Thông tư 259-TTg được ban hành năm 1959 bởi Phủ Thủ tướng, hướng dẫn về việc xây dựng và quản lý quỹ y tế dân lập cấp xã nhằm phát triển mạng lưới y tế cơ sở, bảo vệ và nâng cao sức khỏe cho nhân dân lao động tại các địa phương.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Thông tư này áp dụng đối với Ủy ban hành chính các cấp (đặc biệt là cấp xã), các cơ quan y tế địa phương, cán bộ y tế xã (bao gồm y tá, hộ sinh) và toàn thể nhân dân, xã viên hợp tác xã tại các vùng nông thôn trong quá trình xây dựng phong trào y tế dân lập.

Mục đích thiết lập quỹ y tế dân lập xã

• Huy động sức mạnh và sự đóng góp tự nguyện của nhân dân để tự giải quyết một phần nhu cầu về phòng bệnh, chữa bệnh tại chỗ.
• Tạo nguồn tài chính ổn định để duy trì hoạt động của các trạm y tế xã, tủ thuốc tập thể và đội ngũ cán bộ y tế cơ sở.
• Hỗ trợ đắc lực cho ngành y tế nhà nước trong việc phủ kín mạng lưới y tế đến tận thôn, xã trong giai đoạn đầu xây dựng chủ nghĩa xã hội.

Nguồn hình thành quỹ y tế dân lập

• Sự đóng góp tự nguyện bằng tiền hoặc thóc gạo của các hộ gia đình và người dân địa phương theo định kỳ hoặc theo từng đợt vận động.
• Trích một phần kinh phí từ quỹ phúc lợi của các hợp tác xã nông nghiệp, hợp tác xã thủ công nghiệp dựa trên sự nhất trí của đại hội xã viên.
• Các khoản thu từ dịch vụ y tế cơ bản như tiền bán thuốc (chỉ tính đủ vốn hoặc lãi rất ít để bù đắp hao hụt) và tiền công khám, tiêm chủng, đỡ đẻ thông thường.

Nguyên tắc quản lý và sử dụng quỹ

• Nguyên tắc quản lý: Quỹ do Ủy ban hành chính xã trực tiếp quản lý, có sự tham gia giám sát của đại diện nhân dân và hướng dẫn chuyên môn của cơ quan y tế cấp huyện. Mọi khoản thu, chi phải được mở sổ sách theo dõi rõ ràng, công khai và minh bạch trước nhân dân.
• Nguyên tắc sử dụng: Quỹ chỉ được chi cho các hoạt động y tế tại xã, bao gồm việc trả phụ cấp sinh hoạt cho y tá, hộ sinh xã; mua sắm trang thiết bị y tế, dụng cụ đỡ đẻ, thuốc men thiết yếu; và sửa chữa, xây dựng nhà trạm y tế.
• Hạn chế nghiêm ngặt: Tuyệt đối không được sử dụng quỹ y tế dân lập vào các mục đích hành chính, hội họp hoặc các công việc khác ngoài phạm vi chăm sóc sức khỏe nhân dân.

Hiệu lực thi hành

Thông tư 259-TTg có hiệu lực kể từ ngày ban hành năm 1959. Ủy ban hành chính các tỉnh, bộ ngành liên quan và ngành y tế có trách nhiệm phối hợp chặt chẽ để hướng dẫn các địa phương thực hiện, bảo đảm phong trào xây dựng quỹ y tế dân lập xã phát triển đúng hướng và bền vững.