Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 6706:2009 về Chất thải nguy hại - Phân loại là văn bản kỹ thuật quan trọng thiết lập các tiêu chuẩn và nguyên tắc cơ bản trong việc nhận diện, định nghĩa và phân loại các loại chất thải có đặc tính nguy hại tại Việt Nam. Dưới đây là tóm tắt chi tiết nội dung từ Điều 1 đến Điều 4 của tiêu chuẩn này, tập trung vào phạm vi áp dụng, tài liệu viện dẫn, các thuật ngữ cốt lõi và nguyên tắc phân loại.

Điều 1: Phạm vi áp dụng

Điều khoản này xác định rõ giới hạn và đối tượng áp dụng của tiêu chuẩn trong hệ thống quản lý môi trường:

• Tiêu chuẩn này quy định việc phân loại chất thải nguy hại nhằm mục đích quản lý an toàn trong các hoạt động phát sinh, thu gom, lưu giữ, vận chuyển, trung chuyển, tái chế, xử lý và tiêu hủy chất thải.
• Đối tượng áp dụng bao gồm các cơ quan quản lý nhà nước về môi trường, các tổ chức, cá nhân có hoạt động phát sinh chất thải nguy hại hoặc tham gia vào quá trình quản lý chất thải nguy hại trên lãnh thổ Việt Nam.
• Tiêu chuẩn này làm cơ sở kỹ thuật để xây dựng danh mục chất thải nguy hại quốc gia và các hướng dẫn kỹ thuật liên quan đến việc nhận dạng, phân loại chất thải.

Điều 2: Tài liệu viện dẫn

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác, cần tham chiếu đến các tài liệu và tiêu chuẩn liên quan khác. Các tài liệu viện dẫn bao gồm các tiêu chuẩn quốc gia và quốc tế về xác định đặc tính nguy hại, phương pháp thử nghiệm và các quy định pháp lý hiện hành về bảo vệ môi trường. Khi các tài liệu viện dẫn có sự thay đổi hoặc bổ sung, các phiên bản mới nhất sẽ được áp dụng.

Điều 3: Thuật ngữ và định nghĩa

Tiêu chuẩn đưa ra các định nghĩa chuẩn xác nhằm thống nhất cách hiểu và áp dụng trong thực tế:

• Chất thải: Là vật chất được thải ra từ quá trình sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, sinh hoạt hoặc các hoạt động khác.
• Chất thải nguy hại: Là chất thải chứa yếu tố độc hại, phóng xạ, dễ cháy, dễ nổ, dễ ăn mòn, dễ lây nhiễm hoặc có đặc tính nguy hại khác vượt ngưỡng quy định, có khả năng gây nguy hại đến môi trường và sức khỏe con người.
• Đặc tính nguy hại: Là các thuộc tính vật lý, hóa học hoặc sinh học vốn có của chất thải có thể gây ra các tác động tiêu cực đến con người hoặc môi trường.
• Ngưỡng chất thải nguy hại: Là giới hạn định lượng (nồng độ, hàm lượng hoặc khối lượng) của các thành phần nguy hại trong chất thải, làm căn cứ để xác định chất thải đó có phải là chất thải nguy hại hay không.

Điều 4: Nguyên tắc phân loại chất thải nguy hại

Nguyên tắc phân loại là nội dung cốt lõi giúp định hình phương thức quản lý chất thải nguy hại một cách khoa học và hiệu quả:

• Phân loại theo nguồn phát sinh: Chất thải nguy hại được phân nhóm dựa trên các ngành công nghiệp, quy trình sản xuất hoặc hoạt động phát sinh ra chúng (ví dụ: chất thải từ ngành hóa chất, y tế, luyện kim, nông nghiệp).
• Phân loại theo đặc tính nguy hại: Chất thải được phân loại dựa trên các đặc tính nguy hại đặc trưng bao gồm:
  • Tính dễ nổ: Chất thải có khả năng gây ra phản ứng hóa học sinh nhiệt và khí ở tốc độ nhanh gây nổ dưới tác động của va đập hoặc nguồn nhiệt.
  • Tính dễ cháy: Chất thải lỏng có điểm chớp cháy thấp hoặc chất thải rắn có khả năng tự bốc cháy hoặc dễ bắt cháy dưới tác động của ma sát, độ ẩm hoặc thay đổi hóa học tự phát.
  • Tính ăn mòn: Chất thải có tính axit mạnh hoặc kiềm mạnh có khả năng ăn mòn các vật liệu tiếp xúc hoặc gây tổn thương nghiêm trọng cho các mô sống.
  • Tính phản ứng: Chất thải không ổn định, dễ dàng phản ứng mạnh với nước hoặc không khí tạo ra khí độc, nhiệt độ cao hoặc gây cháy nổ.
  • Tính độc hại: Chất thải chứa các chất độc cấp tính hoặc mãn tính đối với con người và sinh vật thông qua đường tiếp xúc, hô hấp hoặc tiêu hóa.
  • Tính lây nhiễm: Chất thải chứa các vi sinh vật, virus hoặc độc tố có khả năng gây bệnh cho con người và động vật (thường phát sinh từ hoạt động y tế, thí nghiệm sinh học).
• Nguyên tắc áp dụng danh mục và thử nghiệm: Việc xác định một loại chất thải có nguy hại hay không phải tuân thủ theo Danh mục chất thải nguy hại do cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền ban hành. Trường hợp chất thải chưa có trong danh mục nhưng nghi ngờ có tính chất nguy hại thì phải tiến hành phân tích, thử nghiệm để xác định dựa trên các ngưỡng nguy hại quy định.