Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn ngành 10 TCN 815:2006

Tiêu chuẩn ngành 10 TCN 815:2006 quy định quy trình chuẩn đoán bệnh dịch tả vịt (Duck Plague hay Duck Viral Enteritis), một bệnh truyền nhiễm cấp tính nguy hiểm do herpesvirus gây ra trên loài thủy cầm (vịt, ngan, ngỗng). Tiêu chuẩn này là căn cứ pháp lý và kỹ thuật quan trọng giúp các cơ quan chuyên môn, phòng thí nghiệm thú y và người chăn nuôi chủ động phát hiện, chẩn đoán chính xác và kịp thời ngăn chặn dịch bệnh lây lan.

Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh

• Áp dụng thống nhất trên phạm vi cả nước đối với các phòng thí nghiệm chẩn đoán bệnh động vật thuộc hệ thống thú y nhà nước và các cơ sở xét nghiệm tư nhân được cấp phép.
• Đối tượng áp dụng bao gồm các loại thủy cầm như vịt, ngan (vịt xiêm), ngỗng ở mọi lứa tuổi, đặc biệt chú trọng các đàn thủy cầm nuôi tập trung hoặc thả rông có nguy cơ dịch tễ cao.

Quy trình chẩn đoán lâm sàng (Triệu chứng đặc trưng)

Chẩn đoán lâm sàng dựa trên việc theo dõi sát sao các biểu hiện đặc trưng của đàn vịt nghi nhiễm bệnh, bao gồm:

• Vịt sốt cao, ủ rũ, đứng tụm một chỗ, lười vận động, sã cánh và đầu gục xuống đất.
• Hiện tượng chảy nước mắt, nước mũi liên tục; vùng lông quanh mắt bị ướt và bết dính.
• Tiêu chảy phân loãng màu trắng xanh hoặc xanh xám, có mùi tanh đặc trưng; vùng hậu môn thường bị viêm loét và dính bết phân.
• Triệu chứng thần kinh xuất hiện ở giai đoạn sau: vịt đi loạng choạng, bại liệt, run rẩy đầu cổ, hoặc có các cơn co giật trước khi chết.
• Tỷ lệ chết cao và nhanh, có thể lên đến 90% - 100% trong vòng vài ngày kể từ khi xuất hiện triệu chứng đầu tiên.

Quy trình chẩn đoán bệnh tích (Bệnh tích đại thể)

Mổ khám phương pháp bệnh tích là bước quan trọng để đưa ra chẩn đoán sơ bộ nhanh chóng tại thực địa:

• Xuất huyết dạng điểm hoặc mảng ở hầu hết các cơ quan nội tạng, đặc biệt là tim, gan, lách và thận.
• Đường tiêu hóa bị tổn thương nghiêm trọng: thực quản bị xuất huyết dọc theo các nếp gấp, có thể phủ màng giả fibrin màu vàng xám; niêm mạc hậu môn (ổ nhớp) bị loét và phủ màng giả tương tự.
• Ruột non bị xuất huyết, các mảng lympho ở ruột sưng to, xuất huyết hoặc hoại tử.
• Gan sưng nhẹ, có các điểm hoại tử màu trắng xám hoặc vàng nhạt li ti như hạt đỗ rải rác trên bề mặt gan, kèm theo các điểm xuất huyết.

Quy trình chẩn đoán phòng thí nghiệm (Chẩn đoán xác định)

Để đưa ra kết luận cuối cùng, tiêu chuẩn quy định bắt buộc phải thực hiện các xét nghiệm chuyên sâu tại phòng thí nghiệm:

• Lấy mẫu và bảo quản bệnh phẩm: Mẫu bệnh phẩm phải được lấy từ các cơ quan có hàm lượng virus cao như gan, lách, não của vịt ốm hoặc vừa mới chết. Mẫu phải được bảo quản lạnh ở nhiệt độ từ 2 đến 8 độ C nếu vận chuyển trong ngày, hoặc bảo quản âm sâu (dưới -20 độ C đến -70 độ C) nếu để lâu hơn.
• Phương pháp sinh học phân tử (PCR): Sử dụng phản ứng chuỗi Polymerase (PCR) để phát hiện đoạn gen đặc hiệu của Herpesvirus gây bệnh dịch tả vịt. Đây là phương pháp có độ nhạy và độ đặc hiệu cao nhất hiện nay, cho kết quả nhanh chóng.
• Phân lập virus: Tiêm truyền dịch chiết bệnh phẩm vào phôi trứng vịt (từ 9 đến 14 ngày tuổi) qua đường màng niệu hoặc tiêm vào tế bào xơ phôi vịt để theo dõi bệnh tích tế bào (CPE) hoặc sự chết của phôi với các bệnh tích đặc trưng của dịch tả vịt.
• Phản ứng trung hòa (Neutralization Test): Sử dụng kháng thể chuẩn để định danh virus đã phân lập được, xác định chính xác sự hiện diện của virus dịch tả vịt.

Kết luận và khuyến nghị xử lý dịch bệnh

Khi có kết quả chẩn đoán xác định là bệnh dịch tả vịt, các cơ quan chức năng và chủ trang trại phải lập tức thực hiện các biện pháp khẩn cấp theo quy định của Luật Thú y:

• Công bố dịch và thiết lập vùng cách ly nghiêm ngặt xung quanh ổ dịch.
• Tiến hành tiêu hủy toàn bộ số vịt mắc bệnh và vịt chết theo đúng quy trình vệ sinh phòng dịch, tuyệt đối không được bán chạy hoặc vận chuyển ra ngoài vùng dịch.
• Thực hiện tiêu độc, khử trùng toàn bộ chuồng trại, dụng cụ chăn nuôi bằng các hóa chất sát trùng mạnh như vôi bột, Formol, hoặc Iodine.
• Tổ chức tiêm phòng bao vây bằng vắc-xin dịch tả vịt cho toàn bộ đàn thủy cầm khỏe mạnh trong vùng bị uy hiếp để tạo miễn dịch chủ động.