Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13695-5:2023 về Đường ray - Phương pháp thử nghiệm bộ phụ kiện liên kết - Phần 5: Xác định điện trở quy định quy trình thử nghiệm trong phòng thí nghiệm để xác định điện trở trong điều kiện ẩm ướt giữa hai ray chạy được liên kết vào tà vẹt bê tông, dầm đỡ hoặc tấm bản mặt cầu đường sắt. Đây là tiêu chuẩn kỹ thuật quan trọng giúp đánh giá khả năng cách điện của hệ thống liên kết đường ray, phục vụ trực tiếp cho việc bảo đảm an toàn hệ thống thông tin tín hiệu và dòng điện hồi lưu trên đường sắt.

Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh

Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực thiết kế, sản xuất, thử nghiệm và nghiệm thu các bộ phụ kiện liên kết đường ray. Phạm vi áp dụng cụ thể bao gồm:

• Các bộ phụ kiện liên kết được lắp đặt trên tà vẹt bê tông, thanh đỡ hoặc các cấu kiện dạng tấm bản của đường sắt khổ tiêu chuẩn và các khổ đường sắt khác.
• Phương pháp thử nghiệm này không áp dụng cho các hệ thống liên kết trên tà vẹt thép hoặc tà vẹt gỗ, trừ khi có các quy định riêng biệt khác được viện dẫn bổ sung.
• Đánh giá mức độ rò rỉ dòng điện qua hệ thống liên kết dưới tác động của nước mưa hoặc môi trường ẩm ướt nhân tạo trong phòng thí nghiệm.

Nội dung cốt lõi của các điều khoản đầu (Điều 1 đến Điều 4)

1. Phạm vi áp dụng (Điều 1)

Điều khoản này xác định rõ giới hạn kỹ thuật của phương pháp thử nghiệm. Thử nghiệm được thiết kế để đo điện trở một chiều hoặc xoay chiều giữa hai ray được lắp trên cùng một tà vẹt hoặc tấm bản. Kết quả thử nghiệm là cơ sở để phê duyệt thiết kế hoặc kiểm tra chất lượng định kỳ của bộ phụ kiện liên kết.

2. Tài liệu viện dẫn (Điều 2)

Tiêu chuẩn viện dẫn các tài liệu kỹ thuật liên quan để đảm bảo tính đồng bộ trong quá trình thực hiện phép đo. Các tài liệu viện dẫn bao gồm các phần khác của bộ tiêu chuẩn TCVN 13695 về phương pháp thử nghiệm bộ phụ kiện liên kết đường ray, cũng như các tiêu chuẩn về thiết bị đo lường điện năng.

3. Thuật ngữ và định nghĩa (Điều 3)

Để đảm bảo tính thống nhất trong việc hiểu và áp dụng, tiêu chuẩn đưa ra các định nghĩa chuyên ngành quan trọng:

• Bộ phụ kiện liên kết (Fastening system): Tổ hợp các chi tiết dùng để liên kết ray với tà vẹt hoặc kết cấu đỡ dưới ray.
• Điện trở liên kết (Fastening electrical resistance): Điện trở đo được giữa hai thanh ray được lắp đặt hoàn chỉnh trên một tà vẹt hoặc tấm bản dưới các điều kiện phun nước quy định.
• Tà vẹt bê tông/Tấm bản (Concrete sleeper/slab): Cấu kiện chịu lực chính nâng đỡ ray và truyền tải trọng xuống nền đường.

4. Nguyên lý thử nghiệm (Điều 4)

Nguyên lý xác định điện trở của bộ phụ kiện liên kết dựa trên việc mô phỏng điều kiện thời tiết mưa thực tế:

• Mẫu thử bao gồm một đoạn tà vẹt bê tông hoàn chỉnh (hoặc một phần tấm bản) được lắp đặt hai đoạn ray ngắn bằng bộ phụ kiện liên kết cần thử nghiệm.
• Hệ thống được đặt trong buồng thử nghiệm và chịu tác động của dòng nước phun nhân tạo với lưu lượng, áp suất và độ dẫn điện của nước được kiểm soát nghiêm ngặt theo tiêu chuẩn.
• Sau một khoảng thời gian phun nước quy định để đạt trạng thái bão hòa bề mặt, một điện áp xoay chiều hoặc một chiều xác định được đặt vào giữa hai thanh ray.
• Tiến hành đo dòng điện rò rỉ chạy qua hệ thống liên kết và tà vẹt, từ đó tính toán ra giá trị điện trở tương ứng của bộ phụ kiện liên kết.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13695-5:2023 có hiệu lực áp dụng kể từ ngày được công bố bởi cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền về khoa học và công nghệ. Việc áp dụng tiêu chuẩn này góp phần chuẩn hóa quy trình thử nghiệm vật liệu đường sắt tại Việt Nam, tiệm cận với các tiêu chuẩn quốc tế tiên tiến.