Giới thiệu chung về Quyết định 242/QĐ-TTg

Quyết định 242/QĐ-TTg được ban hành năm 2007 bởi Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng, phê duyệt Quy hoạch tổng thể đường Hồ Chí Minh. Đây là một trong những văn bản pháp lý quan trọng định hình trục giao thông huyết mạch thứ hai Bắc - Nam của Việt Nam, có vai trò chiến lược về kinh tế, xã hội, quốc phòng và an ninh. Quyết định này thay thế cho Quyết định số 789/QĐ-TTg ngày 24 tháng 9 năm 1997 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt Quy hoạch tổng thể xa lộ Bắc Nam.

Phạm vi quy hoạch và Hướng tuyến chi tiết

Quy hoạch xác định rõ phạm vi không gian và lộ trình chi tiết của toàn tuyến đường Hồ Chí Minh:

• Phạm vi quy hoạch: Tuyến đường đi qua địa phận của 30 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương trải dài từ Bắc vào Nam, bao gồm: Cao Bằng, Bắc Kạn, Thái Nguyên, Tuyên Quang, Phú Thọ, Hà Tây (nay thuộc Hà Nội), Hoà Bình, Thanh Hoá, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên Huế, Đà Nẵng, Quảng Nam, Kon Tum, Gia Lai, Đắk Lắk, Đắk Nông, Bình Phước, Thành phố Hồ Chí Minh, Bình Dương, Tây Ninh, Long An, Đồng Tháp, An Giang, Cần Thơ, Kiên Giang, Bạc Liêu và Cà Mau.
• Tổng chiều dài: Khoảng 3.167 km. Trong đó, tuyến chính dài khoảng 2.667 km và nhánh phía Tây dài khoảng 500 km.
• Hướng tuyến chính (2.667 km): Bắt đầu từ Pác Bó (tỉnh Cao Bằng), đi qua các điểm khống chế lớn như thị xã Cao Bằng, thị xã Bắc Kạn, Chợ Mới, Chợ Chu, đèo Muồng, ngã ba Trung Sơn, ngã ba Phú Thịnh, cầu Bình Ca (sông Lô), Km124+500 QL2, ngã ba Phú Hộ, thị xã Phú Thọ, cầu Ngọc Tháp (sông Hồng), Cổ Tiết, cầu Trung Hà, thị xã Sơn Tây, Hoà Lạc, Xuân Mai, Chợ Bến, Xóm Kho, Ngọc Lạc, Lâm La, Tân Kỳ, Khe Cò, Tân Ấp, Khe Gát, Bùng, Cam Lộ, cầu Tuần, Khe Tre, đèo Đê Bay, đèo Mũi Trâu, Túy Loan, Hoà Khương, Thạnh Mỹ, đèo Lò Xo, Ngọc Hồi, Kon Tum, Pleiku, Buôn Ma Thuột, Gia Nghĩa, Chơn Thành, ngã tư Bình Phước, Tân Thạnh, Mỹ An, thị xã Cao Lãnh, cầu Cao Lãnh (sông Tiền), cầu Vàm Cống (sông Hậu), Rạch Sỏi, Minh Lương, Gò Quao, Vĩnh Thuận, thành phố Cà Mau, cầu Đầm Cùng, Năm Căn và kết thúc tại Đất Mũi (tỉnh Cà Mau).
• Nhánh phía Tây (500 km): Đi qua các điểm khống chế từ Khe Gát, đèo U Bò, Tăng Ký, cầu Khỉ, Sen Bụt, Khe Sanh, Đắk Rông, đèo Pê Ke, A Lưới, A Đớt, A Tép, Hiên đến Thạnh Mỹ.

Quy mô và Tiêu chuẩn kỹ thuật phân đoạn

Đường Hồ Chí Minh được thiết kế theo tiêu chuẩn đường ô tô cao tốc và tiêu chuẩn đường ô tô thông thường. Các đoạn qua khu vực đô thị (thị trấn, thị xã, thành phố) được thiết kế phù hợp với quy hoạch xây dựng địa phương. Quy mô mặt cắt ngang được phân chia cụ thể theo từng phân đoạn chính:

