Quyết định số 3441/QĐ-UBND được Ủy ban nhân dân tỉnh An Giang ban hành nhằm phê duyệt Đề án chi trả dịch vụ môi trường rừng trên địa bàn tỉnh. Đây là văn bản pháp lý quan trọng cụ thể hóa chủ trương xã hội hóa công tác bảo vệ và phát triển rừng, tạo nguồn tài chính bền vững cho công tác lâm nghiệp tại địa phương.

Thông tin chung và quy mô Đề án

• Tên Đề án: Đề án chi trả dịch vụ môi trường rừng tỉnh An Giang.
• Chủ đầu tư: Chi cục Kiểm lâm An Giang.
• Đơn vị tư vấn lập đề án: Trung tâm Nghiên cứu rừng và Đất ngập nước (trực thuộc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam).
• Địa điểm khảo sát lập Đề án: Toàn bộ diện tích rừng phòng hộ, rừng đặc dụng, rừng sản xuất trên địa bàn 04 huyện, thành phố bao gồm: Thoại Sơn, Tri Tôn, Tịnh Biên và Châu Đốc.
• Quy mô đất lâm nghiệp khảo sát: Tổng diện tích đất lâm nghiệp đạt 14.716 ha. Trong đó, diện tích đất có rừng là 12.375 ha (bao gồm 11.843 ha rừng trồng và 532 ha rừng tự nhiên); diện tích đất chưa có rừng là 2.341 ha.

Mục tiêu cốt lõi của Đề án

• Cung cấp cơ sở pháp lý và thực tiễn để tổ chức triển khai thực hiện có hiệu quả Nghị định số 99/2010/NĐ-CP ngày 24/9/2010 của Chính phủ về chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng trên địa bàn tỉnh An Giang.
• Thực hiện chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng nhằm huy động tối đa các nguồn lực xã hội cho công tác bảo vệ và phát triển rừng. Đồng thời, nâng cao ý thức, trách nhiệm và nghĩa vụ của các tổ chức, cá nhân đối với rừng thông qua cơ chế người sử dụng dịch vụ môi trường rừng phải trả tiền cho người cung ứng.
• Đảm bảo cho những người lao động trực tiếp tham gia bảo vệ và phát triển rừng được nhận tiền chi trả từ nguồn thu dịch vụ môi trường rừng theo đúng cơ chế thị trường.
• Xác định rõ ràng đối tượng sử dụng, đối tượng cung ứng, hình thức chi trả, mức tiền chi trả và cơ chế vận hành hệ thống chi trả dịch vụ môi trường rừng làm cơ sở cho cơ quan có thẩm quyền xem xét, quyết định.

Các nguyên tắc chi trả dịch vụ môi trường rừng

• Tổ chức, cá nhân được hưởng lợi từ dịch vụ môi trường rừng phải chi trả tiền dịch vụ môi trường rừng cho các chủ rừng của các khu rừng tạo ra dịch vụ đã cung ứng.
• Thực hiện chi trả dịch vụ môi trường rừng bằng tiền thông qua hình thức chi trả trực tiếp hoặc chi trả gián tiếp.
• Tiền chi trả dịch vụ môi trường rừng thông qua Quỹ bảo vệ và phát triển rừng là tiền của bên sử dụng dịch vụ môi trường rừng ủy thác cho Quỹ để trả cho các chủ rừng cung ứng dịch vụ.
• Tiền chi trả dịch vụ môi trường rừng là một yếu tố cấu thành trong giá thành sản phẩm có sử dụng dịch vụ môi trường rừng và không thay thế thuế tài nguyên hoặc các khoản phải nộp khác theo quy định của pháp luật.
• Đảm bảo nguyên tắc công khai, dân chủ, khách quan, công bằng; phù hợp với hệ thống luật pháp của Việt Nam và các Điều ước Quốc tế mà Việt Nam đã ký kết hoặc gia nhập.

