Quyết định số 53/1999/QĐ-TTg do Thủ tướng Chính phủ ban hành là một văn bản pháp lý quan trọng nhằm đề ra các biện pháp cụ thể, thiết thực để khuyến khích và thu hút nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào Việt Nam. Quyết định này áp dụng đối với các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, các nhà đầu tư nước ngoài, các bên tham gia hợp đồng hợp tác kinh doanh, cùng các cơ quan, tổ chức và cá nhân có liên quan đến hoạt động đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Việt Nam.

Dưới đây là nội dung tóm tắt chi tiết và chuyên sâu về các chính sách khuyến khích đầu tư được quy định tại Quyết định này:

1. Điều chỉnh giá hàng hóa và dịch vụ đối với doanh nghiệp FDI

Nhằm giảm chi phí đầu vào và tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng, Chính phủ đã điều chỉnh giảm và thống nhất giá của nhiều loại hàng hóa, dịch vụ thiết yếu:

• Giá bán điện: Kể từ ngày 01 tháng 7 năm 1999, áp dụng mức giá bán điện cho sản xuất (vào giờ bình thường, cấp điện áp từ 6KV đến 20KV) đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài là 7,5 cent/kwh. Ban Vật giá Chính phủ chịu trách nhiệm quy định chi tiết giá bán điện cho các hoạt động sản xuất, kinh doanh và dịch vụ cụ thể của khối doanh nghiệp này.
• Giá và cước viễn thông: Thống nhất giá lắp đặt điện thoại cho doanh nghiệp FDI và người nước ngoài tương đương mức áp dụng cho doanh nghiệp và cá nhân trong nước. Cước thuê bao điện thoại cố định được ấn định ở mức 10 USD/máy/tháng; cước điện thoại nội hạt áp dụng theo biểu cước trong nước. Đồng thời, giảm bình quân 10% cước viễn thông quốc tế chiều đi từ Việt Nam và khống chế mức phụ thu cước viễn thông tại các khách sạn không quá 15% so với cước bưu điện.
• Giá nước sạch: Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương thực hiện biểu giá bán nước sạch theo mục đích sử dụng, xóa bỏ sự phân biệt đối xử về giá giữa doanh nghiệp, cá nhân trong nước và nước ngoài.

2. Cải cách quy định về phí và lệ phí

Quyết định bãi bỏ các khoản phí bất hợp lý và thống nhất mức thu giữa các đối tượng:

• Phí tham quan: Áp dụng một biểu phí tham quan chung, không phân biệt giữa người Việt Nam và người nước ngoài tại các di tích lịch sử, cách mạng và công trình văn hóa.
• Lệ phí trước bạ: Chuyển đổi theo hướng chỉ thu lệ phí hành chính đối với việc đăng ký trước bạ của các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.
• Lệ phí văn phòng đại diện: Ấn định mức lệ phí cố định là 1 triệu đồng đối với việc thành lập mới văn phòng đại diện của tổ chức kinh tế nước ngoài tại Việt Nam; hoàn toàn không thu lệ phí đối với các trường hợp gia hạn hoạt động.
• Rà soát và bãi bỏ phí trái thẩm quyền: Bộ Tài chính phối hợp với các cơ quan liên quan rà soát, giảm hoặc bãi bỏ triệt để các loại phí, lệ phí do các Bộ, ngành, địa phương hoặc Ban quản lý Khu công nghiệp ban hành sai thẩm quyền hoặc sai mục đích.

3. Đơn vị tiền tệ áp dụng cho giá dịch vụ, phí và lệ phí

Kể từ ngày 01 tháng 7 năm 1999, Đồng Việt Nam (VND) được sử dụng làm đơn vị tiền tệ chính thức để quy định các loại giá dịch vụ, phí và lệ phí (trừ các trường hợp đặc biệt có quy định riêng). Đối với các khoản phí, lệ phí quy định bằng Đô la Mỹ (USD), việc thanh toán sẽ được quy đổi ra Đồng Việt Nam theo tỷ giá giao dịch bình quân trên thị trường ngoại tệ liên ngân hàng do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam công bố tại thời điểm áp dụng.

