Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 3121-8:2022 về Vữa xây dựng - Phương pháp thử - Phần 8: Xác định khả năng giữ độ lưu động do Viện Vật liệu xây dựng biên soạn, Bộ Xây dựng đề nghị, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng thẩm định và Bộ Khoa học và Công nghệ công bố, nhằm quy định phương pháp xác định khả năng giữ độ lưu động của hỗn hợp vữa tươi sử dụng chất kết dính vô cơ và cốt liệu.

Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh

• Phạm vi áp dụng: Tiêu chuẩn này quy định phương pháp xác định khả năng giữ độ lưu động của vữa tươi được chế tạo từ chất kết dính vô cơ và cốt liệu mịn (bao gồm cả cốt liệu thường và cốt liệu nhẹ) dùng làm vữa xây, vữa trát trong các công trình xây dựng.
• Đối tượng áp dụng: Áp dụng đối với các phòng thí nghiệm chuyên ngành xây dựng (LAS-XD), các đơn vị sản xuất, kinh doanh vữa xây dựng, các nhà thầu thi công, đơn vị tư vấn giám sát và các cơ quan quản lý nhà nước về chất lượng công trình xây dựng.

Tài liệu viện dẫn và nguyên tắc thử nghiệm

• Tài liệu viện dẫn: Tiêu chuẩn này áp dụng đồng thời và thống nhất với các tiêu chuẩn liên quan bao gồm TCVN 3121-1 (Phương pháp lấy mẫu vữa và chuẩn bị mẫu thử) và TCVN 3121-3 (Xác định độ lưu động của vữa tươi bằng bàn dằn).
• Nguyên tắc thử nghiệm: Khả năng giữ độ lưu động của vữa tươi được xác định bằng tỷ lệ phần trăm giữa độ lưu động của hỗn hợp vữa sau một khoảng thời gian chịu tác động hút nước quy định (hoặc sau một khoảng thời gian chờ xác định) so với độ lưu động ban đầu của hỗn hợp vữa đó ngay sau khi trộn.

Thiết bị, dụng cụ và vật liệu thử nghiệm

• Bàn dằn và khuôn đúc: Thiết bị đo độ lưu động của vữa tươi phải phù hợp với các yêu cầu kỹ thuật được quy định chi tiết tại TCVN 3121-3.
• Thiết bị hút nước tiêu chuẩn: Bao gồm phễu lọc Buchner hoặc thiết bị hút chân không có khả năng tạo ra áp lực hút ổn định theo quy định để mô phỏng quá trình mất nước của vữa khi tiếp xúc với gạch xây hoặc bề mặt tường.
• Giấy lọc tiêu chuẩn: Loại giấy lọc có độ thấm và định lượng xác định để lót dưới mẫu vữa trong quá trình hút nước.
• Đồng hồ bấm giờ: Có độ chính xác đến từng giây để kiểm soát nghiêm ngặt thời gian trộn, thời gian hút nước và thời gian thử nghiệm.
• Cân kỹ thuật: Có độ chính xác phù hợp để định lượng các thành phần nguyên liệu và mẫu thử.

Quy trình tiến hành thử nghiệm

• Chuẩn bị mẫu vữa: Tiến hành lấy mẫu và trộn vữa theo đúng quy định tại TCVN 3121-1. Hỗn hợp vữa sau khi trộn phải đảm bảo tính đồng nhất và được thử nghiệm ngay để tránh ảnh hưởng của thời gian đông kết.
• Xác định độ lưu động ban đầu: Tiến hành đo độ lưu động của hỗn hợp vữa ngay sau khi trộn xong bằng bàn dằn theo TCVN 3121-3. Giá trị đo được ký hiệu là D1 (tính bằng milimét).
• Quá trình xử lý hút nước: Cho một lượng vữa tươi vào khuôn của thiết bị hút nước đã được lót giấy lọc tiêu chuẩn. Tiến hành hút nước với áp lực và thời gian quy định (thường là 10 phút hoặc theo chỉ dẫn cụ thể của nhà sản xuất đối với từng loại vữa đặc thù).
• Xác định độ lưu động còn lại: Sau khi kết thúc quá trình hút nước, lấy phần vữa còn lại trong khuôn ra, trộn đều sơ bộ và tiến hành đo lại độ lưu động bằng bàn dằn. Giá trị đo được ký hiệu là D2 (tính bằng milimét).

Tính toán kết quả và báo cáo thử nghiệm

• Công thức tính toán: Khả năng giữ độ lưu động (K), tính bằng phần trăm (%), được xác định theo công thức: K = (D2 / D1) x 100. Trong đó, D1 là độ lưu động ban đầu và D2 là độ lưu động sau khi hút nước. Kết quả thử nghiệm là giá trị trung bình cộng của ít nhất hai lần thử song song, lấy chính xác đến 1%.
• Báo cáo thử nghiệm: Phải thể hiện đầy đủ các thông tin bắt buộc bao gồm: tên phòng thí nghiệm; thông tin chi tiết về mẫu vữa (loại vữa, nguồn gốc, ngày lấy mẫu); viện dẫn tiêu chuẩn TCVN 3121-8:2022; kết quả của từng lần thử và kết quả trung bình; các sai lệch so với quy trình tiêu chuẩn (nếu có); ngày thử nghiệm và chữ ký của người chịu trách nhiệm.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 3121-8:2022 có hiệu lực thi hành kể từ ngày ban hành và thay thế hoàn toàn cho tiêu chuẩn TCVN 3121-8:2003. Các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực liên quan cần áp dụng phiên bản mới này để đảm bảo tính đồng bộ và chính xác trong công tác kiểm định chất lượng vật liệu xây dựng.