Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 357:1970 về Gỗ - Phương pháp xác định số vòng năm là một trong những văn bản kỹ thuật nền tảng trong ngành lâm nghiệp và chế biến gỗ tại Việt Nam. Tiêu chuẩn này quy định phương pháp xác định số lượng vòng năm (vòng tăng trưởng) và tỷ lệ gỗ muộn trên các mẫu thử gỗ, phục vụ cho việc đánh giá chất lượng, tuổi thọ và tính chất cơ lý của gỗ.

Thông tin tổng quan về văn bản:

• Tên tiêu chuẩn: Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 357:1970 về Gỗ - Phương pháp xác định số vòng năm.
• Phạm vi áp dụng: Áp dụng cho các loại gỗ tự nhiên và gỗ xẻ nhằm xác định cấu trúc vòng năm phục vụ nghiên cứu khoa học và sản xuất công nghiệp.

Nội dung chi tiết Phần mở đầu và các Điều khoản đầu (Từ Điều 1 đến Điều 4):

Điều 1: Quy định chung và thiết bị, dụng cụ đo lường

Điều khoản này tập trung vào việc chuẩn bị các trang thiết bị kỹ thuật cần thiết để thực hiện phép đo một cách chính xác nhất. Các yêu cầu cụ thể bao gồm:

• Sử dụng kính lúp có độ phóng đại phù hợp (thông thường từ 10 lần trở lên) để quan sát rõ ràng ranh giới giữa các vòng năm, đặc biệt là đối với các loại gỗ có vòng năm hẹp hoặc cấu trúc không rõ ràng.
• Sử dụng thước đo có độ chính xác cao, vạch chia đến 0,5 mm hoặc các thiết bị đo chuyên dụng khác để đo chiều rộng của các vòng năm và vùng gỗ muộn.
• Các dụng cụ hỗ trợ khác như dao sắc, giấy nhám mịn để làm sạch và làm nổi bật bề mặt cắt ngang của mẫu gỗ trước khi tiến hành đo đạc.

Điều 2: Phương pháp chuẩn bị mẫu thử

Quy trình chuẩn bị mẫu thử đóng vai trò quyết định đến độ chính xác của kết quả đo. Các bước chuẩn bị được quy định chặt chẽ:

• Mẫu thử phải được cắt ngang vuông góc với thớ gỗ. Bề mặt cắt ngang phải phẳng, không bị xước, dập nát hoặc biến dạng do quá trình cắt cơ học.
• Tiến hành làm nhẵn bề mặt cắt ngang bằng dao sắc hoặc giấy nhám từ thô đến mịn để các vòng năm hiện lên rõ nét nhất dưới ánh sáng tự nhiên hoặc ánh sáng nhân tạo.
• Đối với những loại gỗ khó phân biệt vòng năm, cho phép sử dụng các hóa chất nhuộm màu chuyên dụng hoặc làm ẩm bề mặt bằng nước để tăng độ tương phản giữa vùng gỗ sớm và gỗ muộn.

Điều 3: Quy trình tiến hành xác định số vòng năm

Phương pháp thực hiện phép đo và đếm số vòng năm được hướng dẫn chi tiết nhằm thống nhất cách thức thực hiện giữa các phòng thí nghiệm:

• Xác định hướng đo: Phép đo được thực hiện theo hướng bán kính từ tâm (ruột gỗ) ra phía vỏ gỗ, dọc theo đường vuông góc với các vòng năm.
• Tiến hành đếm tổng số vòng năm xuất hiện trên một chiều dài đo nhất định (thường là 1 cm hoặc 2 cm) hoặc đếm toàn bộ số vòng năm trên toàn bộ bán kính của mẫu thử tùy theo yêu cầu cụ thể.
• Xác định ranh giới giữa gỗ sớm (phần gỗ hình thành vào đầu mùa sinh trưởng, thường có màu nhạt, tế bào to, vách mỏng) và gỗ muộn (phần gỗ hình thành vào cuối mùa sinh trưởng, thường có màu sẫm, tế bào nhỏ, vách dày) để phục vụ cho việc đo chiều rộng vùng gỗ muộn khi có yêu cầu.

Điều 4: Phương pháp tính toán và xử lý kết quả

Sau khi thu thập số liệu từ quá trình đo đếm, kết quả sẽ được xử lý theo các công thức quy định:

• Số vòng năm trên 1 cm chiều dài bán kính được tính bằng công thức chia tổng số vòng năm đếm được cho chiều dài đoạn đo tương ứng (tính bằng cm).
• Trường hợp cần xác định tỷ lệ gỗ muộn, tiến hành đo tổng chiều rộng của phần gỗ muộn trên đoạn đo, sau đó tính tỷ lệ phần trăm (%) so với tổng chiều rộng của toàn bộ các vòng năm trên đoạn đo đó.
• Kết quả cuối cùng được lấy là trị số trung bình cộng của các lần đo trên cùng một mẫu thử hoặc trên các mẫu thử khác nhau của cùng một lô gỗ, làm tròn số theo quy định kỹ thuật để đảm bảo tính khách quan và chính xác.