Pháp lệnh Thuế thu nhập đối với người có thu nhập cao năm 1991 được Hội đồng Nhà nước ban hành và có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 04 năm 1991. Đây là văn bản pháp lý quan trọng đặt nền móng cho việc điều tiết thu nhập của các cá nhân có thu nhập cao tại Việt Nam, góp phần thực hiện công bằng xã hội và tăng nguồn thu cho ngân sách Nhà nước.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Pháp lệnh áp dụng đối với công dân Việt Nam và người nước ngoài có thu nhập phát sinh tại Việt Nam thuộc diện chịu thuế theo quy định. Trong trường hợp điều ước quốc tế mà Việt Nam ký kết hoặc tham gia có quy định khác về việc nộp thuế thu nhập thì áp dụng theo quy định của điều ước quốc tế đó.

- Các khoản thu nhập chịu thuế và không chịu thuế

• Thu nhập thường xuyên chịu thuế: Bao gồm tiền lương, tiền công, các khoản phụ cấp và tiền thưởng có tính chất tiền lương, tiền công vượt quá 500.000 đồng/tháng đối với người Việt Nam hoặc vượt quá 2.400.000 đồng/tháng đối với người nước ngoài.
• Thu nhập không thường xuyên chịu thuế: Bao gồm tiền hoặc hiện vật do người định cư ở nước ngoài gửi về; thu nhập từ chuyển giao công nghệ; thu nhập từ thiết kế kỹ thuật xây dựng, thiết kế công nghiệp và các dịch vụ khác có giá trị trên 1.500.000 đồng/lần; riêng thu nhập trúng thưởng xổ số chịu thuế khi đạt trên 10.000.000 đồng/lần.
• Các khoản thu nhập không thuộc diện chịu thuế: Tiền công tác phí, phụ cấp làm ca, phụ cấp độc hại, nguy hiểm, phụ cấp khu vực miền núi và hải đảo theo chế độ; tiền thưởng cải tiến kỹ thuật, sáng chế phát minh; trợ cấp xã hội, trợ cấp hưu trí, trợ cấp thôi việc, trợ cấp điều động về cơ sở sản xuất; lợi tức của chủ hộ kinh doanh cá thể đã chịu thuế lợi tức; thu nhập của công dân Việt Nam được cử đi công tác, học tập, hợp tác lao động ở nước ngoài đã hoàn thành nghĩa vụ đóng góp với Tổ quốc.

- Biểu thuế và phương pháp tính thuế

• Đối với thu nhập thường xuyên của công dân Việt Nam và cá nhân định cư tại Việt Nam: Áp dụng biểu thuế lũy tiến từng phần gồm 6 bậc với thuế suất từ 0% đến 50%. Mức khởi điểm chịu thuế là trên 500.000 đồng/tháng. Đặc biệt, cá nhân có thu nhập bình quân trên 5.000.000 đồng/tháng ngoài việc chịu thuế suất tối đa 50% còn phải chịu thêm thuế suất bổ sung là 30% đối với phần thu nhập vượt trên 5.000.000 đồng.
• Đối với thu nhập thường xuyên của người nước ngoài tại Việt Nam: Áp dụng biểu thuế lũy tiến từng phần gồm 6 bậc với thuế suất từ 0% đến 50%. Mức khởi điểm chịu thuế là trên 2.400.000 đồng/tháng.
• Đối với thu nhập không thường xuyên: Áp dụng biểu thuế lũy tiến từng phần gồm 6 bậc với thuế suất từ 0% đến 30% cho các khoản thu nhập phát sinh từng lần trên 1.500.000 đồng. Riêng thu nhập từ chuyển giao công nghệ trên 1.500.000 đồng/lần áp dụng thuế suất thống nhất là 5%; thu nhập trúng thưởng xổ số trên 10.000.000 đồng/lần áp dụng thuế suất thống nhất là 10%.
• Quy đổi thu nhập bằng hiện vật hoặc ngoại tệ: Hiện vật được tính theo giá thị trường tại thời điểm phát sinh thu nhập. Ngoại tệ được quy đổi ra tiền Việt Nam theo tỷ giá mua vào do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam công bố tại thời điểm phát sinh, hoặc theo tỷ giá do Bộ trưởng Bộ Tài chính quy định đối với các loại ngoại tệ chưa được công bố tỷ giá.

- Kê khai, nộp thuế và khấu trừ tại nguồn

• Phương thức nộp thuế: Thuế đối với thu nhập thường xuyên được tính theo năm, kê khai và tạm nộp hàng tháng; quyết toán và thanh toán lại với cơ quan thuế chậm nhất trước ngày 28 tháng 2 năm sau hoặc sau 30 ngày kể từ ngày hết hạn hợp đồng. Thuế đối với thu nhập không thường xuyên được nộp theo từng lần phát sinh.
• Khấu trừ tại nguồn: Bộ Tài chính tổ chức thu thuế và có quyền ủy nhiệm cho các cơ quan, tổ chức chi trả thu nhập thực hiện khấu trừ thuế trước khi chi trả cho cá nhân. Tổ chức được ủy nhiệm khấu trừ được hưởng thù lao từ 0,5% đến 1% trên số tiền thuế đã nộp vào ngân sách Nhà nước.
• Trách nhiệm của tổ chức ủy nhiệm: Kê khai đầy đủ số người nộp thuế, lưu giữ sổ sách chứng từ liên quan, nhận tờ khai của người nộp thuế và thực hiện khấu trừ, nộp thuế vào ngân sách đúng quy định.

