Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12385:2018 là văn bản kỹ thuật quan trọng quy định phương pháp sắc ký khí để xác định hàm lượng cholesterol trong thực phẩm. Dưới đây là tóm tắt chi tiết và chuyên sâu về phần mở đầu cùng các điều khoản đầu tiên (từ Điều 1 đến Điều 4) của tiêu chuẩn này, giúp các phòng thử nghiệm và cơ quan kiểm soát chất lượng nắm vững nguyên tắc và chuẩn bị đầy đủ điều kiện phân tích.

- Phạm vi áp dụng (Điều 1)

• Tiêu chuẩn này quy định phương pháp xác định hàm lượng cholesterol trong các loại thực phẩm bằng kỹ thuật sắc ký khí (GC).
• Phương pháp này áp dụng rộng rãi cho nhiều nền mẫu thực phẩm khác nhau, đặc biệt là các sản phẩm có nguồn gốc động vật hoặc thực phẩm hỗn hợp có chứa chất béo, nơi cholesterol cần được định lượng chính xác để phục vụ công tác ghi nhãn dinh dưỡng và kiểm soát chất lượng sản phẩm.

- Tài liệu viện dẫn (Điều 2)

• Các tài liệu viện dẫn trong tiêu chuẩn là nền tảng bắt buộc để áp dụng phương pháp một cách chính xác. Đối với các tài liệu viện dẫn ghi năm công bố thì áp dụng bản được nêu. Đối với các tài liệu viện dẫn không ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản mới nhất, bao gồm cả các sửa đổi, bổ sung (nếu có).
• Thông thường, các tiêu chuẩn về nước dùng trong phòng thí nghiệm phân tích (như TCVN 4851 hoặc ISO 3696) và các tiêu chuẩn về lấy mẫu thực phẩm sẽ được viện dẫn để đảm bảo tính đồng bộ trong suốt quá trình thực hiện quy trình thử nghiệm.

- Nguyên tắc của phương pháp (Điều 3)

• Quá trình xà phòng hóa: Mẫu thử được xà phòng hóa ở nhiệt độ cao bằng dung dịch kali hydroxit (KOH) trong etanol để giải phóng cholesterol từ dạng liên kết (cholesteryl este) thành dạng tự do và loại bỏ các chất béo phân cực.
• Quá trình chiết tách: Các chất không bị xà phòng hóa (bao gồm cả cholesterol tự do) được chiết tách ra khỏi hỗn hợp phản ứng bằng dung môi hữu cơ thích hợp (thường là ete etylic, toluen hoặc hỗn hợp dung môi chuyên dụng).
• Dẫn xuất hóa: Cholesterol tự do trong dịch chiết được chuyển hóa thành dẫn xuất trimethylsilyl (TMS) ete bằng các tác nhân dẫn xuất hóa phù hợp để tăng độ bay hơi và độ bền nhiệt trước khi đưa vào hệ thống sắc ký khí.
• Định lượng bằng sắc ký khí (GC-FID): Dịch chiết sau khi dẫn xuất hóa được tiêm vào hệ thống sắc ký khí sử dụng cột mao quản phù hợp và detector ion hóa ngọn lửa (FID). Hàm lượng cholesterol được tính toán định lượng dựa trên việc so sánh diện tích pic của cholesterol với pic của chất chuẩn nội được thêm vào mẫu ngay từ đầu quy trình.

- Thuốc thử và vật liệu (Điều 4)

• Yêu cầu chung: Chỉ sử dụng các thuốc thử có cấp độ tinh khiết phân tích và nước dùng trong phòng thử nghiệm phải đạt chất lượng tối thiểu là loại 3 theo tiêu chuẩn TCVN 4851 (ISO 3696).
• Các hóa chất cơ bản: Bao gồm Kali hydroxit (KOH) dạng hạt, Etanol (độ tinh khiết tối thiểu 95%), Ete etylic (không chứa peroxit), và Toluen hoặc các dung môi chiết tương đương.
• Chất chuẩn đối chiếu: Cholesterol chuẩn có độ tinh khiết cao (thường lớn hơn 99%) dùng để xây dựng đường chuẩn và kiểm tra hiệu năng của hệ thống sắc ký.
• Chất chuẩn nội (Internal Standard): Sử dụng 5-alpha-cholestane hoặc chất chuẩn nội phù hợp khác có tính chất hóa-lý tương tự cholesterol nhưng không có sẵn trong mẫu thực phẩm, giúp kiểm soát và bù trừ các hao hụt trong suốt quá trình xử lý mẫu và phân tích.
• Tác nhân dẫn xuất hóa: Các hỗn hợp chuyên dụng như BSTFA (bis(trimethylsilyl)trifluoroacetamide) kết hợp với TMCS (trimethylchlorosilane) hoặc các tác nhân tương đương để thực hiện phản ứng silyl hóa hiệu quả.