Thông tư 18/2010/TT-BXD do Bộ Xây dựng ban hành quy định chi tiết về việc áp dụng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, tiêu chuẩn quốc gia, tiêu chuẩn cơ sở và tiêu chuẩn xây dựng nước ngoài trong các hoạt động xây dựng tại Việt Nam.

Phạm vi điều chỉnh và Đối tượng áp dụng

Thông tư này áp dụng đối với mọi tổ chức, cá nhân trong nước và nước ngoài có hoạt động liên quan đến việc áp dụng các quy chuẩn kỹ thuật, tiêu chuẩn kỹ thuật trong hoạt động xây dựng trên lãnh thổ Việt Nam. Phạm vi điều chỉnh bao gồm toàn bộ các khâu từ khảo sát, thí nghiệm chuyên ngành, quy hoạch xây dựng, quy hoạch đô thị, lập và thẩm định dự án đầu tư, thiết kế, thi công, nghiệm thu công trình cho đến sản xuất, xuất nhập khẩu và lưu thông vật liệu xây dựng.

Nguyên tắc áp dụng quy chuẩn và tiêu chuẩn xây dựng

• Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia: Là công cụ quản lý bắt buộc áp dụng trong mọi hoạt động xây dựng. Tất cả các chủ thể tham gia hoạt động xây dựng từ khâu khảo sát, thiết kế đến thi công và nghiệm thu đều phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy chuẩn này.
• Tiêu chuẩn xây dựng (quốc gia, cơ sở, nước ngoài): Được áp dụng theo nguyên tắc tự nguyện. Tuy nhiên, ngoại lệ bắt buộc áp dụng đối với các tiêu chuẩn được trích dẫn trực tiếp trong quy chuẩn kỹ thuật hoặc trong các văn bản quy phạm pháp luật khác.
• Yêu cầu khi áp dụng tiêu chuẩn: Phải đảm bảo tính đồng bộ, tính khả thi của toàn bộ hệ thống tiêu chuẩn được lựa chọn cho dự án xuyên suốt các giai đoạn thực hiện. Đồng thời, các tiêu chuẩn này phải hoàn toàn phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật quốc gia của Việt Nam. Trường hợp chưa có quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, tiêu chuẩn cơ sở hoặc tiêu chuẩn nước ngoài được áp dụng phải phù hợp với các tiêu chuẩn quốc gia bắt buộc do các bộ, ngành quy định.
• Dự án sử dụng vốn ngân sách nhà nước: Ưu tiên hàng đầu việc sử dụng các tiêu chuẩn quốc gia của Việt Nam. Người quyết định đầu tư chỉ xem xét, chấp thuận áp dụng tiêu chuẩn nước ngoài khi chưa có tiêu chuẩn quốc gia tương ứng.

Phương thức và điều kiện áp dụng tiêu chuẩn

• Phương thức áp dụng: Tiêu chuẩn được áp dụng trực tiếp trong hoạt động xây dựng hoặc áp dụng gián tiếp thông qua việc viện dẫn một phần hoặc toàn bộ nội dung trong các tài liệu, hướng dẫn kỹ thuật liên quan. Cơ quan ban hành khuyến khích các đơn vị áp dụng phiên bản mới nhất của các tiêu chuẩn.
• Điều kiện áp dụng: Tiêu chuẩn được lựa chọn áp dụng phải đáp ứng đầy đủ các nguyên tắc đồng bộ, phù hợp quy chuẩn quốc gia và bắt buộc phải được người quyết định đầu tư xem xét, phê duyệt chính thức trong hồ sơ dự án đầu tư xây dựng công trình.

