Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 60:2019/BGTVT về Hệ thống điều khiển tự động và từ xa do Bộ Giao thông vận tải ban hành, quy định các yêu cầu kỹ thuật và quản lý đối với việc thiết kế, chế tạo, lắp đặt, thử nghiệm và kiểm tra các hệ thống điều khiển tự động và từ xa được trang bị trên tàu biển Việt Nam.

Phạm vi điều chỉnh và Đối tượng áp dụng

Quy chuẩn này áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân có hoạt động liên quan đến thiết kế, đóng mới, sửa đổi, kiểm tra, thử nghiệm và quản lý các hệ thống điều khiển tự động và từ xa lắp đặt trên tàu biển treo cờ quốc tịch Việt Nam. Đối tượng áp dụng bao gồm các chủ tàu, cơ sở thiết kế, nhà máy đóng tàu, các nhà sản xuất thiết bị và cơ quan đăng kiểm thực hiện công tác giám sát kỹ thuật.

Chương 1: Quy định chung

• Quy định các thuật ngữ, định nghĩa cơ bản liên quan đến hệ thống tự động hóa, điều khiển từ xa, hệ thống báo động, và các trạng thái hoạt động của buồng máy.
• Xác định các yêu cầu chung về thiết kế kỹ thuật, điều kiện môi trường hoạt động của thiết bị (nhiệt độ, độ ẩm, độ rung động, nghiêng lắc của tàu) nhằm đảm bảo hệ thống hoạt động tin cậy và an toàn trên biển.
• Quy định về nguồn điện cấp cho các hệ thống điều khiển, yêu cầu về nguồn điện dự phòng và hệ thống chuyển mạch tự động khi nguồn chính gặp sự cố.

Chương 2: Kiểm tra các hệ thống điều khiển tự động và từ xa

• Quy định chi tiết về quy trình kiểm tra kỹ thuật bao gồm kiểm tra thiết kế (duyệt bản vẽ), kiểm tra trong quá trình chế tạo, lắp đặt trên tàu và thử nghiệm hoạt động thực tế.
• Yêu cầu về hồ sơ thiết kế kỹ thuật phải trình duyệt trước khi tiến hành thi công, lắp đặt hệ thống tự động hóa.
• Các nội dung thử nghiệm bắt buộc tại xưởng (FAT) và thử nghiệm đường dài (HAT/SAT) để đánh giá tính năng hoạt động của hệ thống điều khiển từ xa hệ thống động lực chính, hệ thống lái, và các trang thiết bị phụ trợ khác.

Chương 3: Hệ thống điều khiển và kiểm tra tập trung

• Quy định các yêu cầu kỹ thuật đối với trạm điều khiển trung tâm (buồng điều khiển máy - MCR) và các thiết bị hiển thị, cảnh báo tập trung.
• Yêu cầu về hệ thống báo động: Phải có khả năng phát hiện và cảnh báo kịp thời các thông số kỹ thuật vượt ngưỡng an toàn của hệ thống động lực chính, máy phụ, hệ thống điện và các hệ thống phục vụ khác.
• Quy định về chức năng tự động bảo vệ (Safety system) nhằm tự động dừng hoặc giảm tải động cơ khi xảy ra các sự cố nghiêm trọng có nguy cơ gây hư hỏng nặng hoặc mất an toàn cho tàu.
• Yêu cầu về tính liên tục và độ tin cậy của hệ thống truyền nhận dữ liệu (mạng truyền thông công nghiệp trên tàu).

Chương 4: Hệ thống điều khiển và kiểm soát buồng máy không có người trực ca theo chu kỳ

• Quy định các yêu cầu bổ sung đặc biệt đối với tàu được trang bị hệ thống tự động hóa mức độ cao, cho phép buồng máy hoạt động không cần người trực ca thường trực (ký hiệu phân cấp tương ứng).
• Hệ thống báo động phải được truyền đến các cabin của sĩ quan máy và các khu vực sinh hoạt chung để đảm bảo khả năng ứng phó kịp thời khi có sự cố.
• Yêu cầu về hệ thống phát hiện và chữa cháy tự động trong buồng máy, hệ thống kiểm soát nước canh mạn và tự động bơm khô canh mạn buồng máy.
• Quy định về hệ thống nguồn điện khẩn cấp và khả năng tự động khởi động, hòa đồng bộ các máy phát điện khi mất điện lưới chính (Blackout).

Chương 5: Thiết bị tự động đặc trưng

• Quy định chi tiết về các yêu cầu kỹ thuật riêng biệt cho từng loại thiết bị tự động cụ thể như: hệ thống điều khiển từ xa động cơ chính (diesel hoặc tuabin), hệ thống điều khiển bước chân vịt biến bước, hệ thống tự động hóa nồi hơi, và các thiết bị lọc dầu, phân ly dầu nước.
• Yêu cầu về tính tương thích điện từ (EMC) đối với các thiết bị điện tử nhạy cảm nhằm tránh can nhiễu lẫn nhau gây hoạt động sai lệch.

Hiệu lực thi hành

Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 60:2019/BGTVT có hiệu lực thi hành theo quyết định ban hành của Bộ Giao thông vận tải. Các tàu biển được đóng mới hoặc cải hoán sau ngày quy chuẩn có hiệu lực phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định kỹ thuật nêu trên để được cấp các chứng nhận đăng kiểm liên quan đến hệ thống tự động hóa.