giới hạn chất lượng chấp nhận (AQL) để kiểm tra từng lô
- 2Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8243-1:2009 (ISO 3951-1 : 2005) về Quy trình lấy mẫu để kiểm tra định lượng - Phần 1: Quy định đối với phương án lấy mẫu một lần xác định theo giới hạn chất lượng chấp nhận (AQL) để kiểm tra từng lô đối với một đặc trưng chất lượng và một AQL
- 3Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10853:2015 (ISO 8423:2008) về Phương án lấy mẫu liên tiếp để kiểm tra định lượng phần trăm không phù hợp (đã biết độ lệch chuẩn)
- 4Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12881:2020 (ISO 39511:2018) về Phương án lấy mẫu liên tiếp để kiểm tra định lượng phần trăm không phù hợp (đã biết độ lệch chuẩn)
Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7790-5:2008 (ISO 2859-5 : 2005) về Quy trình lấy mẫu để kiểm tra định tính - Phần 5: Hệ thống các phương án lấy mẫu liên tiếp xác định theo giới hạn chất lượng chấp nhận (AQL) để kiểm tra từng lô
- Số hiệu: TCVN7790-5:2008
- Loại văn bản: Tiêu chuẩn Việt Nam
- Ngày ban hành: 01/01/2008
- Nơi ban hành: ***
- Người ký: ***
- Ngày công báo: Đang cập nhật
- Số công báo: Đang cập nhật
- Ngày hiệu lực: 12/08/2026
- Tình trạng hiệu lực: Kiểm tra