Thẩm quyền và nội dung phê duyệt tiêu chuẩn xây dựng

• Thẩm quyền quyết định: Người quyết định đầu tư là người có thẩm quyền cao nhất trong việc xem xét, quyết định và chịu trách nhiệm hoàn toàn trước pháp luật về việc áp dụng hệ thống tiêu chuẩn quốc gia, tiêu chuẩn cơ sở hoặc tiêu chuẩn nước ngoài cho dự án do mình quản lý.
• Nội dung hồ sơ trình duyệt: Việc phê duyệt tiêu chuẩn được thực hiện đồng thời trong quá trình thẩm định và phê duyệt dự án đầu tư. Danh mục kiến nghị áp dụng phải làm rõ: mã số hiệu, tên tiêu chuẩn; bản mềm hoặc bản in toàn văn tiêu chuẩn nước ngoài kèm bản dịch tiếng Việt hoặc tiếng Anh (đối với phần nội dung sử dụng); thuyết minh chi tiết về tính đồng bộ và sự đáp ứng các yêu cầu quy chuẩn.
• Đối với giải pháp công nghệ mới: Trường hợp áp dụng các chỉ dẫn kỹ thuật hoặc tài liệu hướng dẫn của các tổ chức nước ngoài chưa được ban hành thành tiêu chuẩn chính thức, chủ đầu tư phải giải trình chi tiết về tên giải pháp công nghệ, kết quả nghiên cứu thực nghiệm, danh sách các công trình thực tế đã áp dụng thành công, bản quyền tác giả và chứng minh tính khả thi trong điều kiện kinh tế - kỹ thuật tại Việt Nam.

Trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước

• Bộ Xây dựng và các Bộ quản lý chuyên ngành: Thực hiện chức năng quản lý nhà nước, hướng dẫn và theo dõi việc áp dụng quy chuẩn, tiêu chuẩn trong các dự án đầu tư xây dựng thuộc phạm vi thẩm quyền quản lý.
• Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, thành phố: Chịu trách nhiệm quản lý toàn diện việc áp dụng quy chuẩn, tiêu chuẩn xây dựng trên địa bàn địa phương; tổ chức các đoàn thanh tra, kiểm tra định kỳ hoặc đột xuất đối với hoạt động này.

Thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm

• Nội dung thanh tra: Tập trung kiểm tra việc tuân thủ các quy định của Thông tư này, sự phù hợp của việc áp dụng quy chuẩn kỹ thuật và các nội dung tiêu chuẩn xây dựng đã được phê duyệt cho dự án.
• Biện pháp xử lý vi phạm: Khi phát hiện các hành vi vi phạm quy định về áp dụng quy chuẩn, tiêu chuẩn, cơ quan thanh tra, kiểm tra địa phương có thẩm quyền lập biên bản, ra quyết định tạm thời đình chỉ hoạt động xây dựng, yêu cầu chủ đầu tư thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả và tiến hành xử phạt vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật.

Quy định chuyển tiếp

• Các hoạt động xây dựng phải tuân thủ quy chuẩn kỹ thuật quốc gia ngay khi quy chuẩn đó có hiệu lực thi hành. Đối với các dự án đã được phê duyệt trước thời điểm quy chuẩn mới có hiệu lực thì tiếp tục áp dụng theo các quy định tại thời điểm phê duyệt.
• Các dự án đã được chấp thuận áp dụng tiêu chuẩn xây dựng trước ngày Thông tư này có hiệu lực được tiếp tục thực hiện theo văn bản chấp thuận cũ. Đối với các dự án mới hoặc dự án bổ sung phát sinh sau ngày Thông tư có hiệu lực, việc áp dụng tiêu chuẩn bắt buộc phải tuân thủ theo quy định mới tại Thông tư này.

Hiệu lực thi hành

Thông tư 18/2010/TT-BXD có hiệu lực thi hành kể từ ngày 15/12/2010. Thông tư này thay thế hoàn toàn Thông tư số 40/2009/TT-BXD ngày 09/12/2009 của Bộ Xây dựng quy định việc áp dụng tiêu chuẩn xây dựng nước ngoài trong hoạt động xây dựng ở Việt Nam.