Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10505-4:2015

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10505-4:2015 hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 8655-4:2002. Tiêu chuẩn này quy định các yêu cầu kỹ thuật đo lường, sai số tối đa cho phép, cũng như các yêu cầu về ghi nhãn và cung cấp thông tin cho người sử dụng đối với các dụng cụ pha loãng hoạt động theo nguyên lý pittông (dilutors).

Điều 1: Phạm vi áp dụng (Scope)

Tiêu chuẩn này quy định cụ thể các nội dung đo lường và kỹ thuật đối với dụng cụ pha loãng có cơ cấu pittông:

• Áp dụng cho các dụng cụ pha loãng có thể tích danh định của hành trình hút mẫu (sample stroke) và hành trình đẩy chất pha loãng (diluent stroke) nằm trong khoảng từ 5 µL đến 100 mL.
• Xác định các yêu cầu đo lường nhằm đảm bảo tính chính xác, độ lặp lại và độ tin cậy của phép pha loãng trong các phòng thử nghiệm hóa học, sinh học và xét nghiệm y tế.
• Đưa ra các hướng dẫn thử nghiệm sự phù hợp, phương pháp thử và các điều kiện môi trường tiêu chuẩn khi tiến hành hiệu chuẩn hoặc kiểm tra thiết bị.

Điều 2: Tài liệu viện dẫn (Normative references)

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách đồng bộ và chính xác, cần viện dẫn các tài liệu tiêu chuẩn cốt lõi sau:

• TCVN 10505-1 (ISO 8655-1) về Dụng cụ đo thể tích có cơ cấu pittông - Phần 1: Thuật ngữ, yêu cầu chung và khuyến nghị cho người sử dụng.
• TCVN 10505-6 (ISO 8655-6) về Dụng cụ đo thể tích có cơ cấu pittông - Phần 6: Xác định sai số đo thể tích bằng phương pháp cân (phương pháp trọng lượng).

Điều 3: Thuật ngữ và định nghĩa (Terms and definitions)

Tiêu chuẩn định nghĩa rõ ràng các khái niệm chuyên ngành liên quan đến dụng cụ pha loãng cơ cấu pittông để thống nhất cách hiểu:

• Dụng cụ pha loãng (Dilutor): Thiết bị được thiết kế để hút một thể tích mẫu xác định (thể tích mẫu) và sau đó đẩy toàn bộ lượng mẫu này ra cùng với một thể tích chất pha loãng xác định (thể tích chất pha loãng) để đạt được tỷ lệ pha loãng mong muốn.
• Hành trình hút mẫu (Sample stroke): Quá trình di chuyển của pittông để lấy một lượng mẫu thử vào đầu tip hoặc hệ thống ống dẫn của dụng cụ.
• Hành trình đẩy chất pha loãng (Diluent stroke): Quá trình di chuyển của pittông để phân phối chất pha loãng nhằm đẩy hoàn toàn mẫu thử ra ngoài và làm sạch đường ống dẫn cho lần thao tác kế tiếp.

Điều 4: Nguyên lý vận hành và yêu cầu thiết kế (Design principles)

Các yêu cầu kỹ thuật đối với thiết kế và vận hành của dụng cụ pha loãng bao gồm:

• Cơ cấu pittông và xi lanh: Phải đảm bảo độ kín khít tuyệt đối, không rò rỉ chất lỏng hoặc khí trong suốt quá trình vận hành. Vật liệu chế tạo pittông và xi lanh phải có khả năng chống ăn mòn hóa học cao và chịu được mài mòn cơ học tốt.
• Hệ thống van và đường ống: Các van chuyển hướng (nếu có) phải hoạt động nhịp nhàng, chính xác để ngăn ngừa hiện tượng nhiễm chéo giữa mẫu thử và chất pha loãng. Đường ống dẫn phải có dung tích chết tối thiểu để giảm thiểu sai số đo lường phát sinh.
• Cơ cấu điều chỉnh thể tích: Đối với các dụng cụ pha loãng có thể thay đổi thể tích, cơ cấu điều chỉnh phải có bộ phận khóa hoặc chỉ báo rõ ràng để tránh việc thay đổi thể tích vô ý trong quá trình thao tác của kỹ thuật viên.