Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 16:2013/BLĐTBXH về an toàn lao động đối với máy vận thăng do Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội ban hành là văn bản pháp lý bắt buộc áp dụng nhằm đảm bảo an toàn trong suốt quá trình thiết kế, chế tạo, nhập khẩu, lưu thông, lắp đặt và vận hành máy vận thăng tại Việt Nam. Dưới đây là phần tóm tắt chuyên sâu và chi tiết nội dung Phần mở đầu cùng các điều khoản đầu tiên (từ Điều 1 đến Điều 4) của Quy chuẩn này.

Điều khoản này xác định giới hạn không gian, đối tượng thiết bị chịu sự điều chỉnh của quy chuẩn kỹ thuật, cụ thể:

• Quy chuẩn áp dụng đối với các loại máy vận thăng được sử dụng trong thi công xây dựng để nâng, hạ hàng hóa hoặc nâng, hạ người kèm theo hàng hóa. Các thiết bị này di chuyển theo ray dẫn hướng thẳng đứng hoặc nghiêng không quá 15 độ so với phương thẳng đứng.
• Các loại máy vận thăng thuộc phạm vi điều chỉnh bao gồm: vận thăng chở hàng, vận thăng chở người kèm hàng, vận thăng nâng sàn và các thiết bị nâng hạ có kết cấu tương tự dùng trong xây dựng.
• Quy chuẩn không áp dụng đối với các loại thang máy thông thường, thiết bị nâng dùng trong hầm mỏ, hoặc các thiết bị nâng hạ chuyên dụng không phục vụ cho hoạt động xây dựng dân dụng và công nghiệp.

Quy chuẩn quy định rõ ràng các chủ thể có nghĩa vụ tuân thủ các tiêu chuẩn kỹ thuật an toàn bao gồm:

• Các tổ chức, cá nhân thực hiện hoạt động thiết kế, chế tạo, nhập khẩu, lưu thông, lắp đặt, bảo trì, sửa chữa và sử dụng máy vận thăng trên lãnh thổ Việt Nam.
• Các cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền, các tổ chức kiểm định kỹ thuật an toàn lao động và các bên liên quan đến công tác thanh tra, kiểm tra an toàn đối với thiết bị này.

Để đảm bảo tính thống nhất trong việc hiểu và thực thi pháp luật, quy chuẩn đưa ra các định nghĩa chuẩn xác về mặt kỹ thuật:

• Máy vận thăng (Construction Hoist): Là thiết bị nâng hạ chuyên dụng dùng trong xây dựng, hoạt động bằng động cơ, truyền động qua cáp hoặc bánh răng - thanh răng để di chuyển bàn nâng hoặc cabin dọc theo ray dẫn hướng.
• Vận thăng chở hàng (Goods Hoist): Là loại vận thăng chỉ được thiết kế và chế tạo chuyên biệt để nâng hạ hàng hóa, vật liệu xây dựng; nghiêm cấm tuyệt đối việc chở người dưới mọi hình thức.
• Vận thăng chở người và hàng (Passenger and Goods Hoist): Là loại vận thăng có cabin được thiết kế, chế tạo và trang bị đầy đủ các cơ cấu an toàn cần thiết để cho phép vận chuyển cả người và hàng hóa một cách an toàn.
• Tải trọng định mức (Rated Load): Khối lượng tối đa mà máy vận thăng được phép nâng hạ ở trạng thái làm việc bình thường do nhà sản xuất quy định và được ghi rõ trong tài liệu kỹ thuật.
• Chiều cao nâng (Lifting Height): Khoảng cách thẳng đứng tính từ mặt nền đặt máy đến vị trí cao nhất mà bàn nâng hoặc cabin có thể đạt tới một cách an toàn.

Điều 4 thiết lập các nguyên tắc quản lý nhà nước và yêu cầu kỹ thuật nền tảng trước khi đưa máy vận thăng vào lưu thông và vận hành thực tế:

• Tất cả các máy vận thăng khi chế tạo trong nước hoặc nhập khẩu từ nước ngoài đều phải được chứng nhận hợp quy và công bố hợp quy theo đúng các quy định kỹ thuật tại Quy chuẩn này.
• Thiết bị phải được dán tem hợp quy (dấu CR) trước khi đưa ra lưu thông trên thị trường và đưa vào sử dụng tại các công trường xây dựng.
• Quá trình lắp đặt, vận hành, bảo dưỡng và sửa chữa máy vận thăng phải tuân thủ nghiêm ngặt các tài liệu hướng dẫn kỹ thuật của nhà sản xuất và các tiêu chuẩn an toàn lao động hiện hành của Việt Nam.
• Người vận hành máy vận thăng phải được đào tạo chuyên môn bài bản, được huấn luyện an toàn lao động và phải được cấp thẻ an toàn lao động theo đúng quy định của pháp luật về an toàn, vệ sinh lao động.