Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 4947:1989

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 4947:1989 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn ST SEV 3942:1989) quy định chi tiết về phương pháp thử nghiệm đối với van một chiều dùng trong hệ thống khí nén của ngành chế tạo máy. Đây là văn bản kỹ thuật quan trọng giúp các nhà sản xuất, cơ quan kiểm định đánh giá chính xác chất lượng, độ an toàn và hiệu suất vận hành của thiết bị trước khi đưa vào lưu thông và lắp đặt thực tế.

Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh

• Đối tượng áp dụng: Các loại van một chiều khí nén được thiết kế, chế tạo và sử dụng trong các hệ thống truyền động và điều khiển khí nén thuộc ngành chế tạo máy và cơ khí chế tạo.
• Mục đích thử nghiệm: Xác định các chỉ tiêu kỹ thuật cơ bản, độ bền cơ học, độ kín khít và khả năng làm việc tin cậy của van dưới các điều kiện áp suất và lưu lượng tiêu chuẩn.

Quy định chung về điều kiện thử nghiệm (Điều 1 - Điều 4)

Để đảm bảo tính khách quan và độ chính xác cao của kết quả đo lường, tiêu chuẩn đặt ra các yêu cầu nghiêm ngặt về môi trường và thiết bị thử nghiệm:

• Môi chất thử nghiệm: Phải sử dụng không khí nén đã được lọc sạch tạp chất cơ học và tách ẩm theo đúng tiêu chuẩn kỹ thuật quy định cho hệ thống khí nén công nghiệp.
• Nhiệt độ môi trường: Quá trình thử nghiệm phải được tiến hành trong điều kiện nhiệt độ phòng tiêu chuẩn (thường dao động từ 15 độ C đến 35 độ C), trừ các trường hợp đặc biệt có quy định riêng từ nhà sản xuất.
• Thiết bị và dụng cụ đo: Các thiết bị đo áp suất (áp kế), lưu lượng kế, nhiệt kế và thiết bị đo thời gian phải được kiểm định định kỳ, đảm bảo cấp chính xác theo quy định để hạn chế tối đa sai số hệ thống.
• An toàn lao động: Hệ thống gá lắp, đường ống dẫn khí trong quá trình thử nghiệm phải đảm bảo độ kín khít tuyệt đối và có khả năng chịu áp suất cao hơn áp suất thử nghiệm tối đa để đảm bảo an toàn cho kỹ thuật viên.

Các phương pháp thử nghiệm thông số kỹ thuật cốt lõi

Tiêu chuẩn TCVN 4947:1989 tập trung hướng dẫn quy trình thực hiện các phép thử nghiệm quan trọng sau:

• Kiểm tra độ kín khít (Độ rò rỉ khí): Tiến hành cấp áp suất khí nén theo chiều ngược lại (chiều bị chặn của van) để xác định lượng khí rò rỉ qua đệm kín trong một đơn vị thời gian. Lượng rò rỉ đo được không được vượt quá trị số giới hạn cho phép quy định trong tài liệu kỹ thuật của sản phẩm.
• Xác định áp suất mở van (Áp suất bắt đầu thông dòng): Cấp áp suất tăng dần một cách từ từ theo chiều thuận của van. Xác định trị số áp suất tối thiểu mà tại đó đĩa van bắt đầu dịch chuyển khỏi đế van, cho phép dòng khí nén đi qua.
• Xác định tổn thất áp suất (Đặc tính lưu lượng): Đo sự chênh lệch áp suất giữa đầu vào và đầu ra của van khi có dòng khí nén đi qua với các mức lưu lượng định mức khác nhau. Phép thử này giúp đánh giá lực cản dòng chảy của van.
• Thử nghiệm độ bền và độ tin cậy: Cho van hoạt động liên tục với số chu kỳ đóng mở nhất định dưới áp suất làm việc định mức nhằm đánh giá độ bền của lò xo, đệm kín và các chi tiết chuyển động bên trong van sau thời gian dài sử dụng.

Yêu cầu về báo cáo và đánh giá kết quả

Mọi kết quả thử nghiệm phải được ghi chép trung thực, rõ ràng vào biên bản thử nghiệm, bao gồm các nội dung bắt buộc:

• Thông tin chi tiết về ký hiệu, chủng loại và thông số kỹ thuật của van một chiều được thử nghiệm.
• Sơ đồ nguyên lý của hệ thống thử nghiệm và danh mục các thiết bị đo lường đã sử dụng.
• Các số liệu đo đạc thực tế thu được từ các phép thử (áp suất mở, lưu lượng rò rỉ, độ sụt áp).
• Kết luận cuối cùng về việc van có đạt tiêu chuẩn chất lượng để đưa vào vận hành hay không.