Thông tư liên tịch số 05/2016/TTLT-BKHCN-BKHĐT được ban hành bởi Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp với Bộ Kế hoạch và Đầu tư, có hiệu lực thi hành từ ngày 20 tháng 5 năm 2016. Văn bản này hướng dẫn chi tiết về căn cứ xác định tên doanh nghiệp xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp và các biện pháp khắc phục hậu quả; trình tự, thủ tục thay đổi tên doanh nghiệp, loại bỏ yếu tố vi phạm trong tên doanh nghiệp, cũng như thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp đối với các trường hợp vi phạm.

Phạm vi điều chỉnh và Đối tượng áp dụng

Thông tư liên tịch này điều chỉnh các quan hệ pháp luật phát sinh từ việc giải quyết các trường hợp tên doanh nghiệp xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp đối với nhãn hiệu, tên thương mại và chỉ dẫn địa lý đang được bảo hộ tại Việt Nam. Đối tượng áp dụng của Thông tư bao gồm:

• Doanh nghiệp thành lập theo Luật Doanh nghiệp sử dụng tên doanh nghiệp đã đăng ký xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp của chủ thể khác.
• Chủ thể quyền sở hữu công nghiệp đối với nhãn hiệu, tên thương mại và chỉ dẫn địa lý đang trong thời hạn bảo hộ hợp pháp.
• Cơ quan có thẩm quyền xử lý vi phạm và người có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực sở hữu công nghiệp.
• Phòng Đăng ký kinh doanh thuộc Sở Kế hoạch và Đầu tư các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.
• Các tổ chức, cá nhân khác có liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến quá trình xử lý vi phạm tên doanh nghiệp.

Thẩm quyền xử lý vi phạm và thực hiện thay đổi tên doanh nghiệp

• Thẩm quyền kết luận và xử phạt: Cơ quan có thẩm quyền xử lý vi phạm, người có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính kết luận hoặc ra quyết định về việc tên doanh nghiệp xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp được xác định theo quy định tại Chương III Nghị định số 99/2013/NĐ-CP của Chính phủ.
• Thẩm quyền đăng ký thay đổi và thu hồi: Phòng Đăng ký kinh doanh nơi doanh nghiệp có tên xâm phạm đặt trụ sở chính là cơ quan duy nhất có thẩm quyền thực hiện việc yêu cầu thay đổi tên doanh nghiệp hoặc tiến hành thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp theo quy định.

Căn cứ xác định và Văn bản kết luận tên doanh nghiệp xâm phạm

Căn cứ để xác định một tên doanh nghiệp có xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp hay không phải dựa trên các quy định của pháp luật về sở hữu trí tuệ hiện hành, do cơ quan hoặc người có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính kết luận hoặc quyết định. Văn bản kết luận bao gồm:

• Kết luận thanh tra, kiểm tra của cơ quan nhà nước có thẩm quyền xử lý xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp.
• Quyết định xử phạt vi phạm hành chính của người có thẩm quyền, trong đó ghi rõ biện pháp khắc phục hậu quả buộc thay đổi tên doanh nghiệp hoặc buộc loại bỏ yếu tố vi phạm trong tên doanh nghiệp.

Biện pháp buộc thay đổi tên doanh nghiệp, loại bỏ yếu tố vi phạm

Biện pháp buộc thay đổi tên doanh nghiệp hoặc loại bỏ yếu tố vi phạm chỉ được áp dụng khi doanh nghiệp vi phạm không tự nguyện chấm dứt hành vi sử dụng tên doanh nghiệp xâm phạm trên các phương tiện như hàng hóa, phương tiện kinh doanh, phương tiện dịch vụ, biển hiệu, giấy tờ giao dịch, hoặc không tiến hành thủ tục đăng ký thay đổi tên theo thông báo của Phòng Đăng ký kinh doanh hoặc theo thỏa thuận của các bên liên quan. Khi có quyết định xử phạt vi phạm hành chính, doanh nghiệp vi phạm phải thực hiện một trong các biện pháp sau:

• Tiến hành đăng ký thay đổi tên doanh nghiệp tại Phòng Đăng ký kinh doanh.
• Thông báo bằng văn bản về việc thay đổi ngành, nghề kinh doanh của doanh nghiệp gửi đến Phòng Đăng ký kinh doanh để loại bỏ yếu tố xung đột quyền.
• Áp dụng các biện pháp khắc phục khác theo đúng quy định của pháp luật doanh nghiệp và sở hữu trí tuệ.

Biện pháp thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp

Biện pháp thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp là chế tài nghiêm khắc nhất, được áp dụng đối với doanh nghiệp vi phạm trong trường hợp:

• Doanh nghiệp không thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả là buộc thay đổi tên hoặc loại bỏ yếu tố vi phạm theo quyết định xử phạt vi phạm hành chính của người có thẩm quyền.
• Đồng thời, doanh nghiệp vi phạm không gửi báo cáo giải trình theo quy định tại Điểm c Khoản 1 Điều 209 Luật Doanh nghiệp đến Phòng Đăng ký kinh doanh trong thời hạn 06 tháng, kể từ ngày hết hạn gửi báo cáo hoặc khi có yêu cầu bằng văn bản từ cơ quan đăng ký kinh doanh.

