Xác lập trách nhiệm dân sự của Nhà nước: Một bước tiến vì dân

Tiếp tục chương trình làm việc của Phiên họp thứ 15, ngày 25/12/2008, dưới sự chủ trì của Phó Chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu, Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) đã dành thời gian thảo luận sâu về Dự thảo Luật Bồi thường Nhà nước. Đây là dự án luật quan trọng đã được Quốc hội thảo luận tại kỳ họp thứ 4, Quốc hội khóa XII, nhằm cụ thể hóa các quyền cơ bản của công dân được ghi nhận trong Hiến pháp năm 1992.

Điểm cốt lõi của dự thảo lần này là việc xác định bản chất của quan hệ bồi thường nhà nước. Theo đó, trách nhiệm bồi thường của Nhà nước đối với công dân được xác định là trách nhiệm dân sự ngoài hợp đồng, một quan hệ dân sự đặc thù. Thường trực Ủy ban Pháp luật nhấn mạnh rằng, việc làm rõ bản chất này sẽ là kim chỉ nam để giải quyết các vấn đề phức tạp về trình tự, thủ tục và mức bồi thường, đảm bảo tính tương thích với các quy định của Bộ luật Dân sự 2005.

Tăng cường kỷ luật công vụ và chống tham nhũng

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Hà Văn Hiền khẳng định sự cần thiết của việc ban hành Luật Bồi thường Nhà nước trong bối cảnh thực tế vẫn còn những sai sót trong quá trình tố tụng và hành chính. Nguyên nhân chủ yếu được chỉ ra là do thiếu tinh thần trách nhiệm của một bộ phận người thi hành công vụ.

Ông Hiền cho rằng, đạo luật này không chỉ bảo vệ quyền lợi chính đáng của người dân mà còn là công cụ hữu hiệu để "siết" lại kỷ cương, tăng cường trách nhiệm cá nhân và thúc đẩy công cuộc chống tham nhũng. Kết luận nội dung này, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Phú Trọng nhấn mạnh:

"Việc xây dựng Luật này xuất phát từ bản chất Nhà nước ta là Nhà nước của dân. Những oan sai trong thực tiễn nếu không được giải quyết kịp thời sẽ gây tâm tư không tốt trong nhân dân."

Quản lý nợ công: Siết chặt trách nhiệm cá nhân và tổ chức

Cũng trong ngày làm việc này, UBTVQH đã cho ý kiến về Dự thảo Luật Quản lý nợ công. Thường trực Ủy ban Tài chính - Ngân sách đưa ra quan điểm quyết liệt: người quyết định cho vay và người thẩm định phải chịu trách nhiệm pháp lý cao nhất về kết quả thẩm định, đặc biệt khi vốn vay được giao cho các tổ chức thiếu năng lực hoặc sử dụng không hiệu quả.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Đức Kiên yêu cầu cơ quan soạn thảo phải định danh rõ trách nhiệm của từng cá nhân, tổ chức trong chuỗi quy trình từ người đi vay đến người cho vay lại. Đáng chú ý, đa số đại biểu nhất trí không đưa nợ tự vay tự trả của doanh nghiệp Nhà nước vào phạm vi điều chỉnh của Luật này để đảm bảo tính tập trung và minh bạch.

Vay nợ nước ngoài: Thống nhất quản lý từ Trung ương

Về vấn đề vay vốn nước ngoài của chính quyền địa phương, UBTVQH thống nhất nguyên tắc ngân sách Nhà nước là một thể thống nhất. Do đó, địa phương không được quyền trực tiếp vay nợ nước ngoài. Thay vào đó, Chính phủ sẽ đóng vai trò đầu mối vay về và thực hiện cơ chế cho vay lại đối với các địa phương có nhu cầu đầu tư phát triển.

Kết thúc phiên thảo luận, các dự thảo luật được yêu cầu tiếp tục rà soát, hoàn thiện để trình Quốc hội xem xét vào kỳ họp tháng 5/2009, hứa hẹn tạo ra những thay đổi căn bản trong hệ thống pháp luật Việt Nam thời kỳ đổi mới.