Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13113:2020 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 13006:2018) về Gạch gốm ốp lát - Định nghĩa, phân loại, đặc tính kỹ thuật và ghi nhãn được ban hành nhằm thiết lập hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật đồng bộ, chính xác cho các sản phẩm gạch gốm ốp lát tại thị trường Việt Nam. Tiêu chuẩn này đưa ra các yêu cầu nghiêm ngặt đối với việc xác định chất lượng, phương pháp thử nghiệm, phân nhóm sản phẩm và quy cách ghi nhãn hàng hóa lưu thông trên thị trường.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân thực hiện hoạt động sản xuất, nhập khẩu, phân phối, kiểm định và sử dụng các loại gạch gốm ốp lát (gạch ceramic) được chế tạo bằng phương pháp ép đùn hoặc ép khô, dùng để lát nền và ốp tường trong nhà hoặc ngoài trời.

Định nghĩa và các khái niệm cơ bản (Điều 1 - Điều 4)

• Gạch gốm ốp lát (Ceramic tiles): Là những tấm mỏng được làm từ đất sét và/hoặc các nguyên liệu vô cơ khác, thường được tạo hình bằng phương pháp ép đùn hoặc ép khô ở nhiệt độ phòng, sau đó được sấy khô và nung ở nhiệt độ đủ cao để đạt được các tính chất vật lý và hóa học yêu cầu.
• Phần trăm nước thấm bão hòa (Độ hút nước): Là chỉ số đo lường lượng nước mà viên gạch hấp thụ trong điều kiện thử nghiệm tiêu chuẩn, được tính bằng tỷ lệ phần trăm so với khối lượng khô của viên gạch. Đây là tiêu chí cốt lõi để phân loại các nhóm gạch gốm.
• Gờ tạo mạch (Spacer lugs): Là phần lồi ra ở cạnh của viên gạch, được thiết kế định hình sao cho khi đặt hai viên gạch cạnh nhau và thẳng hàng thì tự động tạo ra một khe hở có khoảng cách không nhỏ hơn chiều rộng tối thiểu của mạch vữa theo quy định.
• Gạch phủ men (Glazed tiles) và Gạch không phủ men (Unglazed tiles): Phân định rõ ràng giữa loại gạch có lớp phủ thủy tinh không thấm nước trên bề mặt và loại gạch đồng chất không có lớp phủ men.

Phân loại gạch gốm ốp lát

Tiêu chuẩn quy định việc phân loại gạch gốm ốp lát dựa trên hai cơ sở chính là phương pháp tạo hình và độ hút nước (ký hiệu là E):

• Theo phương pháp tạo hình:
  • Nhóm A (Gạch ép đùn): Được tạo hình bằng cách ép nguyên liệu dẻo qua khuôn đùn để tạo thành dải gạch, sau đó cắt thành từng viên.
  • Nhóm B (Gạch ép khô): Được tạo hình từ hỗn hợp bột nguyên liệu có độ ẩm thấp dưới áp lực cao trong khuôn ép.
• Theo độ hút nước (E):
  • Nhóm có độ hút nước thấp (E ≤ 0,5% hoặc 0,5% < E ≤ 3%): Thường dùng cho các khu vực chịu lực cao, ngoài trời hoặc nơi có độ ẩm lớn.
  • Nhóm có độ hút nước trung bình (3% < E ≤ 6% hoặc 6% < E ≤ 10%).
  • Nhóm có độ hút nước cao (E > 10%): Thường chỉ sử dụng để ốp tường trong nhà.

Đặc tính kỹ thuật cốt lõi

• Kích thước và chất lượng bề mặt: Quy định chi tiết về sai lệch cho phép đối với chiều dài, chiều rộng, độ dày, độ thẳng cạnh, độ vuông góc và độ phẳng bề mặt. Bề mặt gạch phải đạt tỷ lệ không có khuyết tật nhìn thấy được tối thiểu là 95% trên tổng số mẫu thử.
• Tính chất vật lý:
  • Độ bền uốn và lực phá hủy tối thiểu cho từng nhóm gạch.
  • Độ bền mài mòn bề mặt đối với gạch phủ men (phân cấp theo chỉ số PEI từ I đến V) và độ bền mài mòn sâu đối với gạch không phủ men.
  • Hệ số giãn nở nhiệt dài, độ bền sốc nhiệt, độ bền rạn men (đối với gạch men) và độ bền đóng băng/tan băng (đối với khu vực có khí hậu lạnh).
• Tính chất hóa học:
  • Độ bền chống bám bẩn (phân cấp từ lớp 1 đến lớp 5).
  • Độ bền hóa học đối với các chất tẩy rửa gia dụng, hóa chất xử lý nước bể bơi, cũng như các dung dịch axit và kiềm ở nồng độ thấp và cao.

Quy định về ghi nhãn và bao gói

Sản phẩm gạch gốm ốp lát khi lưu thông trên thị trường phải được đóng gói và ghi nhãn rõ ràng trên bao bì với các thông tin bắt buộc sau:

• Tên nhà sản xuất, địa chỉ và nhãn hiệu thương mại đã đăng ký.
• Ký hiệu tiêu chuẩn áp dụng (TCVN 13113:2020 hoặc ISO 13006:2018).
• Phương pháp tạo hình (Nhóm A hoặc Nhóm B) và nhóm độ hút nước tương ứng.
• Kích thước danh nghĩa, kích thước thực tế (work size) và độ dày của sản phẩm.
• Loại bề mặt (gạch phủ men - GL hoặc gạch không phủ men - UGL).
• Số lượng viên gạch trong một hộp, tổng diện tích phủ bề mặt và khối lượng tịnh của bao gói.

Hiệu lực thi hành

TCVN 13113:2020 thay thế cho các tiêu chuẩn cũ liên quan đến gạch gốm ốp lát trước đây, tạo ra hành lang kỹ thuật thống nhất, giúp các doanh nghiệp nâng cao chất lượng sản phẩm và tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa theo tiêu chuẩn quốc tế ISO.