Quyết định 1821/QĐ-UBND năm 2016 của Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Ninh phê duyệt Đề án Nâng cao chất lượng môi trường nông thôn tỉnh Bắc Ninh, giai đoạn 2016-2020. Đây là văn bản pháp lý quan trọng nhằm định hướng, huy động nguồn lực và triển khai các giải pháp đồng bộ để cải thiện, bảo vệ môi trường khu vực nông thôn trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh.

Mục tiêu bảo vệ và cải thiện môi trường nông thôn đến năm 2020

Đề án xác định các mục tiêu cụ thể nhằm giải quyết căn bản các vấn đề môi trường tại khu vực nông thôn tỉnh Bắc Ninh đến năm 2020, bao gồm:

• Hoàn thành cơ bản công tác cải tạo và xây dựng mới các công trình bảo vệ môi trường như hệ thống thoát nước thải, công trình xử lý chất thải rắn, hệ thống cấp nước sạch và nghĩa trang nhân dân, bảo đảm phù hợp với đặc điểm của từng địa phương và nâng cao hiệu quả cải thiện môi trường.
• Xử lý triệt để các điểm tồn lưu hóa chất bảo vệ thực vật trên địa bàn toàn tỉnh; đồng thời kiểm soát và quản lý chặt chẽ việc sử dụng hóa chất bảo vệ thực vật trong hoạt động canh tác nông nghiệp.
• Đạt tỷ lệ 100% chất thải rắn phát sinh từ hoạt động sinh hoạt tại các thị trấn vùng nông thôn được thu gom và xử lý hợp vệ sinh.
• Tiến hành xử lý triệt để các cơ sở gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng đang hoạt động tại khu vực nông thôn.

Quan điểm và nguyên tắc đầu tư

Đề án đưa ra các nguyên tắc tài chính và đầu tư rõ ràng nhằm xã hội hóa công tác bảo vệ môi trường, giảm áp lực cho ngân sách nhà nước:

• Áp dụng cơ chế cho phép chủ đầu tư trực tiếp thu phí để bù đắp chi phí xử lý, khắc phục hậu quả, cải tạo và phục hồi môi trường. Thực hiện nghiêm túc nguyên tắc "người gây ô nhiễm phải trả tiền" và "người hưởng lợi từ môi trường phải trả chi phí".
• Đối với chất thải chăn nuôi và hạ tầng nông thôn (như hệ thống thoát nước): Thực hiện theo Quyết định số 47/2016/QĐ-UBND ngày 23/12/2016 của UBND tỉnh Bắc Ninh. Các hộ gia đình, cá nhân có hoạt động chăn nuôi phải tự chi trả kinh phí xây dựng công trình Biogas để xử lý chất thải trước khi xả ra khu xử lý chung.
• Đối với chất thải rắn sinh hoạt: Nhà nước hỗ trợ kinh phí vận chuyển, xử lý từ điểm tập kết đến khu xử lý tập trung và hỗ trợ mua chế phẩm sinh học khử mùi. Người dân có trách nhiệm đóng góp kinh phí cho hoạt động thu gom, vận chuyển rác từ hộ gia đình đến điểm tập kết.
• Đối với bao bì hóa chất bảo vệ thực vật đã qua sử dụng: Người dân đóng góp kinh phí thu gom, vận chuyển đến nơi xử lý; Nhà nước hỗ trợ kinh phí xây dựng khu xử lý chung.
• Đối với chất thải từ hoạt động trồng trọt: Kinh phí thu gom và xử lý hoàn toàn do nhân dân tự đóng góp.

