Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn ngành TCN 68-135:2001

Tiêu chuẩn ngành TCN 68-135:2001 về chống sét bảo vệ các công trình viễn thông - yêu cầu kỹ thuật do Tổng cục Bưu điện ban hành là văn bản pháp lý kỹ thuật quan trọng. Tiêu chuẩn này quy định các yêu cầu kỹ thuật bắt buộc nhằm bảo đảm an toàn cho con người, thiết bị và công trình viễn thông trước tác động có hại của sét, bao gồm cả sét đánh trực tiếp và sét lan truyền.

Phạm vi áp dụng (Điều 1)

Điều khoản này xác định rõ giới hạn và đối tượng áp dụng của tiêu chuẩn:

• Áp dụng bắt buộc đối với việc thiết kế, xây dựng mới, cải tạo, nâng cấp và bảo dưỡng các hệ thống chống sét cho các công trình viễn thông thuộc mạng viễn thông công cộng và mạng viễn thông dùng riêng kết nối vào mạng công cộng.
• Các đối tượng công trình bao gồm: nhà trạm viễn thông, cột anten, đường dây thông tin kim loại, cáp viễn thông và các thiết bị phụ trợ đi kèm.

Tài liệu viện dẫn (Điều 2)

Tiêu chuẩn này được xây dựng dựa trên sự tham chiếu và phối hợp đồng bộ với các tiêu chuẩn quốc gia và quốc tế:

• Các khuyến nghị của Liên minh Viễn thông Quốc tế (ITU-T), đặc biệt là các khuyến nghị dòng K về bảo vệ chống nhiễu và chống sét.
• Các tiêu chuẩn của Ủy ban Kỹ thuật Điện Quốc tế (IEC) liên quan đến bảo vệ chống sét và tương thích điện từ.
• Các tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) hiện hành về an toàn điện và xây dựng công trình.

Thuật ngữ và định nghĩa (Điều 3)

Để đảm bảo tính thống nhất trong việc hiểu và áp dụng, tiêu chuẩn đưa ra định nghĩa chi tiết cho các khái niệm cốt lõi:

• Hệ thống chống sét (Lightning Protection System - LPS): Toàn bộ hệ thống được sử dụng để giảm thiểu thiệt hại vật lý do sét đánh vào công trình.
• Hệ thống tiếp đất (Earthing System): Tổ hợp các vật nối đất và dây nối đất dùng để tản dòng điện sét vào trong lòng đất.
• Thiết bị bảo vệ quá áp (Surge Protective Device - SPD): Thiết bị hạn chế điện áp đột biến và chuyển hướng dòng điện xung sét nhằm bảo vệ thiết bị viễn thông nhạy cảm.
• Vùng bảo vệ chống sét (Lightning Protection Zone - LPZ): Các vùng được phân chia nhằm xác định mức độ nguy hiểm của xung điện từ do sét gây ra tại từng vị trí trong công trình.

Yêu cầu kỹ thuật chung (Điều 4)

Đây là nội dung nền tảng định hình toàn bộ các giải pháp kỹ thuật chống sét cho công trình viễn thông:

• Nguyên lý bảo vệ toàn diện: Hệ thống chống sét phải kết hợp hài hòa giữa chống sét đánh trực tiếp (sử dụng kim thu sét, dây thoát sét) và chống sét lan truyền (sử dụng thiết bị cắt lọc sét SPD trên đường nguồn và đường tín hiệu).
• Yêu cầu về hệ thống tiếp đất: Hệ thống tiếp đất phải có trị số điện trở đất đạt chuẩn quy định, đảm bảo khả năng tản dòng sét nhanh chóng. Phải thực hiện liên kết đẳng thế giữa hệ thống tiếp đất chống sét trực tiếp, tiếp đất công tác và tiếp đất bảo vệ an toàn để tránh hiện tượng chênh lệch địa thế gây hỏng hóc thiết bị.
• Thiết kế phân vùng bảo vệ: Công trình viễn thông phải được phân chia thành các vùng bảo vệ chống sét (LPZ) phù hợp để lắp đặt các thiết bị cắt lọc sét tương ứng tại ranh giới giữa các vùng, giảm dần biên độ xung sét khi đi vào sâu trong trạm.
• Đảm bảo an toàn cho thiết bị nhạy cảm: Các thiết bị viễn thông bán dẫn hiện đại có khả năng chịu quá áp thấp phải được bảo vệ bằng các tầng SPD phối hợp trở kháng chặt chẽ, tránh hiện tượng xung sét lọt qua gây cháy hỏng bo mạch.