Đối tượng và phạm vi áp dụng tại tỉnh An Giang

Đề án xác định rõ hai nhóm đối tượng chính tham gia vào chuỗi chi trả dịch vụ môi trường rừng:

• Bên sử dụng dịch vụ (phải chi trả tiền): Gồm các tổ chức kinh doanh dịch vụ du lịch hưởng lợi từ việc bảo vệ cảnh quan tự nhiên và bảo tồn đa dạng sinh học của các hệ sinh thái rừng (Khu du lịch Núi Cấm, Núi Két, Núi Sam, Núi Cô Tô, Soài So, rừng Tràm Trà Sư) và các cơ sở sản xuất, cung ứng nước sạch hưởng lợi từ dịch vụ điều tiết và duy trì nguồn nước (Công ty Cổ phần Điện nước An Giang quản lý hồ Ô Tức Sa và hồ Cây Đuốc tại huyện Tịnh Biên).
• Bên cung ứng dịch vụ (được nhận tiền): Gồm các đơn vị quản lý rừng (chủ rừng); hộ gia đình, cộng đồng dân cư ký hợp đồng nhận khoán bảo vệ rừng với đơn vị chủ rừng; các đơn vị quân đội hoặc tổ chức khác ký hợp đồng nhận khoán bảo vệ rừng với nhà nước (như Trạm Kiểm lâm Trà Sư trực tiếp bảo vệ rừng tràm); và các thành viên, cán bộ nhân viên trực tiếp làm nhiệm vụ tổ chức, đôn đốc, kiểm tra, giám sát, đánh giá việc thực hiện chính sách.
• Diện tích rừng cung ứng dịch vụ: Tổng diện tích rừng cung ứng cho 08 đối tượng sử dụng dịch vụ môi trường rừng là 5.653,4 ha (trong đó rừng tự nhiên là 405,4 ha, rừng trồng là 5.248 ha). Phân theo loại rừng gồm rừng đặc dụng 837,1 ha và rừng phòng hộ 4.816,2 ha. Khi quy đổi theo hệ số K, diện tích rừng cung ứng là 4.806,3 ha (rừng tự nhiên 346,6 ha, rừng trồng 4.459,7 ha; rừng đặc dụng 688,4 ha, rừng phòng hộ 4.117,9 ha).

Danh sách cụ thể 08 đơn vị sử dụng dịch vụ môi trường rừng phải thực hiện chi trả bao gồm:

1. Công ty Cổ phần phát triển du lịch An Giang (các hoạt động kinh doanh, dịch vụ du lịch tại khu vực Núi Cấm).
2. Ban quản lý Khu Du lịch Núi Cấm.
3. Ban quản lý Khu di tích văn hóa, lịch sử và du lịch Núi Sam.
4. Công ty Cổ phần du lịch An Giang (Khu du lịch Tức Dụp).
5. Khu Bảo vệ cảnh quan rừng Tràm Trà Sư.
6. Khu Du lịch Vân Hà (Núi Két).
7. Khu Du lịch Soài So.
8. Công ty Cổ phần điện nước An Giang (quản lý hồ Ô Tức Sa và hồ Cây Đuốc).

Cơ chế, mức chi trả và phương thức thanh toán

Do khối lượng kinh phí chi trả dịch vụ môi trường rừng của các đơn vị sử dụng trên địa bàn hàng năm hiện nay không lớn (khoảng 2 tỷ đồng/năm), trước mắt tỉnh An Giang áp dụng hình thức chi trả gián tiếp thông qua Quỹ bảo vệ và phát triển rừng tỉnh làm đầu mối ký hợp đồng và tiếp nhận kinh phí.

Tỉnh thành lập Ban Quản lý rừng phòng hộ - đặc dụng tỉnh trực thuộc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn để thực hiện chức năng của một đơn vị chủ rừng nhà nước, quản lý toàn bộ diện tích rừng đặc dụng, phòng hộ, tổ chức ký hợp đồng giao khoán bảo vệ rừng đến hộ dân, tiếp nhận tiền từ Quỹ và thực hiện chi trả trực tiếp cho các hộ/tổ chức nhận khoán.

