Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12546:2025 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 10715:2022) về Khí thiên nhiên - Lấy mẫu khí quy định các nguyên tắc, phương pháp và hướng dẫn kỹ thuật chi tiết nhằm bảo đảm việc thu thập mẫu khí thiên nhiên đạt tính đại diện cao nhất phục vụ cho quá trình phân tích chất lượng.
Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh
Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các cơ quan, tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực khai thác, chế biến, vận chuyển, phân phối, kinh doanh và kiểm nghiệm chất lượng khí thiên nhiên. Phạm vi điều chỉnh tập trung vào các kỹ thuật lấy mẫu khí thiên nhiên khô (đã qua xử lý) và các loại khí tương đương lưu thông trong đường ống truyền tải.
Nội dung cốt lõi của tiêu chuẩn (Điều 1 đến Điều 4)
1. Phạm vi áp dụng (Điều 1)
- Xác định các hướng dẫn cụ thể cho việc thiết kế, lắp đặt và vận hành các thiết bị, hệ thống lấy mẫu khí thiên nhiên.
- Định hướng phương pháp lấy mẫu nhằm bảo đảm mẫu khí sau khi thu thập không bị thay đổi về thành phần hóa học và tính chất vật lý so với dòng khí gốc trong đường ống.
- Không áp dụng cho việc lấy mẫu các dòng khí có chứa nhiều pha lỏng liên tục hoặc các dòng khí không đồng nhất nghiêm trọng khi chưa qua xử lý sơ bộ.
2. Tài liệu viện dẫn (Điều 2)
- Viện dẫn các tiêu chuẩn quốc gia và quốc tế liên quan đến việc xác định chất lượng khí thiên nhiên, đo lường lưu lượng và các tiêu chuẩn an toàn trong vận hành thiết bị áp lực.
- Các tài liệu viện dẫn là cơ sở pháp lý và kỹ thuật bắt buộc để áp dụng đồng bộ cùng với tiêu chuẩn này.
3. Thuật ngữ và định nghĩa (Điều 3)
- Mẫu đại diện (Representative sample): Là mẫu khí có các đặc tính vật lý và hóa học hoàn toàn tương đồng với dòng khí tại thời điểm và vị trí lấy mẫu.
- Điểm sương hydrocarbon (Hydrocarbon dew point): Nhiệt độ tại đó các cấu tử hydrocarbon bắt đầu ngưng tụ từ pha khí sang pha lỏng ở một áp suất xác định. Đây là thông số cực kỳ quan trọng cần kiểm soát để tránh làm sai lệch kết quả lấy mẫu.
- Lấy mẫu trực tiếp (Direct sampling): Phương pháp dẫn trực tiếp dòng khí từ điểm lấy mẫu vào thiết bị phân tích (như máy sắc ký khí) mà không qua bình chứa trung gian.
- Lấy mẫu gián tiếp (Indirect sampling): Phương pháp thu thập khí vào một bình chứa chuyên dụng (bình lấy mẫu) để vận chuyển về phòng thử nghiệm phân tích sau đó.
4. Nguyên tắc chung và khái niệm lấy mẫu (Điều 4)
- Yêu cầu về tính đồng nhất: Dòng khí trong đường ống phải được bảo đảm ở trạng thái một pha (pha khí hoàn toàn) tại vị trí lấy mẫu. Mọi sự ngưng tụ pha lỏng đều làm mất tính đại diện của mẫu.
- Kiểm soát nhiệt độ và áp suất: Trong suốt quá trình lấy mẫu, nhiệt độ của hệ thống lấy mẫu phải được duy trì cao hơn điểm sương hydrocarbon của khí ít nhất là 15 độ C để ngăn ngừa sự ngưng tụ ngược.
- Vật liệu thiết bị lấy mẫu: Các bộ phận tiếp xúc trực tiếp với mẫu khí (đầu dò, đường ống dẫn, van, bình chứa) phải được làm bằng vật liệu trơ (như thép không gỉ) để tránh hiện tượng hấp phụ hoặc phản ứng hóa học làm thay đổi thành phần khí (đặc biệt là các hợp chất lưu huỳnh nồng độ thấp).
- An toàn trong lấy mẫu: Hệ thống lấy mẫu phải được thiết kế chịu được áp suất làm việc tối đa của đường ống và trang bị các thiết bị xả áp an toàn theo quy định pháp luật về an toàn thiết bị áp lực.
Hiệu lực thi hành
Thông tin về ngày ban hành, ngày áp dụng và tình trạng hiệu lực cụ thể của Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12546:2025 hiện chưa được cập nhật chi tiết trong nguồn trích xuất này.
Để sử dụng toàn bộ tiện ích nâng cao của Hệ Thống Pháp Luật vui lòng lựa chọn và đăng ký gói cước.
TIÊU CHUẨN QUỐC GIA
TCVN 12546:2025
ISO 10715:2022
KHÍ THIÊN NHIÊN - LẤY MẪU KHÍ
Natural gas - Gas sampling
Lời nói đầu
TCVN 12546:2025 thay thế cho TCVN 12546:2019.
TCVN 12546:2025 hoàn toàn tương đương với ISO 10715:2022.
