Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11540-1:2016

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11540-1:2016 hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 4683-1:1998, quy định về Da cừu nguyên liệu - Phần 1: Mô tả các khuyết tật. Đây là văn bản kỹ thuật quan trọng thiết lập hệ thống thuật ngữ, định nghĩa và phân loại chuẩn xác các khuyết tật trên da cừu nguyên liệu. Việc áp dụng tiêu chuẩn này giúp thống nhất cách hiểu giữa người chăn nuôi, cơ sở giết mổ, đơn vị bảo quản và nhà máy thuộc da, tạo cơ sở pháp lý và kỹ thuật để định giá thương mại một cách minh bạch.

- Điều 1: Phạm vi áp dụng

• Tiêu chuẩn này quy định các mô tả chi tiết về các khuyết tật thường xuất hiện trên da cừu nguyên liệu ở các trạng thái khác nhau, bao gồm da tươi, da ướp muối hoặc da đã được sấy khô.
• Phạm vi áp dụng bao gồm toàn bộ chuỗi cung ứng từ khâu chăn nuôi, thu hoạch da tại các cơ sở giết mổ, quá trình bảo quản, vận chuyển cho đến khi đưa vào nhà máy chế biến da thuộc.

- Điều 2: Tài liệu viện dẫn

• Tiêu chuẩn này tích hợp và viện dẫn các tài liệu kỹ thuật liên quan nhằm đảm bảo tính đồng bộ trong phương pháp đánh giá. Các tài liệu viện dẫn là nền tảng để xác định các tiêu chí kỹ thuật bổ trợ khi phân tích chất lượng bề mặt và cấu trúc sợi da cừu.

- Điều 3: Thuật ngữ và định nghĩa

Để đảm bảo tính thống nhất trong việc áp dụng, tiêu chuẩn đưa ra các định nghĩa cốt lõi sau:

• Da cừu nguyên liệu (Raw sheepskin): Là lớp da bọc ngoài của con cừu sau khi được tách ra khỏi cơ thể, chưa qua bất kỳ quá trình thuộc da nào nhưng có thể đã được xử lý bằng các biện pháp bảo quản tạm thời.
• Khuyết tật (Defect): Là bất kỳ sự không hoàn hảo, tổn thương hoặc biến dạng nào trên bề mặt (phía cật) hoặc phía trong (phía thịt) của tấm da, làm suy giảm tính chất cơ lý hoặc làm giảm giá trị sử dụng và thẩm mỹ của sản phẩm da thuộc thành phẩm.

- Điều 4: Mô tả và phân loại chi tiết các khuyết tật trên da cừu

Nội dung cốt lõi của tiêu chuẩn tập trung vào việc phân loại các khuyết tật dựa trên nguồn gốc và thời điểm phát sinh của chúng, cụ thể bao gồm ba nhóm chính:

• Khuyết tật phát sinh trước khi giết mổ (Khi con vật còn sống):
  • Khuyết tật do bệnh tật và ký sinh trùng: Các vết sẹo hoặc tổn thương sâu do ghẻ, ve, rận, nấm da hoặc các bệnh truyền nhiễm khác gây ra. Những vết này thường làm mất đi lớp biểu bì tự nhiên, tạo ra các vùng da thô ráp hoặc mất thẩm mỹ sau khi thuộc.
  • Khuyết tật do tác động cơ học: Các vết trầy xước, sẹo lành hoặc vết thương hở do cừu cọ xát vào hàng rào kẽm gai, gai bụi rậm, hoặc do các con vật húc nhau trong quá trình chăn thả.
  • Khuyết tật do con người tác động: Các vết sẹo sâu do việc đóng dấu bằng sắt nung, hóa chất để đánh dấu quyền sở hữu, hoặc các vết thương do roi vọt, dụng cụ chăn dắt không đúng kỹ thuật.
• Khuyết tật phát sinh trong quá trình giết mổ và lột da:
  • Vết cắt và vết chém (Cuts and scores): Các tổn thương do dao lột da đi không đúng kỹ thuật, cắt sâu vào lớp trung bì hoặc làm thủng hoàn toàn tấm da, làm giảm diện tích sử dụng hữu ích của da.
  • Sót thịt và mỡ thừa: Việc lột da không sạch để lại các mảng thịt hoặc mỡ bám dày ở phía mặt thịt của da. Lớp mỡ này nếu không được loại bỏ sẽ cản trở quá trình ngấm hóa chất bảo quản và hóa chất thuộc da, dễ gây thối rữa cục bộ.
  • Lột da không cân đối: Tấm da bị cắt lệch, không giữ được hình dáng đối xứng tự nhiên, gây khó khăn cho việc căng phẳng và đo đạc diện tích.
• Khuyết tật phát sinh trong quá trình bảo quản và vận chuyển:
  • Sự thối rữa do vi khuẩn (Bacterial putrefaction): Xảy ra khi da cừu sau khi lột không được đưa vào bảo quản kịp thời. Vi khuẩn hoạt động phân hủy protein sợi da, dẫn đến hiện tượng rụng lông, da bị bở và có mùi hôi thối.
  • Khuyết tật do muối bảo quản (Muối đốt): Việc sử dụng muối không sạch, muối tái chế hoặc kỹ thuật ướp muối không đều tạo ra các vết ố màu đỏ, xanh hoặc nâu trên da, làm suy yếu cấu trúc sợi collagen tại vùng bị ảnh hưởng.
  • Tổn thương do côn trùng và động vật gặm nhấm: Các lỗ thủng hoặc vết cắn phá do gián, bọ cánh cứng, chuột gây ra trong quá trình lưu kho hoặc vận chuyển không đảm bảo vệ sinh.

Ý nghĩa thực tiễn của các quy định

Việc chuẩn hóa các mô tả khuyết tật từ Điều 1 đến Điều 4 của TCVN 11540-1:2016 giúp các doanh nghiệp ngành da giày và thuộc da có một thước đo chuẩn xác để phân loại chất lượng nguyên liệu đầu vào. Điều này không chỉ giúp tối ưu hóa quy trình sản xuất, giảm thiểu hao hụt mà còn là cơ sở để cải thiện quy trình chăn nuôi và giết mổ tại Việt Nam tiệm cận với các tiêu chuẩn chất lượng quốc tế.