• Cơ chế đối với Công ty Cổ phần Điện nước An Giang: Thực hiện chi trả tiền dịch vụ về bảo vệ rừng đầu nguồn để điều tiết và duy trì nguồn nước từ 02 hồ Ô Tức Sa và Cây Đuốc. Mức chi trả áp dụng theo quy định tại Nghị định số 99/2010/NĐ-CP là 40 đồng/m3 nước thương phẩm. Tổng số tiền chi trả được tính bằng tổng sản lượng nước thương phẩm đã bán nhân với 40 đồng/m3.
• Cơ chế đối với các Khu du lịch: Áp dụng đối với các khu du lịch hưởng lợi từ việc kinh doanh cảnh quan môi trường rừng và thảm thực vật rừng. Mức trích nộp bình quân được xác định bằng 1,5% trên doanh thu/năm của từng đối tượng sử dụng dịch vụ.
• Phương thức thanh toán: Quỹ Bảo vệ và phát triển rừng tỉnh mở tài khoản tại ngân hàng để tiếp nhận kinh phí từ các bên sử dụng dịch vụ theo hợp đồng ký kết định kỳ hàng năm. Sau đó, Quỹ thực hiện thanh toán trực tiếp cho các chủ rừng theo đơn giá/ha rừng tương ứng với diện tích nhận khoán đã quy đổi theo hệ số K (có xác nhận của Hạt Kiểm lâm và Ủy ban nhân dân cấp xã). Riêng Trạm Kiểm lâm Trà Sư trực tiếp bảo vệ rừng nên sẽ nhận nguồn kinh phí chuyển trực tiếp từ Quỹ.

Dự toán doanh thu và phương án phân bổ nguồn thu

Dự toán số tiền chi trả dịch vụ môi trường rừng năm 2015 (làm cơ sở tính toán cho năm 2016 và các năm tiếp theo) là 1.966.050.000 đồng. Phương án phân bổ và sử dụng nguồn thu này được quy định cụ thể như sau:

• Trích 10% (tương đương 196.600.000 đồng): Chi cho các hoạt động tổ chức, quản lý, đôn đốc, kiểm tra, giám sát và đánh giá việc thực hiện chính sách của Quỹ Bảo vệ và phát triển rừng tỉnh cùng các cán bộ, nhân viên trực tiếp thực hiện Đề án.
• Trích 5% (tương đương 98.300.000 đồng): Lập quỹ dự phòng để chi trả cho các trường hợp thiên tai, bất khả kháng xảy ra đối với rừng.
• Sử dụng 85% còn lại (tương đương 1.671.450.000 đồng): Chi cho các đối tượng trực tiếp bảo vệ rừng (hộ gia đình, cá nhân nhận khoán, lực lượng kiểm lâm Trạm Kiểm lâm Trà Sư, lực lượng bảo vệ rừng của Ban Quản lý rừng phòng hộ - đặc dụng) và chi phí quản lý của đơn vị chủ rừng (chiếm 10% trong tổng số 85% này).
• Đơn giá chi trả tiền dịch vụ môi trường rừng bình quân trên mỗi héc-ta sẽ thay đổi theo từng năm, phụ thuộc vào tổng số tiền thực tế mà các đơn vị sử dụng dịch vụ trích nộp về Quỹ.

Tổ chức thực hiện và hiệu lực thi hành

• Tiến độ thực hiện: Đề án được triển khai thực hiện đồng bộ kể từ năm 2016 trở đi.
• Trách nhiệm của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn: Chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan tổ chức thực hiện hiệu quả Đề án. Trong thời gian chưa hình thành Quỹ bảo vệ và phát triển rừng tỉnh An Giang, giao Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn trực tiếp thực hiện nhiệm vụ của Quỹ; chịu trách nhiệm lập kế hoạch thu, chi tiền dịch vụ môi trường rừng cụ thể hàng năm sau khi thống nhất với Sở Tài chính để trình Ủy ban nhân dân tỉnh phê duyệt.
• Hiệu lực thi hành: Quyết định này có hiệu lực kể từ ngày ký. Chánh Văn phòng Ủy ban nhân dân tỉnh, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Thủ trưởng các Sở, ban, ngành tỉnh, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các huyện, thị xã, thành phố, các tổ chức thực hiện chi trả dịch vụ môi trường rừng và các cơ quan, đơn vị có liên quan chịu trách nhiệm thi hành quyết định này.