TCVN 12546:2025 do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC 193 Sản phẩm khí biên soạn, Viện Tiêu chuẩn Chất lượng Việt Nam đề nghị, Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia thẩm định, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố.
Lời giới thiệu
Thành phần, chất lượng và tính chất của khí thiên nhiên khác nhau tùy theo nguồn, mức độ xử lý, pha trộn tự nhiên tại các điểm kết nối, cơ sở tồn chứa, trạm pha trộn, nhu cầu biến động đối với một số dẫn xuất của nó như LPG (khí dầu mỏ hóa lỏng), và nhu cầu vận chuyển khí khác thường và khí tái tạo trong cùng một mạng lưới ngày càng tăng, v.v.
Những thay đổi xảy ra đều được theo dõi và kiểm soát chặt chẽ để đảm bảo an toàn cho cộng đồng cũng như nhân viên vận hành, nhà máy, thiết bị và cơ sở hạ tầng khí đốt nói chung. Ngoài ra, về mặt thương mại, hàm lượng năng lượng của khí khác nhau với những biến thể này và được giám sát rất chính xác cho mục đích thanh toán và tài chính vì liên quan đến số tiền rất lớn.
Các biến thể xảy ra có thể được nhóm lại một cách tốt nhất theo thuật ngữ chung “Chất lượng khí” mà sau này được gọi là GQ trong tiêu chuẩn này.
Để giám sát và kiểm soát GQ, các mẫu được lấy ở nhiều giai đoạn khác nhau trong suốt quá trình thực hiện và được phân tích. Các mẫu như vậy được lấy theo nhiều thông số quy trình khác nhau với nhu cầu luôn đảm bảo rằng bất kỳ khí nào được phân tích sau đó cho mục đích giám sát đó thực sự đại diện cho lượng sản phẩm lớn.
Các phương pháp đo GQ được quy định rõ ràng trong nhiều tiêu chuẩn ISO cũng như các phương tiện hiệu chuẩn các thiết bị dụng cụ đo đó, tuy nhiên tất cả các phép đo và hiệu chuẩn đó đều vô ích nếu các mẫu được sử dụng để thực hiện các phép đo đó không mang tính đại diện.
Tiêu chuẩn này cung cấp các phương tiện để đảm bảo hệ thống lấy mẫu và quá trình lấy mẫu được thiết kế, định vị, lắp đặt, vận hành và bảo trì sao cho các mẫu thu được đại diện cho lượng sản phẩm lớn mà chúng được quy cho. Tiêu chuẩn này cũng quy định thông tin toàn diện về cách thức mà các mẫu có thể bị nhiễm bẩn, thay đổi, biến đổi hoặc phân hủy cũng như các phương pháp, phương tiện và quy trình để đảm bảo rằng mẫu vẫn mang tính đại điện tử khi bắt đầu quá trình lấy mẫu cho đến thời điểm mẫu được đưa đến thiết bị phân tích.
KHÍ THIÊN NHIÊN - LẤY MẪU KHÍ
Natural gas - Gas sampling
CẢNH BÁO: Các khía cạnh chất lượng chung của khí thiên nhiên được trình bày chi tiết trong TCVN 12049 (ISO 13686)[1]. Tuy nhiên, có thể tiêu chuẩn không bao gồm tất cả các cấu tử vết ngày càng cần thiết phải giám sát vì nhiều lý do.
1 Phạm vi áp dụng
Tiêu chuẩn này quy định các phương tiện để đảm bảo rằng các mẫu khí thiên nhiên và các chất thay thế khí thiên nhiên được đưa vào mạng lưới vận chuyển và phân phối phải đại diện cho khối lượng mà chúng được phân bổ.
CHÚ THÍCH: Để đảm bảo rằng một loại khí cụ thể được xem xét trong tiêu chuẩn, xem Phụ lục A.
Tiêu chuẩn này áp dụng để lấy mẫu tại các hiện trường và địa điểm nơi đo lường và giám sát các tiêu chí về khả năng thay thế, hàm lượng năng lượng và điều kiện đầu vào mạng lưới và đặc biệt có liên quan tại các trạm đo lường trong giao nhận thương mại và xuyên biên giới. Nó đóng vai trò là nguồn quan trọng cho các ứng dụng kiểm soát trong xử lý khí thiên nhiên và đo lường các thành phần vết.
Tiêu chuẩn này chỉ áp dụng cho việc lấy mẫu khí khô tự nhiên (một pha - điển hình là khí đi qua đường ống dẫn khí thiên nh
Để xem đầy đủ nội dung và sử dụng toàn bộ tiện ích của Hệ Thống Pháp Luật vui lòng lựa chọn và đăng ký gói cước.
Nếu bạn đã là thành viên, hãy bấm:
Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12546:2025 (ISO 10715:2022) về Khí thiên nhiên - Lấy mẫu khí
- Số hiệu: TCVN12546:2025
- Loại văn bản: Tiêu chuẩn Việt Nam
- Ngày ban hành: 01/01/2025
- Nơi ban hành: ***
- Người ký: ***
- Ngày công báo: Đang cập nhật
- Số công báo: Đang cập nhật
- Ngày hiệu lực: 12/08/2026
- Tình trạng hiệu lực: Kiểm tra
