Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 5705:1993

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 5705:1993 quy định các quy tắc ghi kích thước trên các bản vẽ kỹ thuật. Đây là văn bản pháp lý kỹ thuật quan trọng, áp dụng thống nhất cho các bản vẽ thuộc mọi lĩnh vực kỹ thuật như cơ khí, xây dựng, bản vẽ chế tạo và lắp ráp. Việc tuân thủ tiêu chuẩn này đảm bảo tính chính xác, đồng bộ và tránh những sai sót trong quá trình thiết kế, chế tạo và nghiệm thu sản phẩm.

- Phạm vi áp dụng (Điều 1)

• Tiêu chuẩn này quy định các quy tắc chung về cách ghi kích thước trên các bản vẽ kỹ thuật thuộc mọi ngành kỹ thuật.
• Đối tượng áp dụng bao gồm các tổ chức, cá nhân tham gia vào hoạt động thiết kế, lập bản vẽ kỹ thuật, chế tạo, thi công và kiểm tra chất lượng sản phẩm tại Việt Nam.

- Quy tắc chung về ghi kích thước (Điều 2)

• Kích thước ghi trên bản vẽ phải thể hiện kích thước thực của vật thể, không phụ thuộc vào tỷ lệ biểu diễn của hình vẽ đó.
• Mỗi kích thước của vật thể chỉ được ghi một lần duy nhất trên bản vẽ, tránh việc lặp lại gây nhầm lẫn hoặc mâu thuẫn thông tin.
• Kích thước phải được bố trí trên hình chiếu hoặc hình cắt nào thể hiện rõ ràng nhất cấu tạo và hình dáng của phần tử được ghi kích thước.
• Đơn vị đo lường tiêu chuẩn cho kích thước dài là milimét (mm) và không cần ghi ký hiệu đơn vị sau con số kích thước. Trường hợp sử dụng đơn vị đo khác (như mét, centimét), ký hiệu đơn vị phải được ghi rõ ràng ngay sau con số kích thước hoặc được thuyết minh cụ thể trong phần chú thích của bản vẽ.
• Đơn vị đo góc được tính bằng độ, phút, giây và phải ghi đầy đủ ký hiệu đơn vị tương ứng sau con số kích thước góc.

- Đường ghi kích thước, đường gióng và đường dẫn (Điều 3)

• Đường ghi kích thước được vẽ bằng nét liền mảnh. Đường ghi kích thước thẳng thường được vẽ song song với đoạn thẳng cần ghi kích thước. Đường ghi kích thước góc được vẽ dưới dạng cung tròn có tâm tại đỉnh góc.
• Đường gióng kích thước được dùng để giới hạn phạm vi ghi kích thước, được vẽ bằng nét liền mảnh và kéo dài vuông góc với đường ghi kích thước. Đường gióng phải vượt quá đầu mũi tên của đường ghi kích thước một khoảng từ 1mm đến 5mm.
• Đầu mút của đường ghi kích thước phải được giới hạn bằng mũi tên hoặc vạch chéo. Mũi tên phải có góc nhọn ở đỉnh khoảng 15 đến 90 độ và được tô kín. Kích thước của mũi tên phải tương xứng với chiều dày của nét vẽ trên bản vẽ.
• Đường dẫn được sử dụng khi cần chỉ dẫn hoặc ghi chú cho một phần tử cụ thể. Đường dẫn kết thúc bằng một dấu chấm tròn nếu nằm bên trong đường bao của vật thể, hoặc kết thúc bằng mũi tên nếu chỉ vào đường bao.

- Con số kích thước (Điều 4)

• Con số kích thước phải thể hiện trị số thực tế của kích thước cần đo. Trị số này không bị ảnh hưởng bởi tỷ lệ của bản vẽ.
• Vị trí của con số kích thước phải được đặt ở khoảng giữa và phía trên đường ghi kích thước, không được để đường ghi kích thước cắt ngang qua con số.
• Hướng của con số kích thước phải được ghi sao cho người đọc có thể đọc được từ phía dưới lên hoặc từ phía bên phải sang đối với các đường ghi kích thước nghiêng.
• Đối với các kích thước có dung sai, trị số dung sai phải được ghi ngay sau con số kích thước danh nghĩa với cỡ chữ nhỏ hơn hoặc bằng cỡ chữ của con số kích thước danh nghĩa.

Lưu ý: Việc áp dụng đúng các quy định từ Điều 1 đến Điều 4 của TCVN 5705:1993 là cơ sở bắt buộc để thiết lập các bản vẽ kỹ thuật chuẩn hóa, phục vụ hiệu quả cho công tác sản xuất và trao đổi thông tin kỹ thuật trong và ngoài nước.