Quyết định 2361/QĐ-TTg năm 2015 do Thủ tướng Chính phủ ban hành phê duyệt Chương trình bảo vệ trẻ em giai đoạn 2016 - 2020. Đây là văn bản pháp lý quan trọng nhằm xây dựng môi trường sống an toàn, lành mạnh cho trẻ em, giảm thiểu các nguy cơ xâm hại và hỗ trợ kịp thời cho trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt trên phạm vi toàn quốc.

- Mục tiêu và phạm vi áp dụng của Chương trình

Chương trình hướng tới việc bảo vệ toàn diện cho trẻ em, đặc biệt là nhóm đối tượng dễ bị tổn thương, cụ thể:

• Mục tiêu tổng quát: Bảo đảm mọi trẻ em đều được bảo vệ an toàn, giảm thiểu tối đa nguy cơ rơi vào hoàn cảnh đặc biệt và bị xâm hại. Đồng thời, hỗ trợ can thiệp, trợ giúp kịp thời để trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt phục hồi thể chất, tinh thần, hòa nhập cộng đồng và phát triển bình đẳng.
• Mục tiêu cụ thể: Phấn đấu giảm tỷ lệ trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt xuống dưới mức 5% tổng số trẻ em; kiềm chế sự gia tăng số lượng trẻ em bị xâm hại; bảo đảm 90% trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt được trợ giúp, chăm sóc kịp thời để phục hồi và hòa nhập.
• Đối tượng và phạm vi: Áp dụng đối với mọi trẻ em trên toàn quốc, trong đó ưu tiên hàng đầu cho trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt, trẻ em thuộc hộ nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số và trẻ em sinh sống tại các vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.

- Các nội dung trọng tâm của Chương trình bảo vệ trẻ em

Để đạt được các mục tiêu đề ra, Chương trình tập trung triển khai 5 nhóm nội dung cốt lõi sau:

• Truyền thông, giáo dục và vận động xã hội: Tổ chức các chiến dịch truyền thông chuyên đề nhằm nâng cao nhận thức, kỹ năng bảo vệ trẻ em cho gia đình, nhà trường và cộng đồng. Phát triển các sản phẩm truyền thông đa dạng, phù hợp với từng nhóm đối tượng và đẩy mạnh tuyên truyền trực tiếp tại cơ sở.
• Củng cố tổ chức và nâng cao năng lực nhân sự: Duy trì, nâng cao hiệu quả của Ban chỉ đạo, Ban điều hành bảo vệ trẻ em các cấp. Đào tạo, tập huấn chuyên môn cho đội ngũ công chức, viên chức, cộng tác viên làm công tác trẻ em, đặc biệt là cấp xã.
• Phát triển hệ thống dịch vụ bảo vệ trẻ em chuyên nghiệp: Xây dựng và vận hành các cơ sở cung cấp dịch vụ bảo vệ trẻ em (cả công lập và ngoài công lập). Hoàn thiện quy trình tiếp nhận, quản lý ca đối với các trường hợp trẻ em cần sự can thiệp, trợ giúp khẩn cấp.
• Xây dựng hệ thống theo dõi, giám sát và đánh giá: Thiết lập bộ chỉ tiêu đánh giá kết quả thực hiện Chương trình; ứng dụng phần mềm quản lý thông tin, dữ liệu tích hợp về bảo vệ trẻ em để phục vụ công tác quản lý và hoạch định chính sách.
• Nâng cao năng lực tư pháp và xử lý vi phạm: Tập huấn cho cán bộ làm việc trong quá trình tố tụng liên quan đến người chưa thành niên. Nghiên cứu áp dụng các biện pháp xử lý chuyển hướng, thân thiện và xây dựng mô hình phòng ngừa, giáo dục trẻ em vi phạm pháp luật tại cộng đồng.

