Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10311:2015 (hoàn toàn tương đương với ISO 16985:2003) về Ván gỗ nhân tạo - Xác định thay đổi kích thước theo thay đổi độ ẩm tương đối do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC 89 Ván gỗ nhân tạo biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng đề nghị và Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. Tiêu chuẩn này quy định phương pháp xác định sự thay đổi kích thước của các loại ván gỗ nhân tạo khi chịu sự tác động từ sự biến đổi độ ẩm tương đối của môi trường không khí xung quanh.

Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh

Tiêu chuẩn này áp dụng đối với tất cả các loại ván gỗ nhân tạo dạng phẳng, bao gồm ván dăm, ván sợi, ván sợi định hướng (OSB) và ván dán. Đối tượng áp dụng là các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, kinh doanh, kiểm định chất lượng sản phẩm ván gỗ nhân tạo tại Việt Nam nhằm đánh giá độ ổn định kích thước của vật liệu trong các điều kiện khí hậu khác nhau.

Nội dung cốt lõi của Tiêu chuẩn TCVN 10311:2015 (Từ Điều 1 đến Điều 4)

Điều 1: Phạm vi áp dụng

• Quy định phương pháp xác định sự thay đổi kích thước tuyến tính (chiều dài, chiều rộng) và chiều dày của ván gỗ nhân tạo khi độ ẩm tương đối của không khí thay đổi trong các điều kiện cân bằng xác định.
• Phương pháp này giúp dự báo hành vi biến dạng, cong vênh hoặc co ngót của sản phẩm gỗ công nghiệp khi đưa vào sử dụng thực tế trong môi trường có độ ẩm biến động.

Điều 2: Tài liệu viện dẫn

• Tiêu chuẩn này áp dụng các tài liệu viện dẫn cần thiết để thực hiện việc thử nghiệm, bao gồm các tiêu chuẩn quốc gia và quốc tế về lấy mẫu, chuẩn bị mẫu thử và các phương pháp đo kích thước cơ bản của ván gỗ nhân tạo.
• Các tài liệu viện dẫn cốt lõi bao gồm các tiêu chuẩn về xác định độ ẩm, khối lượng riêng và các phép đo hình học của ván gỗ để đảm bảo tính đồng bộ và chính xác của kết quả thử nghiệm.

Điều 3: Nguyên tắc thử nghiệm

• Phép thử dựa trên nguyên tắc đo kích thước của các mẫu thử sau khi đã được ổn định trong môi trường có độ ẩm tương đối thấp (ví dụ: 35% hoặc 45%) và sau đó tiếp tục ổn định trong môi trường có độ ẩm tương đối cao (ví dụ: 85%), hoặc ngược lại.
• Sự thay đổi kích thước được tính bằng tỷ lệ phần trăm (%) hoặc bằng milimét trên mét (mm/m) so với kích thước ban đầu của mẫu thử ở điều kiện tiêu chuẩn.
• Quá trình đo đạc chỉ được thực hiện khi mẫu thử đã đạt đến trạng thái khối lượng không đổi (cân bằng ẩm) ở mỗi điều kiện môi trường quy định.

Điều 4: Thiết bị và dụng cụ thử nghiệm

• Buồng khí hậu (Buồng ổn định): Phải có khả năng duy trì nhiệt độ ổn định ở mức 20 độ C (sai số cho phép +/- 2 độ C) và kiểm soát độ ẩm tương đối ở các mức quy định (như 35%, 65%, 85%) với sai số cho phép về độ ẩm là +/- 5%.
• Dụng cụ đo kích thước tuyến tính: Sử dụng thiết bị đo chuyên dụng (như thước cặp, đồng hồ so hoặc thiết bị đo quang học) có độ chính xác đến 0,02 mm để đo khoảng cách giữa các điểm chuẩn được đánh dấu trên mẫu thử.
• Dụng cụ đo chiều dày: Sử dụng micromet hoặc đồng hồ đo có chân đế phẳng với lực ép xác định, đảm bảo độ chính xác tối thiểu là 0,01 mm.
• Cân kỹ thuật: Có độ chính xác phù hợp (tối thiểu 0,1% khối lượng mẫu) để theo dõi sự thay đổi khối lượng của mẫu thử, từ đó xác định chính xác thời điểm mẫu đạt trạng thái cân bằng ẩm.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10311:2015 có hiệu lực kể từ ngày công bố. Các phòng thử nghiệm, tổ chức chứng nhận chất lượng và doanh nghiệp sản xuất ván gỗ nhân tạo có trách nhiệm tuân thủ các chỉ dẫn kỹ thuật trong tiêu chuẩn này để đảm bảo tính khách quan và chính xác của kết quả thử nghiệm độ ổn định kích thước sản phẩm.