Thông tư 1189-TTg được ban hành năm 1956 do Thủ tướng Chính phủ ban hành nhằm hướng dẫn việc xây dựng và chấp hành kế hoạch tiền mặt, một công cụ quản lý tài chính quan trọng trong giai đoạn khôi phục kinh tế sau chiến tranh tại miền Bắc Việt Nam.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Thông tư này áp dụng đối với tất cả các cơ quan hành chính sự nghiệp, các doanh nghiệp nhà nước, các tổ chức kinh tế tập thể, đơn vị quân đội và các tổ chức đoàn thể có sử dụng ngân sách hoặc có hoạt động thu, chi tiền mặt trong phạm vi cả nước.

Mục đích của việc lập kế hoạch tiền mặt

• Giúp Nhà nước chủ động điều hòa lưu thông tiền tệ, ổn định giá trị đồng tiền và kiềm chế lạm phát trong thời kỳ khôi phục kinh tế.
• Tăng cường quản lý giám sát của Ngân hàng Quốc gia đối với các hoạt động tài chính, sản xuất kinh doanh của các đơn vị sử dụng vốn ngân sách.
• Tập trung nguồn vốn tiền mặt nhàn rỗi vào hệ thống ngân hàng để phục vụ cho công cuộc kiến thiết đất nước.

Quy định về xây dựng kế hoạch tiền mặt

• Các cơ quan, xí nghiệp, đơn vị phải lập kế hoạch thu, chi tiền mặt định kỳ (hàng quý, hàng năm) gửi về Ngân hàng Quốc gia nơi mở tài khoản giao dịch.
• Kế hoạch tiền mặt phải phản ánh chính xác các nguồn thu bằng tiền mặt (như doanh thu bán hàng, thu thuế, thu phí) và các nhu cầu chi tiền mặt hợp pháp (như chi lương, mua sắm vật tư nhỏ lẻ).
• Ngân hàng Quốc gia có trách nhiệm tổng hợp kế hoạch tiền mặt toàn quốc để trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt trước khi thực hiện.

Nguyên tắc chấp hành kế hoạch tiền mặt

• Tất cả các khoản thu bằng tiền mặt của các cơ quan, đơn vị phải được nộp đầy đủ và kịp thời vào tài khoản mở tại Ngân hàng Quốc gia, không được tự ý giữ lại để chi tiêu trực tiếp (ngoại trừ định mức quỹ tiền mặt được duyệt).
• Việc rút tiền mặt từ ngân hàng phải đúng mục đích, đúng đối tượng và nằm trong phạm vi chỉ tiêu kế hoạch tiền mặt đã được phê duyệt.
• Hạn chế tối đa việc thanh toán bằng tiền mặt giữa các cơ quan nhà nước và xí nghiệp quốc doanh; khuyến khích và bắt buộc áp dụng phương thức thanh toán không dùng tiền mặt qua ngân hàng đối với các giao dịch lớn.

Trách nhiệm của các cơ quan và tổ chức liên quan

• Thủ trưởng các cơ quan, giám đốc các xí nghiệp chịu trách nhiệm cá nhân trước pháp luật về tính chính xác của số liệu kế hoạch và việc chấp hành kỷ luật tiền mặt tại đơn vị mình.
• Ngân hàng Quốc gia Việt Nam có quyền kiểm tra, giám sát việc chấp hành kế hoạch tiền mặt của các đơn vị; có quyền từ chối các yêu cầu chi tiền mặt không đúng kế hoạch hoặc vi phạm chế độ quản lý tài chính.
• Các cơ quan tài chính, thanh tra phối hợp chặt chẽ với ngân hàng để xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm kỷ luật thu, chi tiền mặt.

Hiệu lực thi hành

Thông tư 1189-TTg năm 1956 có hiệu lực thi hành kể từ ngày ban hành. Các quy định trước đây trái với Thông tư này đều bãi bỏ. Việc nghiêm túc thực hiện thông tư này góp phần quan trọng vào việc củng cố hệ thống tiền tệ quốc gia và ổn định kinh tế vĩ mô trong giai đoạn lịch sử bấy giờ.