- Nhiệm vụ và giải pháp thực hiện chủ yếu

Chương trình đề ra các giải pháp đồng bộ nhằm bảo đảm tính khả thi trong quá trình triển khai:

• Tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy Đảng, chính quyền; đưa các mục tiêu bảo vệ trẻ em vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội hàng năm và 5 năm của địa phương.
• Đẩy mạnh công tác thanh tra, kiểm tra việc thực hiện quyền trẻ em, kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật về trẻ em.
• Huy động sự tham gia tích cực của các tổ chức xã hội, doanh nghiệp và cộng đồng; tăng cường hợp tác quốc tế để tranh thủ nguồn lực tài chính và kinh nghiệm chuyên môn.

- Nguồn kinh phí thực hiện Chương trình

Kinh phí triển khai Chương trình được bảo đảm từ nhiều nguồn khác nhau, bao gồm:

• Ngân sách nhà nước bố trí trong dự toán hàng năm của các Bộ, ngành, địa phương và Chương trình mục tiêu Hỗ trợ phát triển hệ thống trợ giúp xã hội giai đoạn 2016 - 2020.
• Nguồn tài trợ, viện trợ hợp pháp từ các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước.
• Các nguồn tài chính hợp pháp khác theo quy định của pháp luật.

- Trách nhiệm triển khai của các Bộ, ngành và địa phương

Quyết định phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng cơ quan trung ương và địa phương nhằm bảo đảm sự phối hợp liên ngành chặt chẽ:

• Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội: Chịu trách nhiệm chủ trì hướng dẫn, kiểm tra, đánh giá, tổng hợp tình hình thực hiện Chương trình trên toàn quốc; định kỳ báo cáo Thủ tướng Chính phủ.
• Bộ Tài chính và Bộ Kế hoạch và Đầu tư: Bảo đảm cân đối, bố trí kinh phí thường xuyên và vốn đầu tư phát triển; vận động nguồn vốn ODA phục vụ các mục tiêu của Chương trình.
• Bộ Tư pháp: Tăng cường trợ giúp pháp lý cho trẻ em, quản lý nhà nước về nuôi con nuôi và hoàn thiện thể chế tư pháp thân thiện với trẻ em.
• Bộ Công an: Chủ trì phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm xâm hại trẻ em và tội phạm trong lứa tuổi chưa thành niên; áp dụng quy trình điều tra thân thiện.
• Bộ Giáo dục và Đào tạo: Xây dựng môi trường học đường an toàn, lành mạnh, không bạo lực; tích hợp giáo dục kỹ năng sống và kỹ năng tự bảo vệ vào chương trình giảng dạy.
• Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch: Quản lý chặt chẽ các sản phẩm văn hóa dành cho trẻ em, đề xuất chính sách bảo vệ trẻ em trong các hoạt động giải trí, du lịch.
• Bộ Thông tin và Truyền thông: Nghiên cứu, xây dựng các giải pháp bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng và định hướng tiếp cận thông tin lành mạnh.
• Bộ Nội vụ: Nghiên cứu, đề xuất các quy định về việc kiện toàn và nâng cao năng lực đội ngũ công chức, viên chức làm công tác bảo vệ, chăm sóc trẻ em các cấp.
• Bộ Y tế: Hướng dẫn quy trình chăm sóc y tế, hỗ trợ phục hồi cho trẻ em bị xâm hại và trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt.
• Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương: Chủ động xây dựng kế hoạch địa phương, lồng ghép vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, bố trí ngân sách và nhân lực để thực hiện hiệu quả các mục tiêu của Chương trình tại địa bàn.
• Các tổ chức chính trị - xã hội và cơ quan tư pháp: Đề nghị Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Tòa án nhân dân tối cao tích cực tham gia tuyên truyền, giám sát việc thực hiện chính sách pháp luật về bảo vệ trẻ em.

- Hiệu lực thi hành

Quyết định 2361/QĐ-TTg có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký ban hành. Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, Thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ và Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chịu trách nhiệm thi hành quyết định này.