• Phân đoạn I: Pác Bó - Hoà Lạc (409 km):
  • Đoạn Pác Bó - TX. Cao Bằng (59 km) và đoạn TX. Cao Bằng - Km124+500/QL2 (241 km): Thiết kế quy mô 2 làn xe, tiêu chuẩn đường cấp III miền núi (TCVN 4054-2005).
  • Đoạn Km124+500/QL2 - Đoan Hùng (15 km): Thiết kế quy mô 4 làn xe, tiêu chuẩn đường cấp I (TCVN 4054-2005).
  • Đoạn Đoan Hùng - Sơn Tây hoặc vùng phụ cận (79 km): Thiết kế quy mô 4 làn xe, tốc độ thiết kế 80 - 100 km/h theo tiêu chuẩn đường cao tốc (TCVN 5729-97).
  • Đoạn Sơn Tây hoặc vùng phụ cận - Hoà Lạc (15 km): Thiết kế quy mô 6 làn xe, tốc độ thiết kế 100 km/h theo tiêu chuẩn đường cao tốc (TCVN 5729-97).
• Phân đoạn II: Hoà Lạc - Ngã tư Bình Phước (Tuyến chính 1.715 km, Tuyến phía Tây 500 km):
  • Các đoạn thiết kế quy mô 6 làn xe, tốc độ 80 - 100 km/h (tiêu chuẩn TCVN 5729-97): Hoà Lạc - Chợ Bến (42 km), Xóm Kho - Lâm La (132 km), Lâm La - Tân Kỳ (55 km), Ngọc Hồi - Buôn Ma Thuột (281 km), Buôn Ma Thuột - Đồng Xoài (230 km). Riêng đoạn Chợ Bến - Xóm Kho (48 km) thiết kế 6 làn xe với tốc độ 60 - 80 km/h.
  • Các đoạn thiết kế quy mô 4 làn xe, tốc độ 80 - 100 km/h (tiêu chuẩn TCVN 5729-97): Tân Kỳ - Bùng (266 km, tốc độ 60 - 80 km/h), Bùng - Cam Lộ (122 km), Cam Lộ - La Sơn (105 km), Tuý Loan - Thạnh Mỹ (50 km, tốc độ 40 - 80 km/h), Đồng Xoài - Chơn Thành (40 km).
  • Đoạn La Sơn - Tuý Loan (104 km): Thiết kế quy mô 2 làn xe, tốc độ 40 - 60 km/h (TCVN 4054-2005).
  • Đoạn Thạnh Mỹ - Ngọc Hồi (171 km): Thiết kế quy mô 2 làn xe, tiêu chuẩn đường cấp III miền núi (TCVN 4054-85).
  • Đoạn Chơn Thành - Ngã tư Bình Phước (69 km): Thiết kế quy mô 8 làn xe, tốc độ thiết kế 100 km/h (TCVN 5729-2005).
  • Nhánh phía Tây (Khe Gát - Thạnh Mỹ, 500 km): Thiết kế quy mô 2 làn xe, tiêu chuẩn đường cấp IV miền núi (TCVN 4054-85).
• Phân đoạn III: Chơn Thành - Đất Mũi (543 km):
  • Đoạn Chơn Thành - Tân Thạnh (152 km): Thiết kế quy mô 4 làn xe, tốc độ thiết kế 100 km/h (TCVN 5729-97).
  • Đoạn Tân Thạnh - Rạch Sỏi (162 km): Thiết kế quy mô 4 làn xe, tốc độ thiết kế 80 - 100 km/h (TCVN 5729-97).
  • Đoạn Rạch Sỏi - Vĩnh Thuận (70 km): Thiết kế quy mô 4 làn xe, tiêu chuẩn đường cấp I (TCVN 4054-2005).
  • Đoạn Vĩnh Thuận - Năm Căn (100 km) và Năm Căn - Đất Mũi (59 km): Thiết kế quy mô 2 làn xe, tiêu chuẩn đường cấp III (TCVN 4054-2005).

Hệ thống đường ngang và công trình phụ trợ

Để đảm bảo tính đồng bộ và phát huy tối đa hiệu quả đầu tư, Thủ tướng Chính phủ giao Bộ Giao thông vận tải chủ trì, phối hợp với các Bộ, ngành và địa phương liên quan khẩn trương lập quy hoạch hệ thống đường ngang trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. Đồng thời, lập quy hoạch hệ thống đường gom dân sinh, các điểm dừng nghỉ, hệ thống nhà hạt quản lý và các trạm thu phí dọc theo tuyến chính để triển khai xây dựng vào thời điểm thích hợp.

Phân kỳ đầu tư xây dựng

Tiến độ đầu tư xây dựng đường Hồ Chí Minh được chia làm 3 giai đoạn cụ thể:

