Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 6415-13:2016

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 6415-13:2016 hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 10545-13:1995, quy định phương pháp thử nghiệm xác định độ bền hóa học của các loại gạch gốm ốp và lát ở nhiệt độ phòng. Đây là một trong những tiêu chuẩn kỹ thuật cốt lõi giúp đánh giá khả năng chống chịu của bề mặt gạch trước các tác nhân hóa học từ môi trường sinh hoạt hàng ngày cho đến các môi trường chuyên dụng có tính ăn mòn cao.

Phạm vi áp dụng và đối tượng thử nghiệm

Tiêu chuẩn này áp dụng cho tất cả các loại gạch gốm ốp, lát (bao gồm cả gạch phủ men và gạch không phủ men). Phương pháp thử nghiệm được thiết kế để xác định khả năng chống chịu của bề mặt gạch đối với các nhóm hóa chất sau:

• Hóa chất dùng trong gia đình và muối dùng cho bể bơi.
• Axit và kiềm nồng độ thấp.
• Axit và kiềm nồng độ cao.

Hóa chất và thuốc thử quy chuẩn

Để tiến hành thử nghiệm độ bền hóa học, tiêu chuẩn quy định cụ thể các loại dung dịch thuốc thử với nồng độ chuẩn xác:

• Hóa chất gia dụng và nước bể bơi: Dung dịch Amoni clorua (NH4Cl) nồng độ 100 g/l và dung dịch Natri hypoclorit (NaClO) nồng độ 20 mg/l.
• Axit và kiềm nồng độ thấp (Ký hiệu L): Dung dịch Axit clohydric (HCl) 3% (thể tích), dung dịch Axit xitric (C6H8O7) 100 g/l, và dung dịch Kali hydroxit (KOH) 30 g/l.
• Axit và kiềm nồng độ cao (Ký hiệu H): Dung dịch Axit clohydric (HCl) 18% (thể tích), dung dịch Axit lactic (C3H6O3) 5% (thể tích), và dung dịch Kali hydroxit (KOH) 100 g/l.

Thiết bị và dụng cụ thử nghiệm yêu cầu

Quá trình thử nghiệm đòi hỏi các thiết bị chuyên dụng để đảm bảo tính chính xác và đồng nhất của kết quả:

• Tủ sấy có khả năng duy trì nhiệt độ ổn định ở mức 110 độ C (sai số trong khoảng 5 độ C).
• Bình hoặc ống nghiệm bằng thủy tinh borosilica hoặc vật liệu chịu hóa chất tương đương để chứa mẫu và dung dịch thử.
• Thiết bị phủ bề mặt (đối với gạch phủ men) để giữ dung dịch tiếp xúc liên tục với bề mặt men gạch mà không bị rò rỉ.
• Cân phân tích có độ chính xác cao và các dụng cụ đo thể tích tiêu chuẩn.

Quy trình chuẩn bị mẫu thử

Việc chuẩn bị mẫu thử phải tuân thủ nghiêm ngặt các bước sau để tránh sai số do tạp chất bên ngoài:

• Số lượng mẫu thử tối thiểu thường là 5 viên cho mỗi loại hóa chất thử nghiệm.
• Mẫu thử phải được làm sạch hoàn toàn bằng nước cất hoặc dung môi thích hợp, sau đó sấy khô trong tủ sấy ở nhiệt độ 110 độ C đến khi đạt khối lượng không đổi.
• Để nguội mẫu thử trong bình hút ẩm trước khi tiến hành tiếp xúc với hóa chất.

Quy trình tiến hành thử nghiệm chi tiết

Quy trình thử nghiệm được chia thành các bước cụ thể tùy thuộc vào loại hóa chất tác động:

• Đối với hóa chất gia dụng và muối bể bơi: Cho dung dịch thử tiếp xúc liên tục với bề mặt mẫu thử trong thời gian 24 giờ. Sau đó, rửa sạch mẫu bằng nước chảy, lau khô và tiến hành kiểm tra sự thay đổi bề mặt.
• Đối với axit và kiềm (nồng độ thấp và cao): Mẫu thử được ngâm hoặc cho tiếp xúc liên tục với dung dịch axit hoặc kiềm trong khoảng thời gian kéo dài (thường là 12 ngày). Trong suốt thời gian thử nghiệm, cần duy trì nhiệt độ phòng ổn định và lắc nhẹ định kỳ để đảm bảo nồng độ dung dịch đồng đều xung quanh mẫu thử.

Phương pháp đánh giá và phân hạng độ bền hóa học

Sau khi kết thúc thời gian tiếp xúc và làm sạch mẫu, bề mặt gạch được kiểm tra bằng mắt thường dưới điều kiện ánh sáng tiêu chuẩn (hoặc sử dụng các phương pháp phản xạ ánh sáng, viết mực để kiểm tra độ bám bẩn đối với gạch phủ men). Kết quả được phân hạng như sau:

• Đối với gạch phủ men (Glazed tiles): Được phân thành các cấp độ từ cao đến thấp. Cấp UA (không có sự thay đổi bề mặt đối với hóa chất gia dụng), UB (có sự thay đổi nhẹ về ngoại quan), UC (bề mặt bị phá hủy rõ rệt). Đối với axit và kiềm, ký hiệu tương ứng là LA, LB, LC (nồng độ thấp) và HA, HB, HC (nồng độ cao).
• Đối với gạch không phủ men (Unglazed tiles): Đánh giá dựa trên sự thay đổi về độ bóng, độ nhám bề mặt hoặc sự xuất hiện của các vết ố, rỗ khí sau khi tiếp xúc với hóa chất. Phân hạng tương tự theo các cấp độ từ không ảnh hưởng đến ảnh hưởng nghiêm trọng.

Yêu cầu đối với báo cáo thử nghiệm

Báo cáo kết quả thử nghiệm phải được lập một cách minh bạch và đầy đủ các thông tin cốt lõi sau:

• Viện dẫn tiêu chuẩn TCVN 6415-13:2016 (ISO 10545-13).
• Mô tả chi tiết về mẫu thử bao gồm loại gạch, kích thước, nhà sản xuất và các đặc điểm nhận dạng khác.
• Danh sách các loại hóa chất thuốc thử đã sử dụng trong quá trình thử nghiệm.
• Kết quả phân hạng cụ thể cho từng mẫu thử đối với từng loại hóa chất tương ứng.
• Mọi hiện tượng bất thường quan sát được trên bề mặt mẫu trong suốt quá trình thử nghiệm.