Trình tự, thủ tục xử lý vi phạm liên quan đến tên doanh nghiệp

Khi nhận được đơn yêu cầu xử lý vi phạm từ chủ thể quyền sở hữu công nghiệp, cơ quan có thẩm quyền tiến hành các bước xác minh, thanh tra, kiểm tra và thu thập chứng cứ. Kết quả xử lý sẽ được thể hiện qua một trong hai văn bản:

• Văn bản kết luận về việc sử dụng tên doanh nghiệp xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp, chỉ rõ yếu tố xâm phạm đối với nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý hoặc tên thương mại được bảo hộ.
• Quyết định xử phạt vi phạm hành chính có áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả buộc thay đổi tên doanh nghiệp hoặc loại bỏ yếu tố vi phạm.

Trình tự xử lý trong trường hợp có văn bản kết luận xâm phạm

Trong trường hợp cơ quan có thẩm quyền ra văn bản kết luận tên doanh nghiệp xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp mà chưa ra quyết định xử phạt, quy trình phối hợp được thực hiện như sau:

• Thương lượng giữa các bên: Cơ quan xử lý vi phạm gửi văn bản kết luận cho chủ thể quyền và doanh nghiệp vi phạm để hai bên tự thỏa thuận, thương lượng trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày ban hành văn bản.
• Ghi nhận thỏa thuận: Nếu các bên đạt được thỏa thuận hợp pháp, không ảnh hưởng đến bên thứ ba và người tiêu dùng, cơ quan xử lý vi phạm ra thông báo ghi nhận và dừng giải quyết vụ việc.
• Yêu cầu đổi tên từ Phòng Đăng ký kinh doanh: Nếu không thỏa thuận được, chủ thể quyền gửi văn bản đề nghị kèm hồ sơ hợp lệ đến Phòng Đăng ký kinh doanh. Trong thời hạn 10 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ, Phòng Đăng ký kinh doanh ra Thông báo yêu cầu doanh nghiệp vi phạm phải đổi tên trong thời hạn 02 tháng.
• Xử lý khi không chấp hành: Nếu quá thời hạn 02 tháng mà doanh nghiệp không tiến hành đổi tên, Phòng Đăng ký kinh doanh có trách nhiệm thông báo cho cơ quan có thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính về kế hoạch và đầu tư, đồng thời báo cho cơ quan sở hữu trí tuệ để tiến hành thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm theo quy định.

Trình tự xử lý trong trường hợp có quyết định xử phạt vi phạm hành chính

Khi người có thẩm quyền đã ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính có áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả buộc thay đổi tên doanh nghiệp, quy trình cưỡng chế được thực hiện nghiêm ngặt:

• Thời hạn tự nguyện thi hành: Trong thời hạn 60 ngày kể từ ngày quyết định xử phạt có hiệu lực, doanh nghiệp vi phạm phải chủ động thực hiện thủ tục thay đổi tên hoặc loại bỏ yếu tố vi phạm.
• Yêu cầu báo cáo giải trình: Nếu doanh nghiệp không chấp hành, trong vòng 10 ngày làm việc kể từ ngày hết hạn thi hành quyết định, cơ quan xử lý vi phạm thông báo cho Phòng Đăng ký kinh doanh. Trong vòng 05 ngày làm việc tiếp theo, Phòng Đăng ký kinh doanh ra thông báo yêu cầu doanh nghiệp gửi báo cáo giải trình trong thời hạn quy định.
• Xử phạt hành chính bổ sung: Nếu hết hạn báo cáo giải trình mà doanh nghiệp không thực hiện, trong vòng 10 ngày làm việc, Phòng Đăng ký kinh doanh chuyển thông báo cho cơ quan thanh tra chuyên ngành kế hoạch và đầu tư để xử phạt hành chính theo quy định.
• Thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp: Sau thời hạn 06 tháng kể từ ngày hết hạn báo cáo giải trình mà doanh nghiệp vẫn hoàn toàn im lặng và không thực hiện yêu cầu, Phòng Đăng ký kinh doanh tiến hành thủ tục thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp theo trình tự pháp luật.

Trách nhiệm phối hợp giữa các cơ quan và chủ thể quyền

Để đảm bảo tính thực thi của pháp luật, Thông tư quy định rõ cơ chế phối hợp liên ngành:

• Chủ thể quyền sở hữu công nghiệp có nghĩa vụ cung cấp đầy đủ, trung thực các chứng cứ, tài liệu liên quan và phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng trong suốt quá trình giải quyết vụ việc.
• Phòng Đăng ký kinh doanh có trách nhiệm tiếp nhận yêu cầu từ chủ thể quyền, ra thông báo yêu cầu đổi tên, yêu cầu giải trình, thực hiện thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp và cử nhân sự tham gia các đoàn thanh tra liên ngành khi có yêu cầu.
• Cơ quan xử lý vi phạm sở hữu công nghiệp có trách nhiệm phối hợp với Phòng Đăng ký kinh doanh để xem xét, đánh giá nội dung báo cáo giải trình của doanh nghiệp nhằm thống nhất phương án xử lý tối ưu, đúng pháp luật.

Hiệu lực thi hành

Thông tư liên tịch 05/2016/TTLT-BKHCN-BKHĐT chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 20 tháng 5 năm 2016. Thanh tra Bộ Khoa học và Công nghệ cùng Cục Quản lý đăng ký kinh doanh thuộc Bộ Kế hoạch và Đầu tư chịu trách nhiệm đôn đốc, kiểm tra và giám sát việc thực hiện các quy định phối hợp nêu trên trên phạm vi toàn quốc.