- Quyền hạn và nghĩa vụ của cơ quan thuế

• Hướng dẫn, kiểm tra, đôn đốc việc kê khai và nộp thuế thu nhập.
• Lập sổ thuế, thu thuế và cấp biên lai thu thuế đầy đủ.
• Lập biên bản và xử phạt hành chính theo thẩm quyền hoặc đề nghị truy cứu trách nhiệm hình sự đối với các hành vi vi phạm pháp luật về thuế.
• Xem xét, giải quyết các khiếu nại, tố cáo về thuế thu nhập.

- Miễn, giảm thuế và xử lý vi phạm

• Miễn, giảm thuế: Người nộp thuế gặp thiên tai, dịch họa, tai nạn ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống sẽ được xét giảm hoặc miễn thuế thu nhập theo quy định của Hội đồng Bộ trưởng.
• Xử lý vi phạm đối với người nộp thuế và tổ chức ủy nhiệm:
  • Vi phạm thủ tục kê khai, lập sổ sách kế toán: Cảnh cáo hoặc phạt tiền đến 500.000 đồng.
  • Khai man, trốn thuế: Truy thu đủ số thuế và phạt tiền từ 1 đến 3 lần số thuế gian lậu tùy theo số lần vi phạm (vi phạm lần thứ nhất phạt 1 lần; lần thứ hai phạt 2 lần; lần thứ ba trở lên phạt 3 lần; trường hợp nghiêm trọng có thể phạt từ 2 đến 3 lần ngay lần đầu).
  • Nộp chậm tiền thuế hoặc tiền phạt: Phạt 0,5% mỗi ngày trên số tiền nộp chậm.
  • Dây dưa nộp thuế, nộp phạt: Trích tiền gửi tại ngân hàng để nộp thuế/phạt hoặc kê biên tài sản theo quy định của pháp luật.
  • Trốn thuế quy mô lớn hoặc tái phạm nghiêm trọng: Bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật Hình sự.
• Thẩm quyền xử phạt hành chính: Trưởng trạm thuế được phạt tiền đến 50.000 đồng. Trưởng chi cục thuế cấp huyện được phạt tiền đến 200.000 đồng, phạt 1 lần số thuế gian lậu và phạt nộp chậm. Trưởng cục thuế cấp tỉnh được phạt tiền đến 500.000 đồng và phạt đến 3 lần số thuế gian lậu.
• Xử lý vi phạm đối với cán bộ thuế: Cán bộ thuế có hành vi tham ô, chiếm dụng tiền thuế phải bồi thường toàn bộ và bị xử lý kỷ luật, hành chính hoặc hình sự. Cán bộ bao che, cố ý làm trái hoặc thiếu trách nhiệm gây thiệt hại cho người nộp thuế cũng bị xử lý nghiêm và phải bồi thường thiệt hại nếu có.

- Giải quyết khiếu nại và thời hạn truy thu

• Quy trình khiếu nại: Tổ chức, cá nhân có quyền khiếu nại trong vòng 30 ngày kể từ ngày nhận thông báo thuế hoặc quyết định xử lý. Trong thời gian chờ giải quyết, người khiếu nại vẫn phải nộp đủ thuế và tiền phạt. Cơ quan thuế nhận đơn phải giải quyết trong vòng 15 ngày (tối đa 30 ngày đối với vụ việc phức tạp). Nếu không đồng ý với quyết định giải quyết, người khiếu nại có quyền khiếu nại lên cơ quan cấp trên trực tiếp.
• Thoái trả và truy thu: Cơ quan thuế phải hoàn trả tiền thuế, tiền phạt thu sai và tiền bồi thường (nếu có) trong vòng 15 ngày kể từ ngày có quyết định xử lý của cấp trên. Thời hạn truy thu hoặc truy hoàn thuế trong trường hợp phát hiện khai man, trốn thuế hoặc nhầm lẫn về thuế là 3 năm kể từ ngày xảy ra sự việc.

- Điều khoản thi hành và cơ chế điều chỉnh

• Hội đồng Bộ trưởng thống nhất lãnh đạo công tác thuế thu nhập trong cả nước; Bộ trưởng Bộ Tài chính chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện, kiểm tra và giải quyết khiếu nại; Chủ tịch Ủy ban nhân dân các cấp chỉ đạo thực hiện tại địa phương.
• Pháp lệnh có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 04 năm 1991. Mọi quy định trước đây trái với Pháp lệnh này đều bị bãi bỏ.
• Trong trường hợp giá cả thị trường biến động từ 20% trở lên, Hội đồng Bộ trưởng sẽ trình Hội đồng Nhà nước điều chỉnh các mức tiền trong biểu thuế thu nhập cho phù hợp với tình hình thực tế.