Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13361-2:2021 về Giống cây lâm nghiệp - Cây trồng rừng ven biển - Phần 2: Xoan chịu hạn (Neem) được công bố bởi Bộ Khoa học và Công nghệ vào năm 2021, quy định các yêu cầu kỹ thuật chất lượng đối với nguồn giống và cây con giống Xoan chịu hạn phục vụ cho mục đích trồng rừng phòng hộ và đặc dụng tại các vùng ven biển Việt Nam.

Phạm vi áp dụng và đối tượng áp dụng

• Phạm vi áp dụng: Tiêu chuẩn này quy định các chỉ tiêu kỹ thuật tối thiểu đối với nguồn giống (bao gồm lâm phần tuyển chọn, rừng giống chuyển hóa, rừng giống trồng, vườn giống và cây trội) và chất lượng cây con xuất vườn của loài Xoan chịu hạn (Azadirachta indica A. Juss) phục vụ cho việc trồng rừng ven biển.
• Đối tượng áp dụng: Áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân có hoạt động liên quan đến nghiên cứu, chọn tạo, sản xuất, kinh doanh, quản lý chất lượng giống và trồng rừng Xoan chịu hạn tại vùng ven biển.

Tài liệu viện dẫn và thuật ngữ định nghĩa

• Tài liệu viện dẫn: Tiêu chuẩn này áp dụng các tài liệu viện dẫn liên quan đến quy trình kỹ thuật trồng rừng, quản lý giống cây trồng lâm nghiệp hiện hành nhằm đảm bảo tính đồng bộ trong hệ thống tiêu chuẩn quốc gia.
• Xoan chịu hạn (Neem): Là loài cây thân gỗ có khả năng chịu hạn cao, thích nghi tốt với điều kiện đất cát ven biển, khí hậu khắc nghiệt, khô nóng.
• Nguồn giống được công nhận: Là nguồn giống đã được cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền thẩm định và cấp quyết định công nhận đạt tiêu chuẩn để khai thác vật liệu nhân giống.

Yêu cầu kỹ thuật đối với nguồn giống Xoan chịu hạn

• Lâm phần tuyển chọn và rừng giống: Phải có nguồn gốc rõ ràng, sinh trưởng khỏe mạnh, tỷ lệ cây bị sâu bệnh hại thấp dưới mức quy định. Lâm phần phải có độ tuổi và mật độ phù hợp để đảm bảo khả năng thụ phấn chéo tốt nhất.
• Cây trội chọn lọc: Phải là những cây có sinh trưởng vượt trội về chiều cao và đường kính so với trung bình của lâm phần; thân cây thẳng, tán lá cân đối, không bị sâu bệnh nguy hiểm gây hại và có khả năng chống chịu gió bão tốt.

Yêu cầu chất lượng cây con xuất vườn

• Tuổi cây con: Cây con xuất vườn phải đạt độ tuổi từ 3 tháng đến 6 tháng tuổi tính từ thời điểm gieo ươm trong vườn ươm.
• Chiều cao cây (H): Chiều cao vút ngọn của cây con phải đạt tối thiểu từ 30 cm đến 50 cm, đảm bảo cây đủ cứng cáp khi đưa ra thực địa ven biển.
• Đường kính cổ rễ (D0): Đường kính cổ rễ của cây con phải đạt tối thiểu từ 0,4 cm trở lên.
• Chất lượng cơ lý và hình thái: Cây con phải phát triển cân đối, thân thẳng, không bị cụt ngọn, ngọn chính phát triển tốt và đã có hiện tượng hóa gỗ ở phần gốc thân.
• Tình trạng sâu bệnh: Cây con hoàn toàn không bị nhiễm các loại sâu bệnh hại nguy hiểm, đặc biệt là các bệnh về nấm cổ rễ hoặc sâu đục thân.
• Hệ rễ và bầu đất: Bộ rễ phải phát triển mạnh, rễ cực phát triển tốt trong bầu đất. Bầu đất phải còn nguyên vẹn, không bị vỡ, kích thước bầu đất phải tuân thủ đúng quy định kỹ thuật gieo ươm loài Xoan chịu hạn.

Phương pháp kiểm tra và đánh giá chất lượng

• Kiểm tra hồ sơ nguồn gốc: Tiến hành kiểm tra các giấy tờ chứng minh nguồn gốc lô giống, quyết định công nhận nguồn giống của cơ quan có thẩm quyền.
• Phương pháp đo đếm chỉ tiêu: Sử dụng thước đo chuyên dụng để đo chiều cao vút ngọn và đường kính cổ rễ của các cây mẫu trong lô cây con theo phương pháp lấy mẫu ngẫu nhiên hệ thống.
• Đánh giá cảm quan: Quan sát trực tiếp để đánh giá độ hóa gỗ của thân, tình trạng sâu bệnh hại, độ thẳng của thân và độ nguyên vẹn của bầu đất.

Hiệu lực thi hành

TCVN 13361-2:2021 có hiệu lực áp dụng kể từ ngày được Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. Các cơ sở sản xuất kinh doanh giống cây lâm nghiệp ven biển có trách nhiệm áp dụng tiêu chuẩn này để phân loại, nghiệm thu và công bố tiêu chuẩn chất lượng sản phẩm cây giống trước khi lưu thông trên thị trường.