Tiêu chuẩn ngành 14 TCN 154:2006 là văn bản kỹ thuật chuyên ngành quy định hệ thống thuật ngữ, định nghĩa và ký hiệu cơ bản về đất dùng trong xây dựng công trình thủy lợi. Việc ban hành tiêu chuẩn này nhằm thống nhất cách hiểu, cách sử dụng ngôn ngữ kỹ thuật trong toàn bộ các khâu từ khảo sát địa chất, thiết kế, thi công đến nghiệm thu và quản lý vận hành công trình thủy lợi tại Việt Nam.

- Phạm vi áp dụng của tiêu chuẩn (Điều 1)

• Tiêu chuẩn này quy định các thuật ngữ và định nghĩa cơ bản nhất liên quan đến đất xây dựng công trình thủy lợi, làm cơ sở thống nhất cho các hoạt động chuyên môn.
• Phạm vi áp dụng bao gồm công tác khảo sát địa chất công trình, thí nghiệm đất trong phòng và ngoài hiện trường, thiết kế nền móng, tính toán ổn định thân đập, đê điều, kênh mương và các công trình thủy công khác.
• Văn bản này cũng được sử dụng làm tài liệu chuẩn mực trong nghiên cứu khoa học, giảng dạy và đào tạo chuyên ngành thủy lợi, địa chất công trình và cơ học đất.

- Đối tượng áp dụng (Điều 2)

• Tiêu chuẩn áp dụng bắt buộc hoặc khuyến khích áp dụng đối với tất cả các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước có hoạt động liên quan đến xây dựng công trình thủy lợi trên lãnh thổ Việt Nam.
• Các cơ quan quản lý nhà nước về thủy lợi, các đơn vị tư vấn thiết kế, nhà thầu thi công, tổ chức giám sát và các viện nghiên cứu chuyên ngành có trách nhiệm tuân thủ nghiêm ngặt hệ thống thuật ngữ này trong các văn bản pháp lý, hồ sơ kỹ thuật và báo cáo chuyên môn.

- Tài liệu viện dẫn (Điều 3)

• Tiêu chuẩn này được xây dựng trên cơ sở phối hợp và viện dẫn các tiêu chuẩn quốc gia (TCVN), tiêu chuẩn ngành liên quan đến cơ học đất, khảo sát địa chất và xây dựng công trình thủy lợi hiện hành.
• Trong trường hợp các tài liệu viện dẫn có sự sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế bằng văn bản mới, người sử dụng tiêu chuẩn cần áp dụng theo các phiên bản mới nhất của tài liệu viện dẫn đó để đảm bảo tính cập nhật và chính xác.

- Thuật ngữ và định nghĩa chung về đất (Điều 4)

Điều 4 làm rõ các khái niệm nền tảng về đất, cấu trúc đất và các thành phần cấu thành đất dùng trong xây dựng công trình thủy lợi, cụ thể bao gồm:

• Đất (Soil): Là tập hợp các hạt khoáng vật, chất hữu cơ, nước và khí, được hình thành do quá trình phong hóa đá và tích tụ tự nhiên, có thể dùng làm nền, môi trường chứa hoặc vật liệu xây dựng công trình thủy lợi.
• Đất nền (Foundation soil): Phần đất nằm trực tiếp dưới đáy móng công trình hoặc xung quanh công trình, chịu tác dụng trực tiếp của tải trọng do công trình truyền xuống hoặc chịu ảnh hưởng bởi sự hoạt động của công trình.
• Đất đắp (Fill soil): Đất được khai thác từ các mỏ vật liệu tự nhiên hoặc từ hố móng, được vận chuyển, rải và đầm chặt theo các yêu cầu kỹ thuật thiết kế để tạo thành các bộ phận của công trình thủy lợi như thân đập, đê, bờ kênh.
• Cấu trúc đất (Soil structure): Đặc điểm sắp xếp không gian của các hạt đất, liên kết giữa các hạt và sự phân bố của các lỗ rỗng trong đất, quyết định tính chất cơ lý của đất.
• Kiến trúc đất (Soil texture): Đặc điểm về kích thước, hình dạng, bề mặt và tỷ lệ phần trăm của các nhóm hạt có kích thước khác nhau cấu thành nên đất.
• Pha rắn của đất (Solid phase): Phần cốt liệu cứng của đất, bao gồm các hạt khoáng vật và chất hữu cơ, đóng vai trò quyết định đến khả năng chịu lực và độ bền của đất.
• Pha lỏng của đất (Liquid phase): Phần nước tồn tại trong các lỗ rỗng của đất dưới nhiều dạng khác nhau như nước liên kết hóa học, nước liên kết vật lý (nước hấp phụ), nước mao dẫn và nước tự do, ảnh hưởng lớn đến tính thấm và trạng thái trạng thái vật lý của đất.
• Pha khí của đất (Gaseous phase): Phần không khí hoặc hơi nước chiếm giữ các khoảng trống không bị nước lấp đầy trong lỗ rỗng của đất, có ảnh hưởng trực tiếp đến tính nén lún và tốc độ cố kết của đất dưới tải trọng.