Các giải pháp thực hiện đề án

Để đạt được các mục tiêu đề ra, đề án triển khai đồng bộ 5 nhóm giải pháp chính:

• Tuyên truyền và nâng cao nhận thức: Tăng cường phổ biến pháp luật về bảo vệ môi trường. Vận động người dân sử dụng chế phẩm sinh học, hạn chế hóa chất, thuốc kháng sinh trong chăn nuôi và phân bón hóa học trong trồng trọt. Hướng dẫn thu gom bao bì hóa chất đúng quy định và xây dựng các mô hình cộng đồng tự quản về môi trường.
• Xây dựng cơ chế, chính sách: Phát động phong trào toàn dân tham gia bảo vệ môi trường tại khu dân cư. Triển khai mô hình phân loại rác thải sinh hoạt tại nguồn phù hợp với phương thức nông thôn. Đôn đốc thực hiện chính sách hỗ trợ hạ tầng cho các địa phương bàn giao đất xây dựng khu xử lý rác thải tập trung cấp huyện.
• Thanh tra, kiểm tra và giám sát: Tăng cường kiểm tra công tác bảo vệ môi trường đối với các tổ chức, cá nhân sản xuất, chăn nuôi ở nông thôn; xử lý nghiêm các hành vi vi phạm. Đồng thời, kiểm tra trách nhiệm quản lý nhà nước về môi trường của chính quyền địa phương các cấp.
• Xã hội hóa công tác môi trường: Khuyến khích các thành phần kinh tế tư nhân tham gia cung cấp dịch vụ thu gom, vận chuyển, tái chế và xử lý chất thải.
• Khoa học, công nghệ và kỹ thuật: Ứng dụng công nghệ cao trong nông nghiệp phù hợp với thực tế địa phương. Ưu tiên các giải pháp giảm thiểu chất thải tại nguồn, tăng cường tái chế, tái sử dụng phụ phẩm nông nghiệp và khuyến khích sản xuất sạch hơn.

Các nhiệm vụ trọng tâm

Đề án vạch ra 7 nhiệm vụ cụ thể cần tập trung triển khai:

• Khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường đất, nước, không khí phát sinh từ hoạt động chăn nuôi, trồng trọt, rác thải và nước thải sinh hoạt vùng nông thôn.
• Cải tạo, nâng cấp và xây mới hệ thống thoát nước thải thôn xóm, ao hồ sinh thái, nghĩa trang nhân dân và các công trình cấp nước sạch nông thôn.
• Quản lý chặt chẽ hóa chất bảo vệ thực vật và thúc đẩy sản xuất nông sản an toàn.
• Phát triển các phương thức canh tác sạch, áp dụng quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) và hướng tới nông nghiệp hữu cơ.
• Đa dạng hóa các nguồn lực tài chính đầu tư cho môi trường nông thôn.
• Tăng cường truyền thông, giáo dục nâng cao nhận thức của cộng đồng.
• Phát huy vai trò giám sát và tham gia trực tiếp của cộng đồng trong quản lý môi trường địa phương.

Các chương trình, dự án ưu tiên giai đoạn 2016-2020

Đề án phân kỳ thực hiện thông qua 5 chương trình trọng điểm:

• Chương trình 1: Tăng cường năng lực quản lý, xử lý chất thải nông thôn (gồm 05 dự án, nhiệm vụ).
• Chương trình 2: Cải tạo, nâng cấp và xây dựng mới các công trình bảo vệ môi trường khu vực nông thôn (gồm 04 dự án, nhiệm vụ).
• Chương trình 3: Quản lý hóa chất bảo vệ thực vật và sản xuất nông phẩm an toàn (gồm 05 dự án, nhiệm vụ).
• Chương trình 4: Kiện toàn tổ chức, tăng cường năng lực quản lý môi trường khu vực nông thôn (gồm 02 dự án, nhiệm vụ).
• Chương trình 5: Nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ môi trường nông thôn (gồm 04 dự án, nhiệm vụ).

Nguồn kinh phí thực hiện: Được bảo đảm từ ngân sách nhà nước, đóng góp của doanh nghiệp, người dân và các nguồn vốn hợp pháp khác.

Trách nhiệm thi hành

Tại Điều 2, Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Ninh giao trách nhiệm cho Thủ trưởng các cơ quan trực thuộc UBND tỉnh, Chủ tịch UBND các huyện, thị xã, thành phố và các cơ quan, đơn vị, tổ chức, cá nhân có liên quan căn cứ nội dung Quyết định để chủ động triển khai thực hiện nghiêm túc các nội dung của Đề án.