Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12668-4:2020 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế IEC 60086-4:2019) về Pin sơ cấp - Phần 4: An toàn của pin lithium đưa ra các quy định kỹ thuật và yêu cầu an toàn nghiêm ngặt đối với các loại pin sơ cấp lithium nhằm đảm bảo an toàn trong quá trình vận hành bình thường cũng như trong các điều kiện dự kiến có thể xảy ra sự cố.

Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân sản xuất, nhập khẩu, phân phối và kiểm định chất lượng các sản phẩm pin sơ cấp lithium, cũng như các nhà sản xuất thiết bị điện tử sử dụng nguồn năng lượng từ loại pin này tại Việt Nam.

- Phạm vi áp dụng và mục tiêu an toàn của tiêu chuẩn

• Tiêu chuẩn tập trung vào việc phòng ngừa các mối nguy hại tiềm ẩn từ pin lithium bao gồm cháy, nổ, rò rỉ hóa chất, gây bỏng hoặc các tổn thương vật lý khác cho người sử dụng.
• Xác định các tiêu chí thử nghiệm nghiêm ngặt để đánh giá khả năng chịu đựng của pin dưới các tác động cơ học, nhiệt học và điện học trong suốt vòng đời sản phẩm từ khâu sản xuất, vận chuyển đến tiêu hủy.

- Các thuật ngữ và định nghĩa kỹ thuật cốt lõi (Điều 1 đến Điều 4)

• Phần trăm dung lượng danh định phóng khỏi pin: Đây là chỉ số kỹ thuật quan trọng xác định tỷ lệ dung lượng thực tế đã được giải phóng so với dung lượng thiết kế ban đầu của pin. Thông số này quyết định việc đánh giá trạng thái hoạt động, độ sâu phóng điện và giới hạn an toàn của pin trong quá trình phóng điện liên tục hoặc không liên tục.
• Pin sơ cấp lithium: Loại pin không thể sạc lại được, sử dụng lithium hoặc hợp chất lithium làm cực âm (anode) và có mật độ năng lượng cao, đòi hỏi các biện pháp kiểm soát an toàn đặc biệt hơn so với các loại pin thông thường khác.
• Sự cố thoát nhiệt (Thermal Runaway): Trạng thái phản ứng hóa học tự tăng tốc bên trong pin dẫn đến tăng nhiệt độ đột ngột, có nguy cơ gây cháy nổ nếu không được kiểm soát bằng các cơ chế an toàn tích hợp.

- Yêu cầu thiết kế và chế tạo an toàn

• Nhà sản xuất phải đảm bảo pin được thiết kế có cơ chế giải phóng áp suất an toàn (van an toàn) để ngăn ngừa hiện tượng nổ vỏ pin khi áp suất nội bộ tăng cao đột ngột.
• Cấu trúc cơ học của pin phải chịu được các ứng suất vật lý thông thường mà không làm rách màng ngăn hoặc gây ngắn mạch nội bộ.
• Nhãn mác và hướng dẫn sử dụng phải hiển thị rõ ràng các cảnh báo về nguy cơ cháy nổ, hướng dẫn lắp đặt đúng cực và các khuyến cáo không được sạc lại đối với pin sơ cấp.

- Các phương pháp thử nghiệm đánh giá an toàn

• Thử nghiệm môi trường: Bao gồm thử nghiệm chu kỳ nhiệt độ (thay đổi nhiệt độ đột ngột từ cực lạnh sang cực nóng) và thử nghiệm áp suất khí quyển thấp để mô phỏng điều kiện vận chuyển bằng đường hàng không.
• Thử nghiệm cơ học: Đánh giá độ bền của pin thông qua các thử nghiệm rung lắc tần số cao, va đập vật lý và rơi tự do từ độ cao quy định nhằm đảm bảo vỏ pin không bị nứt vỡ hoặc rò rỉ hóa chất.
• Thử nghiệm điện: Thử nghiệm ngắn mạch ngoài ở nhiệt độ cao, thử nghiệm phóng điện quá mức (phóng điện cưỡng bức) để kiểm tra khả năng chịu đựng của pin khi bị lắp ngược cực hoặc sử dụng nối tiếp sai quy cách trong thiết bị.

- Hiệu lực thi hành và hướng dẫn áp dụng

TCVN 12668-4:2020 có hiệu lực kể từ ngày ban hành. Các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực sản xuất và kinh doanh thiết bị điện tử, linh kiện pin cần chủ động cập nhật quy trình thử nghiệm và chứng nhận hợp chuẩn theo tiêu chuẩn này để đảm bảo sản phẩm lưu thông hợp pháp và an toàn trên thị trường.