• Giai đoạn 1 (2000 - 2007): Tập trung đầu tư hoàn chỉnh quy mô 2 làn xe, thực hiện kiên cố hóa và chống sạt lở đối với đoạn từ Hòa Lạc (Hà Tây) đến Tân Cảnh (Kon Tum). Một số điểm kiên cố hóa có địa hình khó khăn được phép hoàn thành trong năm 2008.
• Giai đoạn 2 (2007 - 2010): Mục tiêu cốt lõi là nối thông toàn tuyến từ Pác Bó (Cao Bằng) đến Đất Mũi (Cà Mau).
  • Tạm hoãn đầu tư các đoạn tránh thành phố, thị xã chưa khởi công tại Tây Nguyên (Kon Tum, Buôn Ma Thuột, Gia Nghĩa), trước mắt sử dụng Quốc lộ 14 để kết nối thông tuyến.
  • Tập trung hoàn thiện các đoạn: Pác Bó - Cao Bằng, cầu Ngọc Tháp, Chơn Thành - Đức Hòa, Mỹ An - Vàm Cống, Cà Mau - Năm Căn - Đất Mũi (bao gồm cầu Đầm Cùng), tuyến N2 đoạn Củ Chi - Đức Hòa - Thạnh Hóa - Mỹ An.
  • Ưu tiên đầu tư hoàn thành cầu Vàm Cống và cầu Cao Lãnh bằng các nguồn vốn linh hoạt ngoài dự án đường Hồ Chí Minh.
  • Nghiên cứu nâng cấp Quốc lộ 80 (đoạn qua An Giang - Kiên Giang) và Quốc lộ 63 (đoạn Kiên Giang - Cà Mau) để thúc đẩy phát triển kinh tế vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
• Giai đoạn 3 (2010 - 2020): Hoàn chỉnh toàn tuyến và từng bước nâng cấp, xây dựng các đoạn tuyến theo tiêu chuẩn đường cao tốc phù hợp với quy hoạch và khả năng cân đối nguồn vốn, đảm bảo kết nối đồng bộ với mạng lưới đường sắt và các quy hoạch ngành khác.

Nhu cầu vốn và Phương thức huy động vốn

• Tổng mức đầu tư giai đoạn 2000 - 2010: Ước tính khoảng 41.020 tỷ đồng cho quy mô mặt cắt ngang 2 làn xe (không bao gồm kinh phí xây dựng 436 km đi trùng đã được đầu tư bằng các dự án khác).
• Tổng mức đầu tư giai đoạn 2010 - 2020: Sẽ được lập chi tiết và trình Quốc hội xem xét, quyết định trước năm 2010.
• Nguồn vốn huy động: Kết hợp giữa nguồn ngân sách nhà nước và các nguồn vốn hợp pháp khác. Bộ Kế hoạch và Đầu tư chịu trách nhiệm kêu gọi vốn ODA hoặc các nguồn vốn khác để đầu tư xây dựng cầu Vàm Cống, cầu Cao Lãnh và các tuyến Quốc lộ 80, Quốc lộ 63.
• Kế hoạch vốn hàng năm: Bộ Giao thông vận tải phối hợp với các Bộ, ngành xây dựng kế hoạch vốn trình Thủ tướng Chính phủ. Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính có trách nhiệm cân đối đủ vốn theo tiến độ dự án.

Tổ chức thực hiện và Trách nhiệm của các cơ quan

Quyết định phân định rõ ràng trách nhiệm của các cơ quan Trung ương và địa phương trong quá trình triển khai quy hoạch:

• Bộ Giao thông vận tải:
  • Triển khai ngay quy hoạch chi tiết, cắm mốc giải phóng mặt bằng và mốc lộ giới theo quy hoạch, hoàn thành trước năm 2010 bằng nguồn vốn của dự án đường Hồ Chí Minh.
  • Bàn giao mốc giới cho chính quyền địa phương quản lý để giữ đất quy hoạch.
  • Xác định các dự án thành phần độc lập và thứ tự ưu tiên đầu tư để trình duyệt theo quy định.
• Các Bộ, ngành liên quan:
  • Phối hợp với Bộ Giao thông vận tải giải quyết các vướng mắc về nguồn vốn, cơ chế chính sách nhằm đảm bảo tiến độ, chất lượng và hiệu quả công trình.
  • Đảm bảo các quy hoạch ngành, quy hoạch vùng nguyên liệu, khu công nghiệp dọc tuyến phải phù hợp với Quy hoạch chung xây dựng dọc đường Hồ Chí Minh đến năm 2020 (Quyết định số 27/2004/QĐ-TTg) và phải có sự đồng thuận bằng văn bản của Bộ Giao thông vận tải.
• Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố có đường đi qua:
  • Quản lý nghiêm ngặt mốc giải phóng mặt bằng và mốc lộ giới đã được bàn giao.
  • Lập, phê duyệt và thực hiện phương án quản lý quỹ đất dành riêng cho đường Hồ Chí Minh.
  • Trực tiếp thực hiện công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng trên địa bàn quản lý.

Hiệu lực thi hành

Quyết định 242/QĐ-TTg có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký ban hành. Quyết định này thay thế hoàn toàn cho Quyết định số 789/QĐ-TTg ngày 24 tháng 9 năm 1997 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Quy hoạch tổng thể xa lộ Bắc Nam. Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, Thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ và Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố liên quan chịu trách nhiệm thi hành quyết định này.