Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10117-2:2013

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10117-2:2013 hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 15245-2:2001, quy định chi tiết về các yêu cầu kỹ thuật đối với calip kiểm tra dùng cho ren trụ nối van vào chai chứa khí. Đây là một tiêu chuẩn kỹ thuật quan trọng nhằm đảm bảo tính đồng bộ, độ chính xác cơ khí và độ an toàn tuyệt đối cho các mối nối ren giữa van và chai chứa khí, ngăn ngừa triệt để nguy cơ rò rỉ khí trong quá trình nạp, bảo quản và sử dụng.

Phạm vi áp dụng (Điều 1)

Điều 1 của tiêu chuẩn xác định rõ giới hạn và đối tượng áp dụng của các loại calip kiểm tra ren trụ. Các nội dung cốt lõi bao gồm:

• Tiêu chuẩn này quy định các kích thước, dung sai và đặc tính kỹ thuật cụ thể của các calip dùng để kiểm tra ren trụ trong (ren lỗ trên cổ chai chứa khí) và ren trụ ngoài (ren trục trên thân van) đã được quy định trong TCVN 10117-1 (ISO 15245-1).
• Áp dụng đối với các loại ren trụ có kích thước danh nghĩa phổ biến trong ngành công nghiệp khí hóa lỏng và khí nén như M18 x 1,5; M25 x 2; M30 x 2 và các kích thước ren trụ chuyên dụng khác.
• Đảm bảo tính lắp lẫn hoàn hảo giữa van của các nhà sản xuất khác nhau với chai chứa khí, đồng thời kiểm soát chất lượng chế tạo ren tại các cơ sở sản xuất và kiểm định.

Tài liệu viện dẫn (Điều 2)

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác và đồng bộ, người sử dụng cần kết hợp viện dẫn các tài liệu kỹ thuật tiêu chuẩn sau:

• TCVN 10117-1 (ISO 15245-1): Chai chứa khí - Ren trụ để nối van vào chai chứa khí - Phần 1: Đặc tính kỹ thuật. Đây là tài liệu nền tảng quy định kích thước hình học cơ bản của ren.
• ISO 1502: Ren vít hệ mét thông dụng - Calip và kiểm tra bằng calip. Tài liệu này cung cấp các nguyên tắc chung về thiết kế, chế tạo và phương pháp đo kiểm bằng calip cho hệ ren mét.

Thuật ngữ và định nghĩa (Điều 3)

Điều 3 làm rõ các khái niệm chuyên ngành để thống nhất cách hiểu trong quá trình thiết kế, chế tạo và sử dụng calip:

• Calip nút kiểm tra (Plug gauge): Thiết bị kiểm tra dạng trục ren dùng để kiểm tra kích thước giới hạn và dung sai của ren trong (ren lỗ trên cổ chai chứa khí).
• Calip vòng kiểm tra (Ring gauge): Thiết bị kiểm tra dạng vòng ren dùng để kiểm tra kích thước giới hạn và dung sai của ren ngoài (ren trên thân van).
• Calip "Lọt" (Go gauge): Loại calip được thiết kế theo giới hạn tối đa của vật liệu. Calip này phải vặn vào được hết chiều dài ren kiểm tra một cách trơn tru mà không bị kẹt.
• Calip "Không lọt" (No-go gauge): Loại calip được thiết kế theo giới hạn tối thiểu của vật liệu. Calip này không được phép vặn vào quá một số vòng ren nhất định (thường không quá hai vòng) để đảm bảo ren không bị rộng hoặc lỏng quá mức cho phép.
• Độ mòn cho phép (Wear limit): Giới hạn hao mòn kích thước của calip sau một thời gian sử dụng thực tế. Khi calip mòn vượt quá giới hạn này, chúng không còn đảm bảo độ chính xác và bắt buộc phải loại bỏ hoặc hiệu chuẩn lại.

Hệ thống calip kiểm tra và nguyên tắc sử dụng (Điều 4)

Điều 4 quy định chi tiết về các loại calip cụ thể và phương pháp áp dụng chúng để kiểm tra ren trụ nối van và chai chứa khí:

• Kiểm tra ren trong (Cổ chai chứa khí): Sử dụng calip nút "Lọt" (Go) để kiểm tra đường kính trung bình lớn nhất và đường kính chân ren lớn nhất. Đồng thời, sử dụng calip nút "Không lọt" (No-go) để kiểm tra đường kính trung bình nhỏ nhất của ren trong, đảm bảo ren không bị gia công quá rộng.
• Kiểm tra ren ngoài (Thân van): Sử dụng calip vòng "Lọt" (Go) để kiểm tra đường kính trung bình nhỏ nhất và đường kính đỉnh ren nhỏ nhất. Sử dụng calip vòng "Không lọt" (No-go) để kiểm tra đường kính trung bình lớn nhất của ren ngoài, đảm bảo ren không bị gia công quá nhỏ.
• Yêu cầu về điều kiện môi trường kiểm tra: Quá trình kiểm tra bằng calip phải được thực hiện ở nhiệt độ tiêu chuẩn (thường là 20 độ C) để tránh sai số đo lường do sự giãn nở nhiệt của vật liệu kim loại làm calip và chi tiết được kiểm tra.
• Bảo dưỡng và hiệu chuẩn định kỳ: Các calip sử dụng tại nhà xưởng phải được kiểm tra định kỳ bằng calip kiểm tra chuẩn (master gauges) hoặc thiết bị đo lường chuyên dụng có độ chính xác cao hơn để kiểm soát độ mòn và duy trì độ tin cậy của kết quả kiểm tra.