Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12276:2018 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 19071:2016) quy định phương pháp thử hóa học để xác định hàm lượng Crom (VI) và đánh giá khả năng khử của các tác nhân thuộc da bằng crom. Đây là tiêu chuẩn kỹ thuật quan trọng trong ngành công nghiệp da giày, giúp kiểm soát chất lượng hóa chất đầu vào, đảm bảo an toàn sức khỏe cho người tiêu dùng và giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường.

Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh

Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu và kiểm định chất lượng các sản phẩm da, hóa chất thuộc da tại Việt Nam. Đối tượng thử nghiệm chính là các tác nhân thuộc da bằng crom (chủ yếu là muối crom sunfat bazơ) được sử dụng trong quy trình thuộc da.

Nội dung kỹ thuật cốt lõi của tiêu chuẩn

1. Nguyên tắc của phương pháp thử

• Xác định hàm lượng Crom (VI) hòa tan trong nước được chiết xuất từ tác nhân thuộc crom dưới các điều kiện quy định nghiêm ngặt.
• Đánh giá khả năng khử của tác nhân thuộc crom bằng cách xác định lượng Crom (VI) còn lại sau khi tác nhân này phản ứng với một lượng chất oxy hóa đã biết trong môi trường axit.
• Sử dụng phản ứng tạo màu đặc trưng giữa Crom (VI) và diphenylcarbazide trong môi trường axit để tạo thành phức chất màu đỏ tím, sau đó tiến hành đo độ hấp thụ quang phổ để xác định nồng độ chính xác.

2. Thiết bị, dụng cụ và hóa chất yêu cầu

• Thiết bị đo quang phổ: Máy quang phổ có khả năng đo độ hấp thụ ở bước sóng khoảng 540 nm, trang bị cuvet có chiều dài đường truyền quang thích hợp để đảm bảo độ nhạy của phép đo.
• Hóa chất và thuốc thử: Phải sử dụng hóa chất cấp độ tinh khiết phân tích. Nước dùng trong quá trình thử nghiệm phải là nước cất hoặc nước có độ tinh khiết tương đương (nước loại 3).
• Dụng cụ thủy tinh: Các loại bình định mức, pipet, cốc mỏ và hệ thống lọc màng có kích thước lỗ lọc tiêu chuẩn để loại bỏ hoàn toàn tạp chất lơ lửng trước khi tiến hành đo quang.

3. Quy trình chuẩn bị mẫu và tiến hành thử nghiệm

• Chuẩn bị mẫu: Mẫu tác nhân thuộc da phải được lấy và đồng nhất hóa cẩn thận để đảm bảo tính đại diện cho cả lô hàng. Quá trình cân và hòa tan mẫu phải được thực hiện nhanh chóng nhằm tránh sự thay đổi trạng thái oxy hóa của crom do tác động của môi trường xung quanh.
• Chiết xuất Crom (VI): Hòa tan một lượng mẫu xác định trong dung dịch đệm phù hợp để duy trì độ pH ổn định, ngăn ngừa sự chuyển hóa tự phát giữa Crom (III) và Crom (VI).
• Phản ứng tạo màu và đo quang: Thêm dung dịch diphenylcarbazide vào dịch chiết đã axit hóa, để yên trong khoảng thời gian quy định để phản ứng tạo màu xảy ra hoàn toàn, sau đó tiến hành đo độ hấp thụ quang học ngay lập tức để tránh phai màu phức chất.

4. Tính toán kết quả và biểu thị

• Hàm lượng Crom (VI) được tính toán dựa trên đường chuẩn được xây dựng từ các dung dịch chuẩn Crom (VI) có nồng độ xác định.
• Kết quả được biểu thị bằng miligam trên kilogam (mg/kg) tính theo khối lượng khô của tác nhân thuộc da.
• Khả năng khử của tác nhân thuộc crom được đánh giá thông qua hiệu số giữa lượng Crom (VI) ban đầu và lượng Crom (VI) còn lại sau phản ứng, thể hiện bằng tỷ lệ phần trăm (%).

5. Yêu cầu đối với báo cáo thử nghiệm

Báo cáo thử nghiệm phải được lập một cách minh bạch, rõ ràng và bao gồm đầy đủ các thông tin sau:

• Viện dẫn tiêu chuẩn TCVN 12276:2018 (ISO 19071:2016).
• Thông tin nhận dạng đầy đủ về mẫu thử (tên thương mại, nhà sản xuất, số lô sản xuất, ngày nhận mẫu).
• Kết quả thử nghiệm chi tiết, bao gồm hàm lượng Crom (VI) phát hiện được và khả năng khử của mẫu thử.
• Mọi chi tiết bất thường ghi nhận được trong quá trình thử nghiệm hoặc các thao tác không quy định trong tiêu chuẩn nhưng có thể ảnh hưởng đến kết quả cuối cùng.

Hiệu lực thi hành

TCVN 12276:2018 có hiệu lực kể từ ngày công bố ban hành. Tiêu chuẩn này đóng vai trò là công cụ kỹ thuật pháp lý quan trọng giúp các cơ quan quản lý kiểm soát hàm lượng hóa chất độc hại trong sản phẩm da, bảo vệ sức khỏe người lao động trong ngành da giày và người tiêu dùng.