4. Chính sách tiền lương và bảo vệ quyền lợi lao động Việt Nam

Quyết định mang lại những thay đổi căn bản trong việc tính và chi trả lương cho người lao động Việt Nam làm việc tại các doanh nghiệp FDI:

• Quy đổi lương sang Đồng Việt Nam: Mức lương tối thiểu và tiền lương thực tế của lao động Việt Nam được quy định và chi trả bằng Đồng Việt Nam, dựa trên việc quy đổi từ mức lương bằng USD hiện hành theo tỷ giá giao dịch bình quân liên ngân hàng do Ngân hàng Nhà nước công bố.
• Cơ chế điều chỉnh theo lạm phát: Khi chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tăng từ 10% trở lên so với lần điều chỉnh gần nhất, mức lương tối thiểu và tiền lương của người lao động sẽ được điều chỉnh tăng tương ứng để bảo đảm đời sống thực tế.
• Áp dụng lương tối thiểu theo dự án: Mức lương tối thiểu mới theo địa bàn được áp dụng bắt buộc đối với các dự án được cấp Giấy phép đầu tư sau ngày Quyết định này có hiệu lực. Đối với các dự án đã được cấp phép trước đó, doanh nghiệp và tập thể lao động tự thỏa thuận áp dụng trên tinh thần tự nguyện, ổn định sản xuất.
• Kinh phí công đoàn: Bãi bỏ chế độ trích nộp kinh phí công đoàn từ quỹ lương đối với các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.

5. Đơn giản hóa thủ tục cấp giấy phép lao động và tuyển dụng

Chính sách lao động được nới lỏng nhằm tạo điều kiện chủ động cho doanh nghiệp:

• Cấp giấy phép lao động: Thực hiện ủy quyền cho các Sở Lao động - Thương binh và Xã hội và Ban quản lý Khu công nghiệp cấp tỉnh trực tiếp cấp Giấy phép lao động cho người nước ngoài với thủ tục đơn giản, nhanh chóng. Thời hạn của giấy phép lao động được điều chỉnh tương thích với thời hạn của hợp đồng lao động đã ký kết.
• Quyền chủ động tuyển dụng: Doanh nghiệp FDI thực hiện tuyển dụng lao động Việt Nam thông qua các tổ chức cung ứng lao động. Tuy nhiên, nếu sau tối đa 30 ngày kể từ khi nhận được yêu cầu mà tổ chức cung ứng không đáp ứng được, doanh nghiệp có quyền trực tiếp tuyển dụng lao động Việt Nam.

6. Ưu đãi về thuế giá trị gia tăng (GTGT)

Quyết định bổ sung các quy định miễn, hoãn thuế GTGT nhằm hỗ trợ dòng vốn của doanh nghiệp:

• Tạm hoãn thuế GTGT hàng nhập khẩu sản xuất xuất khẩu: Doanh nghiệp FDI và các bên hợp tác kinh doanh được tạm chưa nộp thuế GTGT đối với nguyên liệu, vật tư nhập khẩu phục vụ sản xuất hàng xuất khẩu trong thời hạn tạm chưa nộp thuế nhập khẩu.
• Miễn thuế GTGT đối với tài sản cố định: Không thu thuế GTGT đối với các mặt hàng nhập khẩu để tạo tài sản cố định của doanh nghiệp bao gồm: máy móc, thiết bị, phương tiện vận tải chuyên dùng trong dây chuyền công nghệ và vật tư xây dựng trong nước chưa sản xuất được.

