Tổng quan về Thông báo 356/TB-VPCP năm 2019

Thông báo 356/TB-VPCP truyền đạt ý kiến kết luận của Phó Thủ tướng Chính phủ Trịnh Đình Dũng về Dự thảo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ về cơ chế thí điểm giao đất có thu tiền sử dụng đất đối với các thửa đất có diện tích nhỏ hơn diện tích tối thiểu được tách thửa trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh. Đây là văn bản chỉ đạo quan trọng nhằm tháo gỡ các nút thắt pháp lý trong việc quản lý, sử dụng các thửa đất nhỏ hẹp, dôi dư, xen kẹt tại các đô thị lớn.

Nội dung kết luận và chỉ đạo trọng tâm của Phó Thủ tướng

Phó Thủ tướng Trịnh Đình Dũng đã đưa ra những định hướng và chỉ đạo cụ thể đối với đề xuất của Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh và các bộ, ngành liên quan:

• Thống nhất chủ trương giải quyết vướng mắc thực tế: Thừa nhận thực trạng tại Thành phố Hồ Chí Minh nói riêng và các đô thị khác nói chung tồn tại nhiều thửa đất có diện tích nhỏ hơn diện tích tối thiểu được phép tách thửa (thường phát sinh sau khi thực hiện các dự án mở đường, giải phóng mặt bằng hoặc đất xen kẹt trong khu dân cư). Việc giải quyết giao đất, cho thuê đất đối với các thửa đất này cho người sử dụng đất liền kề là cần thiết nhằm sử dụng đất tiết kiệm, hiệu quả, đảm bảo mỹ quan đô thị và hạn chế tranh chấp.
• Yêu cầu xây dựng khung pháp lý chung áp dụng toàn quốc: Thay vì ban hành một Quyết định thí điểm riêng biệt chỉ áp dụng cho Thành phố Hồ Chí Minh, Phó Thủ tướng giao Bộ Tài nguyên và Môi trường chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan nghiên cứu, xây dựng quy định chung để áp dụng thống nhất trên phạm vi cả nước. Nội dung này sau đó được định hướng tích hợp vào Nghị định sửa đổi, bổ sung một số nghị định quy định chi tiết thi hành Luật Đất đai.
• Nguyên tắc quản lý và xử lý các thửa đất nhỏ hẹp: Việc giao đất, cho thuê đất đối với các thửa đất nhỏ hẹp cho người sử dụng đất liền kề phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc: ưu tiên sử dụng vào mục đích công cộng (như làm lối đi chung, cây xanh, hạ tầng kỹ thuật); trường hợp không thể sử dụng vào mục đích công cộng thì mới thực hiện giao đất, cho thuê đất có thu tiền sử dụng đất cho chủ sử dụng đất liền kề liền kề; quá trình thực hiện phải đảm bảo công khai, minh bạch, dân chủ và đúng quy hoạch.
• Cơ chế tài chính và xác định giá đất: Việc xác định tiền sử dụng đất, tiền thuê đất khi thực hiện giao đất, cho thuê đất đối với các thửa đất này phải sát với giá thị trường, đảm bảo không làm thất thoát ngân sách nhà nước và ngăn ngừa các hành vi trục lợi, tiêu cực.

Trách nhiệm triển khai của các cơ quan chức năng

Để nhanh chóng hoàn thiện hành lang pháp lý, Phó Thủ tướng đã phân công nhiệm vụ cụ thể cho các đơn vị:

• Bộ Tài nguyên và Môi trường: Tiếp thu toàn diện ý kiến của các bộ, ngành và địa phương để hoàn thiện dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung các nghị định hướng dẫn thi hành Luật Đất đai (trong đó quy định rõ cơ chế giao đất, cho thuê đất đối với các thửa đất nhỏ hẹp do Nhà nước quản lý), trình Chính phủ xem xét ban hành.
• Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh: Có trách nhiệm phối hợp chặt chẽ với Bộ Tài nguyên và Môi trường, cung cấp các số liệu thực tiễn, đánh giá tác động và đề xuất các giải pháp cụ thể từ thực tế quản lý đất đai của địa phương để hoàn thiện thể chế chung.

Ý nghĩa pháp lý và thực tiễn của văn bản

Thông báo 356/TB-VPCP thể hiện quan điểm nhất quán của Chính phủ trong việc xây dựng hệ thống pháp luật đồng bộ, tránh tình trạng ban hành quá nhiều cơ chế đặc thù cắt khúc cho từng địa phương. Kết luận này là tiền đề pháp lý quan trọng dẫn đến việc ban hành các quy định chính thức sau này (như Nghị định 148/2020/NĐ-CP), giúp giải quyết triệt để bài toán "đất siêu mỏng, siêu méo", tạo điều kiện cho các địa phương chủ động xử lý đất đai dôi dư, chỉnh trang đô thị văn minh và hiện đại.