Sáng ngày 15/6/2006, tại Hà Nội, Bộ Khoa học và Công nghệ đã phối hợp cùng Ban Xây dựng pháp luật của Chính phủ tổ chức Hội nghị giới thiệu Dự án Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa. Đây được xem là bước đi chiến lược nhằm thay thế các quy định đã lỗi thời, tạo ra một hành lang pháp lý vững chắc bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế đang đến gần.

Sự cần thiết của một đạo luật mới trong bối cảnh hội nhập

Tại hội nghị, các chuyên gia nhận định rằng hệ thống quản lý chất lượng hiện hành, dựa trên Pháp lệnh Chất lượng hàng hóa năm 1999 và Nghị định 179/2004/NĐ-CP, đã bộc lộ nhiều bất cập. Ông Phạm Anh Tuấn, Trưởng Ban Xây dựng Pháp luật của Chính phủ, thẳng thắn chỉ ra rằng các chính sách hiện nay chưa đủ mạnh để răn đe các hành vi vi phạm, dẫn đến tình trạng hàng kém chất lượng tràn lan, xâm hại nghiêm trọng đến sức khỏe và tài sản của người dân.

Việc ban hành Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa không chỉ là yêu cầu nội tại mà còn là cam kết của Việt Nam khi gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO). Theo đó, các tiêu chuẩn về chất lượng phải phù hợp với thông lệ quốc tế (ISO), đảm bảo sự thừa nhận lẫn nhau giữa các quốc gia thành viên.

Điểm đột phá: Kiểm tra chất lượng ngay tại nơi sản xuất nước ngoài

Một trong những điểm mới nhất và nhận được nhiều sự quan tâm nhất trong Dự thảo lần này là quy định về việc kiểm tra chất lượng hàng hóa nhập khẩu ngay từ nơi sản xuất ở nước ngoài. Đây là một công cụ phòng ngừa rủi ro từ xa, giúp doanh nghiệp Việt Nam tránh được những thiệt hại kinh tế khi nhập phải hàng hóa không đạt chuẩn.

Thay vì chỉ kiểm tra tại cửa khẩu như trước đây – vốn gây ra tình trạng ách tắc hàng hóa và tốn kém chi phí lưu kho bãi – cơ chế mới cho phép các cơ quan chức năng hoặc tổ chức được ủy quyền thực hiện đánh giá sự phù hợp ngay tại quốc gia xuất khẩu. Điều này giúp sàng lọc hàng kém chất lượng trước khi chúng kịp cập cảng Việt Nam.

Người tiêu dùng có quyền khởi kiện để đòi bồi thường

Thực tế trong những năm qua cho thấy, khi mua phải hàng giả, hàng kém chất lượng, người tiêu dùng thường rơi vào tình trạng "thấp cổ bé họng". Các hội bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng hiện nay chủ yếu đóng vai trò trung gian tiếp nhận đơn thư mà thiếu thực quyền để giải quyết tranh chấp.

Dự thảo Luật lần này đã cụ thể hóa trách nhiệm của nhà sản xuất và nhà kinh doanh. Theo ông Hà Đăng Hiển – Trưởng ban Đánh giá sự phù hợp (Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng), khi Luật có hiệu lực, nhà sản xuất phải chịu trách nhiệm hoàn toàn về sản phẩm mình đưa ra thị trường. Trong trường hợp không thể hòa giải, người tiêu dùng hoàn toàn có quyền đưa vụ việc ra tòa án để khởi kiện đòi bồi thường thiệt hại.

"Nguyên tắc quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hóa phải bảo đảm an toàn cho người, động vật, thực vật, tài sản và môi trường; phù hợp với các quy chuẩn kỹ thuật tương ứng."

Lộ trình lấy ý kiến và ban hành

Theo kế hoạch, Dự án Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa sẽ tiếp tục lấy ý kiến rộng rãi của các tầng lớp nhân dân và cộng đồng doanh nghiệp trước khi trình Chính phủ vào kỳ họp tháng 7/2006. Dự kiến, Quốc hội sẽ xem xét và cho ý kiến chính thức vào kỳ họp tháng 10/2006.

Việc hoàn thiện đạo luật này được kỳ vọng sẽ tạo ra một môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng, đồng thời là vũ khí pháp lý sắc bén để bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam trong kỷ nguyên hội nhập toàn cầu.

Nguồn: Tổng hợp từ Website Chính phủ (tháng 6/2006)