1. Bản chất pháp lý của mua hàng trả góp lãi suất 0%

Trong bối cảnh kinh tế năm 2021, hình thức mua hàng trả góp 0% đã trở thành một công cụ kích cầu tiêu dùng cực kỳ hiệu quả của các doanh nghiệp điện máy, xe máy và điện thoại. Tuy nhiên, dưới góc độ pháp lý, người tiêu dùng cần hiểu rõ bản chất của giao dịch này.

Theo quy định tại Điều 453 Bộ luật Dân sự 2015 về mua trả chậm, trả dần:

"1. Các bên có thể thỏa thuận về việc bên mua trả chậm hoặc trả dần tiền mua trong một thời hạn sau khi nhận tài sản mua. Bên bán được bảo lưu quyền sở hữu đối với tài sản bán cho đến khi bên mua trả đủ tiền, trừ trường hợp có thỏa thuận khác."

Thực tế, mua hàng trả góp 0% thường là một giao dịch tay ba giữa Người mua - Đơn vị bán hàng - Công ty tài chính/Ngân hàng. Đơn vị bán hàng nhận đủ tiền ngay từ tổ chức tín dụng, còn người mua sẽ nợ tổ chức tín dụng và trả dần hàng tháng mà không phải chịu lãi suất (phần lãi này thường do đơn vị bán hàng chi trả cho tổ chức tín dụng như một khoản chi phí marketing).

Người tiêu dùng cần tỉnh táo trước các chương trình trả góp 0% (ảnh minh họa)

2. Những chi phí "ẩn" đằng sau con số 0%

Dù quảng cáo là lãi suất 0%, nhưng tổng số tiền bạn phải bỏ ra thường cao hơn giá bán niêm yết trả thẳng. Các doanh nghiệp có thể áp dụng các chiêu thức sau:

• Chênh lệch giá bán: Giá sản phẩm khi mua trả góp thường cao hơn giá khi thanh toán 100% tiền mặt. Ví dụ, một chiếc điện thoại giá 10 triệu đồng nếu trả thẳng, nhưng nếu trả góp 0% thì giá niêm yết có thể là 10.8 triệu đồng.
• Phí chuyển đổi trả góp: Đặc biệt phổ biến khi trả góp qua thẻ tín dụng ngân hàng. Mức phí này thường dao động từ 2% - 5% giá trị giao dịch.
• Phí thu hộ và phí bảo hiểm khoản vay: Đây là những khoản phí nhỏ hàng tháng (khoảng 10.000đ - 50.000đ) nhưng cộng dồn lại trong 12-24 tháng cũng là một con số đáng kể.

3. Thủ tục vay vốn: Không đơn giản như lời đồn

Để được duyệt hồ sơ trả góp, đặc biệt là qua các công ty tài chính, người vay phải cung cấp rất nhiều thông tin cá nhân. Theo Thông tư 43/2016/TT-NHNN, các công ty tài chính có quyền yêu cầu khách hàng cung cấp các giấy tờ chứng minh khả năng tài chính.

Ngoài CMND/CCCD và sổ hộ khẩu, bạn thường phải cung cấp ít nhất 02 số điện thoại của người thân để xác minh. Điều này tiềm ẩn rủi ro về bảo mật thông tin cá nhân và gây phiền toái cho người thân nếu sau này phát sinh tranh chấp nợ nần.

Việc ký kết hợp đồng trả góp cần được xem xét kỹ lưỡng các điều khoản (ảnh minh họa)

4. Rủi ro từ việc chậm thanh toán: Lãi suất phạt "cắt cổ"

Đây là cái bẫy nguy hiểm nhất. Nếu bạn chậm trả dù chỉ 01 ngày, lãi suất 0% có thể bị hủy bỏ và thay thế bằng mức lãi suất vay tiêu dùng thông thường rất cao (có thể lên đến 40-50%/năm). Ngoài ra, bạn còn phải chịu phí phạt chậm trả theo quy định tại khoản 4 Điều 466 Bộ luật Dân sự 2015.

Nghiêm trọng hơn, thông tin nợ xấu của bạn sẽ bị ghi nhận trên hệ thống CIC (Trung tâm Thông tin Tín dụng Quốc gia), khiến bạn không thể vay vốn tại bất kỳ ngân hàng nào trong tương lai.

5. Cảnh giác với các hành vi đòi nợ trái pháp luật

Thực tế đã ghi nhận nhiều trường hợp các công ty tài chính hoặc bên thứ ba đòi nợ bằng cách đe dọa, quấy rối người thân hoặc bôi nhọ trên mạng xã hội. Đây là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng.

Theo Nghị định 98/2020/NĐ-CP, các hành vi vi phạm quyền lợi người tiêu dùng, bao gồm cả việc ép buộc hoặc quấy rối trong giao dịch, sẽ bị xử phạt hành chính nghiêm khắc.

6. Lời khuyên từ chuyên gia pháp lý

Để việc mua hàng trả góp 0% thực sự mang lại lợi ích, người tiêu dùng cần thực hiện các bước sau:

• So sánh giá: Luôn so sánh tổng số tiền phải trả (bao gồm tất cả các loại phí) giữa phương thức trả góp và trả thẳng.
• Đọc kỹ hợp đồng: Đặc biệt lưu ý các điều khoản về phí phạt, thời hạn thanh toán và cách thức tính lãi nếu chậm trả.
• Cân đối tài chính: Chỉ nên mua trả góp khi số tiền trả hàng tháng không vượt quá 20% thu nhập sau thuế của bạn.

Hy vọng những thông tin trên sẽ giúp bạn có cái nhìn đa chiều và tỉnh táo hơn trước khi quyết định đặt bút ký vào hợp đồng mua hàng trả góp lãi suất 0%.