7. Cơ chế mua bán hàng hóa với doanh nghiệp chế xuất

Tạo điều kiện thuận lợi cho việc lưu thông hàng hóa giữa thị trường nội địa và khu chế xuất:

• Bán hàng vào khu chế xuất: Các doanh nghiệp và cá nhân trong nước được phép bán hàng hóa (trừ hàng cấm xuất khẩu) cho doanh nghiệp chế xuất, được miễn thuế xuất khẩu và chỉ cần thực hiện thủ tục khai báo hải quan đơn giản.
• Bán hàng từ khu chế xuất vào nội địa: Doanh nghiệp chế xuất được phép bán vào thị trường nội địa các sản phẩm do mình sản xuất bao gồm: nguyên liệu, bán thành phẩm cho các doanh nghiệp trực tiếp sản xuất hàng xuất khẩu; hàng hóa thuộc danh mục thay thế hàng nhập khẩu thiết yếu; phế liệu, phế phẩm còn giá trị thương mại (phải nộp thuế nhập khẩu theo quy định).

8. Quyền sử dụng đất và khuyến khích xây dựng hạ tầng, nhà ở

Hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận đất đai ổn định và khuyến khích phát triển phúc lợi xã hội:

• Cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất: Doanh nghiệp trong khu công nghiệp, khu chế xuất được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tương ứng với thời hạn hợp đồng thuê đất ký với doanh nghiệp phát triển hạ tầng.
• Khuyến khích xây dựng nhà ở công nhân: Các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế đầu tư xây dựng nhà ở cho công nhân và các công trình hạ tầng ngoài hàng rào khu công nghiệp (như trường học, bệnh viện, cơ sở đào tạo...) được áp dụng mức giá thuê đất thấp nhất và được hưởng ưu đãi miễn, giảm tối đa các loại thuế liên quan.

9. Các biện pháp bổ sung khuyến khích đầu tư đặc biệt

Quyết định mở rộng đối tượng được hưởng ưu đãi đầu tư ở mức cao nhất:

• Mở rộng đối tượng hưởng ưu đãi như dự án đặc biệt khuyến khích đầu tư: Áp dụng cho các doanh nghiệp đáp ứng một trong các tiêu chí: xuất khẩu từ 80% sản phẩm trở lên; xuất khẩu từ 50% sản phẩm trở lên đồng thời sử dụng tối thiểu 30% chi phí sản xuất là nguyên liệu, lao động trong nước; đầu tư tại địa bàn khó khăn có tỷ lệ xuất khẩu và sử dụng lao động/nguyên liệu nội địa theo quy định; sản xuất linh kiện, phụ tùng cơ khí, điện, điện tử có giá trị gia tăng cao; hoặc chế biến khoáng sản khai thác tại Việt Nam.
• Ưu đãi thuế nhập khẩu nguyên liệu: Miễn thuế nhập khẩu nguyên liệu sản xuất trong thời hạn 3 năm kể từ khi bắt đầu sản xuất đối với các dự án sản xuất linh kiện, phụ tùng cơ khí, điện, điện tử.
• Thuế chuyển lợi nhuận ra nước ngoài: Áp dụng mức thuế suất ưu đãi chỉ 5% đối với các nhà đầu tư nước ngoài đầu tư vào địa bàn vùng sâu, vùng xa, vùng núi khó khăn.
• Hỗ trợ khi tạm ngừng hoạt động: Doanh nghiệp FDI gặp khó khăn phải tạm ngừng xây dựng hoặc tạm ngừng hoạt động được xem xét miễn hoặc giảm tiền thuê đất tương ứng với thời gian tạm ngừng.
• Thu mua nông sản trực tiếp: Các doanh nghiệp FDI đã được cấp hạn ngạch xuất khẩu gạo được phép trực tiếp thu mua lúa, gạo nguyên liệu từ người sản xuất.

10. Hiệu lực thi hành

Quyết định số 53/1999/QĐ-TTg có hiệu lực thi hành sau 15 ngày kể từ ngày ký. Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, Thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ và Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chịu trách nhiệm hướng dẫn, kiểm tra và tổ chức thi hành nghiêm túc các quy định tại Quyết định này.