Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 6307:2023 (hoàn toàn tương đương với ISO 916:2019) về Thử nghiệm các hệ thống lạnh là văn bản kỹ thuật quan trọng quy định các phương pháp và quy trình thử nghiệm nhằm xác định tính năng của các hệ thống lạnh hoạt động theo chu trình nén hơi. Tiêu chuẩn này do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC 86 Máy lạnh và điều hòa không khí biên soạn, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố, nhằm cung cấp một khung kỹ thuật thống nhất cho việc đánh giá hiệu suất năng lượng và an toàn vận hành của các thiết bị lạnh tại Việt Nam.

Phạm vi áp dụng của tiêu chuẩn (Điều 1)

TCVN 6307:2023 quy định các phương pháp thử nghiệm tính năng đối với các hệ thống lạnh thực tế, bao gồm cả hệ thống nén hơi đơn cấp và đa cấp. Phạm vi áp dụng cụ thể bao gồm:

• Các hệ thống lạnh sử dụng cho mục đích thương mại, công nghiệp và các ứng dụng tương tự.
• Các thử nghiệm được tiến hành tại hiện trường (nơi lắp đặt thực tế) hoặc tại phòng thử nghiệm chuyên dụng để xác định công suất lạnh, điện năng tiêu thụ và hệ số hiệu quả năng lượng.
• Không áp dụng cho các hệ thống lạnh nhỏ đã được quy định bởi các tiêu chuẩn sản phẩm riêng biệt (như tủ lạnh gia dụng hoặc điều hòa không khí cục bộ) trừ khi có thỏa thuận khác giữa các bên liên quan.

Tài liệu viện dẫn (Điều 2)

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác, người sử dụng cần tham chiếu đến các tài liệu kỹ thuật và tiêu chuẩn quốc tế liên quan, bao gồm:

• Các tiêu chuẩn về đo lường nhiệt độ, áp suất và lưu lượng dòng chảy của môi chất lạnh và chất tải lạnh.
• Các tài liệu quy định về tính chất vật lý và nhiệt động học của các loại môi chất lạnh thông dụng.
• Các tiêu chuẩn về an toàn hệ thống lạnh và bảo vệ môi trường.

Thuật ngữ và định nghĩa cốt lõi (Điều 3)

Tiêu chuẩn làm rõ các khái niệm chuyên ngành để đảm bảo tính đồng nhất trong quá trình thử nghiệm và lập báo cáo kết quả:

• Công suất lạnh hữu ích: Tốc độ dòng nhiệt được hấp thụ bởi môi chất lạnh từ môi trường cần làm lạnh trong thiết bị bay hơi.
• Hệ số hiệu quả năng lượng (COP): Tỷ số giữa công suất lạnh hữu ích và công suất điện năng hoặc năng lượng cơ học tiêu thụ bởi máy nén.
• Trạng thái ổn định: Trạng thái vận hành của hệ thống lạnh mà ở đó các thông số đo lường chính (như nhiệt độ, áp suất, lưu lượng) chỉ dao động trong phạm vi sai số cho phép trong suốt thời gian thử nghiệm.
• Chất tải lạnh: Chất lỏng hoặc chất khí được sử dụng để truyền nhiệt từ môi trường cần làm lạnh đến thiết bị bay hơi của hệ thống lạnh.

Nguyên tắc chung và yêu cầu thử nghiệm (Điều 4)

Điều khoản này thiết lập các nguyên tắc nền tảng để đảm bảo tính chính xác và độ tin cậy của kết quả thử nghiệm:

• Chuẩn bị thử nghiệm: Hệ thống lạnh phải được lắp đặt hoàn chỉnh, nạp đủ môi chất lạnh và dầu bôi trơn theo đúng chỉ dẫn của nhà sản xuất. Trước khi tiến hành đo lường, hệ thống phải được vận hành liên tục cho đến khi đạt trạng thái ổn định nhiệt động.
• Yêu cầu về thiết bị đo: Tất cả các dụng cụ đo lường (nhiệt kế, áp kế, lưu lượng kế, thiết bị đo điện năng) phải được hiệu chuẩn định kỳ và có độ chính xác phù hợp với yêu cầu của tiêu chuẩn.
• Phương pháp đo lường kép: Để tăng độ tin cậy, tiêu chuẩn khuyến khích hoặc bắt buộc sử dụng các phương pháp đo lường độc lập song song (ví dụ: đo công suất lạnh ở cả phía môi chất lạnh và phía chất tải lạnh) để đối chiếu sai số.
• Ghi chép số liệu: Các số liệu đo lường phải được ghi lại liên tục hoặc ở các khoảng thời gian đều đặn trong suốt thời gian thử nghiệm quy định để phục vụ cho việc tính toán giá trị trung bình và đánh giá sai số.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 6307:2023 có hiệu lực kể từ ngày ban hành. Việc áp dụng tiêu chuẩn này giúp các doanh nghiệp, tổ chức kiểm định và cơ quan quản lý nhà nước có cơ sở khoa học vững chắc để đánh giá chất lượng, hiệu suất và mức độ tiết kiệm năng lượng của các hệ thống lạnh công nghiệp tại Việt Nam.