Sắc lệnh số 54 do Chủ tịch Chính phủ ban hành ngày 21 tháng 10 năm 1946 quy định về các điều kiện và chế độ hưu trí dành cho công chức trong bộ máy nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Đây là một trong những văn bản pháp lý đặt nền móng đầu tiên cho chế độ bảo hiểm xã hội và chính sách đãi ngộ đối với đội ngũ cán bộ, công chức nước nhà.

Văn bản áp dụng đối với toàn thể công chức thuộc các ngạch, bậc làm việc trong các cơ quan hành chính nhà nước, quy định chi tiết về điều kiện hưởng lương hưu, thủ tục giải quyết chế độ và các trường hợp đặc biệt liên quan đến việc nghỉ hưu.

Điều kiện hưởng chế độ hưu trí thông thường (Điều 1)

• Công chức thuộc ngạch chính quy, không phân biệt nam hay nữ, đều có quyền hưởng chế độ hưu trí khi đáp ứng đủ hai điều kiện đồng thời về độ tuổi và thâm niên công tác.
• Độ tuổi về hưu tiêu chuẩn được ấn định là từ đủ 55 tuổi trở lên.
• Thời gian phục vụ trong các cơ quan nhà nước (thâm niên công tác) tối thiểu phải đạt từ 30 năm trở lên để được hưởng đầy đủ chế độ hưu bổng theo quy định.

Chế độ hưu trí trong các trường hợp đặc biệt (Điều 2)

• Quy định việc giải quyết chế độ hưu trí trước tuổi đối với những công chức không đáp ứng đủ điều kiện về tuổi đời hoặc thâm niên nhưng gặp các vấn đề bất khả kháng về sức khỏe.
• Công chức bị mất sức lao động, đau ốm đau dài ngày hoặc bị tai nạn lao động, thương tật trong quá trình thực thi công vụ dẫn đến không thể tiếp tục đảm nhiệm công việc sẽ được xem xét cho về hưu sớm.
• Các trường hợp này được hưởng khoản trợ cấp hoặc hưu bổng tương ứng với tỷ lệ suy giảm khả năng lao động và thời gian đã cống hiến thực tế.

Phương thức tính toán và chi trả hưu bổng (Điều 3)

• Lương hưu (hưu bổng) của công chức được tính toán dựa trên mức lương chính và các khoản phụ cấp hợp pháp tại thời điểm trước khi nghỉ hưu.
• Tỷ lệ hưởng hưu bổng được lũy tiến theo số năm công tác thực tế của công chức, nhằm bảo đảm đời sống ổn định cho người lao động sau khi rời khỏi bộ máy công quyền.
• Quy định cụ thể về cơ quan chịu trách nhiệm chi trả và thủ tục quyết toán ngân sách nhà nước dành cho quỹ hưu bổng.

Các trường hợp bị hạn chế hoặc tước quyền hưởng hưu bổng (Điều 4)

• Công chức vi phạm kỷ luật nghiêm trọng, bị sa thải hoặc bị tòa án kết án tù có thể bị tước một phần hoặc toàn bộ quyền hưởng hưu bổng tùy theo mức độ vi phạm.
• Quy định này nhằm nâng cao tinh thần trách nhiệm, tính kỷ luật, sự liêm chính và lòng trung thành của đội ngũ công chức đối với chính quyền cách mạng.

Sắc lệnh số 54 có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký ban hành (ngày 21 tháng 10 năm 1946), các quy định trước đây trái với Sắc lệnh này đều bãi bỏ.