Giới thiệu chung về Thông báo 124/TB-VPCP

Thông báo 124/TB-VPCP năm 2022 truyền đạt ý kiến kết luận của Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Văn Thành tại cuộc họp hướng dẫn thực hiện cơ chế đặc thù về chỉ định thầu. Đây là văn bản chỉ đạo quan trọng nhằm tháo gỡ các nút thắt về thủ tục, đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án hạ tầng giao thông trọng điểm quốc gia, đặc biệt là Dự án xây dựng công trình đường bộ cao tốc Bắc - Nam phía Đông giai đoạn 2021-2025 và các gói thầu thuộc Chương trình phục hồi và phát triển kinh tế - xã hội.

Bối cảnh và mục tiêu áp dụng cơ chế đặc thù về chỉ định thầu

Việc áp dụng cơ chế đặc thù về chỉ định thầu được thực hiện trong bối cảnh áp lực về tiến độ giải ngân và hoàn thành các công trình hạ tầng giao thông trọng điểm là rất lớn. Mục tiêu cốt lõi bao gồm:

• Rút ngắn tối đa thời gian thực hiện các thủ tục lựa chọn nhà thầu để sớm khởi công các dự án thành phần thuộc cao tốc Bắc - Nam phía Đông và các dự án thuộc Chương trình phục hồi kinh tế.
• Đảm bảo tính đồng bộ, thống nhất trong việc áp dụng pháp luật giữa Luật Đấu thầu, Nghị quyết của Quốc hội và các Nghị quyết của Chính phủ.
• Nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu các Bộ, ngành, địa phương và chủ đầu tư trong việc quyết định chỉ định thầu.

Phạm vi và đối tượng áp dụng cơ chế chỉ định thầu

Theo kết luận của Phó Thủ tướng, cơ chế chỉ định thầu được áp dụng đối với các gói thầu cụ thể sau:

• Các gói thầu tư vấn (tư vấn khảo sát, thiết kế kỹ thuật, giám sát thi công).
• Các gói thầu phục vụ công tác di dời hạ tầng kỹ thuật (điện, nước, viễn thông) phục vụ giải phóng mặt bằng.
• Các gói thầu thực hiện đền bù, giải phóng mặt bằng và tái định cư.
• Các gói thầu xây lắp thuộc các dự án thành phần của Dự án đường bộ cao tốc Bắc - Nam phía Đông giai đoạn 2021-2025 và các dự án quan trọng khác thuộc Chương trình phục hồi kinh tế - xã hội.

Nguyên tắc và tiêu chuẩn lựa chọn nhà thầu được chỉ định

Để đảm bảo chất lượng công trình và hiệu quả sử dụng vốn nhà nước, Phó Thủ tướng yêu cầu việc chỉ định thầu phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc:

• Năng lực và kinh nghiệm: Nhà thầu được lựa chọn phải có đủ năng lực hành vi, năng lực tài chính, kinh nghiệm thực hiện các dự án có quy mô và tính chất tương tự. Tuyệt đối không vì áp lực tiến độ mà lựa chọn nhà thầu yếu kém.
• Chống tiêu cực, lợi ích nhóm: Nghiêm cấm hành vi chia nhỏ gói thầu để né tránh đấu thầu hoặc để chỉ định thầu cho các nhà thầu "sân sau". Quy trình thực hiện phải công khai, minh bạch, có sự giám sát chặt chẽ của các cơ quan thanh tra, kiểm tra.
• Tiết kiệm ngân sách: Quá trình thương thảo, hoàn thiện hợp đồng phải đảm bảo tỷ lệ tiết kiệm cho ngân sách nhà nước theo đúng quy định của pháp luật và hướng dẫn của Bộ Kế hoạch và Đầu tư.

Phân công nhiệm vụ cụ thể cho các Bộ, ngành và địa phương

Phó Thủ tướng Lê Văn Thành đã giao nhiệm vụ cụ thể cho từng đơn vị nhằm triển khai nhanh chóng và hiệu quả cơ chế này:

• Bộ Kế hoạch và Đầu tư: Chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan khẩn trương ban hành văn bản hướng dẫn chi tiết về quy trình, thủ tục, hồ sơ yêu cầu và tiêu chuẩn đánh giá đối với việc chỉ định thầu, đảm bảo tính khả thi và dễ thực hiện.
• Bộ Giao thông vận tải: Chịu trách nhiệm toàn diện trước Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ về tiến độ, chất lượng của Dự án cao tốc Bắc - Nam phía Đông; chỉ đạo các Ban quản lý dự án thực hiện nghiêm túc, khách quan việc đánh giá, lựa chọn nhà thầu.
• Bộ Xây dựng: Phối hợp kiểm tra, giám sát chất lượng công trình, hướng dẫn về định mức, đơn giá xây dựng để làm cơ sở xác định giá gói thầu chính xác, tránh thất thoát.
• Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương: Tập trung chỉ đạo công tác giải phóng mặt bằng, tái định cư; thực hiện chỉ định thầu đối với các gói thầu thuộc thẩm quyền của địa phương đảm bảo đúng tiến độ yêu cầu.

Ý nghĩa pháp lý và thực tiễn của Thông báo 124/TB-VPCP

Thông báo 124/TB-VPCP đóng vai trò là "kim chỉ nam" tháo gỡ các vướng mắc pháp lý mang tính đột phá. Việc áp dụng cơ chế đặc thù này giúp cắt giảm từ 3 đến 6 tháng so với quy trình đấu thầu thông thường, tạo điều kiện tối đa để hoàn thành mục tiêu thông tuyến cao tốc Bắc - Nam đúng hạn, kích thích tăng trưởng kinh tế sau đại dịch.