Pháp lệnh công nghiệp quốc phòng năm 2008 được Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành dưới sự phê duyệt của Chủ tịch Nguyễn Phú Trọng, có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 7 năm 2008. Đây là văn bản pháp lý quan trọng quy định toàn diện về nguyên tắc xây dựng, phát triển, tổ chức hoạt động, quy hoạch, nguồn lực bảo đảm cũng như các chính sách ưu đãi và trách nhiệm quản lý nhà nước đối với lĩnh vực công nghiệp quốc phòng tại Việt Nam.

Phạm vi điều chỉnh và Đối tượng áp dụng

• Phạm vi điều chỉnh: Pháp lệnh quy định về nguyên tắc xây dựng và phát triển công nghiệp quốc phòng; nhiệm vụ, tổ chức hoạt động; quy hoạch, kế hoạch, nguồn lực xây dựng; chính sách đối với công nghiệp quốc phòng; cùng quyền hạn, trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong quản lý và thực hiện nhiệm vụ công nghiệp quốc phòng.
• Đối tượng áp dụng: Áp dụng đối với mọi cơ quan, tổ chức, cá nhân Việt Nam và tổ chức, cá nhân nước ngoài có tham gia vào các hoạt động công nghiệp quốc phòng.

Vị trí, nhiệm vụ và nguyên tắc xây dựng công nghiệp quốc phòng

• Vị trí và nhiệm vụ: Công nghiệp quốc phòng là bộ phận quan trọng của thực lực, tiềm lực quốc phòng, an ninh và là một phần của công nghiệp quốc gia. Nhiệm vụ chính bao gồm nghiên cứu, phát triển, sản xuất, bảo dưỡng, sửa chữa lớn, cải tiến, hiện đại hóa vũ khí, trang bị kỹ thuật quân sự, vật tư kỹ thuật phục vụ quốc phòng; đồng thời tham gia phát triển kinh tế - xã hội, đóng góp vào sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
• Nguyên tắc xây dựng và phát triển: Đặt dưới sự lãnh đạo trực tiếp của Đảng Cộng sản Việt Nam và sự quản lý thống nhất của Chính phủ; tuân thủ mục tiêu chiến lược bảo vệ Tổ quốc; phù hợp với khả năng kinh tế, ứng dụng khoa học công nghệ tiên tiến, bảo đảm bí mật, an toàn và bảo vệ môi trường; thực hiện tự chủ, kết hợp chặt chẽ giữa kinh tế với quốc phòng.

Hợp tác quốc tế và các hành vi bị nghiêm cấm

• Hợp tác quốc tế: Nhà nước tạo điều kiện cho tổ chức, cá nhân nước ngoài tham gia trên nguyên tắc tôn trọng độc lập, chủ quyền, bình đẳng, cùng có lợi và bảo đảm bí mật nhà nước. Nội dung hợp tác bao gồm trao đổi thông tin, chuyển giao công nghệ, liên doanh liên kết sản xuất, sửa chữa lớn và đào tạo nguồn nhân lực, ưu tiên lĩnh vực công nghệ cao và công nghệ lưỡng dụng.
• Các hành vi bị nghiêm cấm: Tiết lộ bí mật nhà nước về quy hoạch, kế hoạch, kết quả khoa học công nghệ và nhiệm vụ sản xuất quốc phòng; phá hoại, mua bán, chuyển nhượng, thế chấp hoặc sử dụng trái phép tài sản, trang thiết bị được giao; mua bán, tàng trữ vũ khí, trang bị kỹ thuật quân sự trái phép; chiếm đoạt, chuyển giao trái phép tài liệu, công nghệ mật; cản trở, trốn tránh trách nhiệm thực hiện nhiệm vụ; lợi dụng chức vụ quyền hạn để vi phạm pháp luật.

Hệ thống tổ chức và hoạt động của cơ sở công nghiệp quốc phòng

• Cơ sở công nghiệp quốc phòng nòng cốt: Là các cơ sở nghiên cứu, sản xuất, sửa chữa lớn, cải tiến vũ khí, trang bị kỹ thuật do Nhà nước đầu tư và Bộ Quốc phòng trực tiếp quản lý. Hoạt động chính gồm thực hiện đơn đặt hàng hoặc kế hoạch được giao; hướng dẫn chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực cho động viên công nghiệp; chuẩn bị các điều kiện sản xuất khi đất nước chuyển sang thời chiến; liên doanh, liên kết phát triển kinh tế.
• Cơ sở công nghiệp động viên: Là các cơ sở sản xuất công nghiệp được Nhà nước đầu tư năng lực sản xuất phục vụ quốc phòng theo pháp luật động viên công nghiệp. Trong thời bình, các cơ sở này quản lý, bảo quản dây chuyền, sản xuất thử nghiệm và tham gia cung ứng sản phẩm theo đặt hàng của Bộ Quốc phòng.
• Tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động công nghiệp quốc phòng: Các tổ chức, cá nhân ngoài lực lượng nòng cốt được phép tham gia nghiên cứu, sản xuất, cung ứng sản phẩm, dịch vụ quốc phòng thông qua phương thức đấu thầu hoặc đặt hàng theo danh mục và điều kiện do Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ quy định.
• Đặt hàng quốc phòng: Thủ tướng Chính phủ quyết định kế hoạch, điều kiện đặt hàng, danh mục, giá cả và thủ tục thanh toán. Bộ Quốc phòng trực tiếp ký kết hợp đồng đặt hàng với các tổ chức, cá nhân.

Quy hoạch, kế hoạch và đầu tư phát triển

• Yêu cầu và căn cứ lập quy hoạch: Quy hoạch phải khai thác hiệu quả mọi nguồn lực, bảo đảm tính cân đối, đồng bộ, phân bổ hợp lý trên các địa bàn chiến lược và phù hợp với quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội. Căn cứ lập quy hoạch dựa trên nhiệm vụ quốc phòng, an ninh, chiến lược trang bị vũ khí và khả năng cân đối ngân sách nhà nước.
• Thẩm quyền phê duyệt và thực hiện: Chính phủ phê duyệt quy hoạch, kế hoạch phát triển công nghiệp quốc phòng. Bộ Quốc phòng chủ trì phối hợp với Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Công thương, Bộ Tài chính xây dựng quy hoạch, kế hoạch và các chương trình, dự án đầu tư trọng điểm trình Thủ tướng Chính phủ quyết định.
• Thanh tra, kiểm tra: Các bộ ngành liên quan (Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Quốc phòng, Bộ Công thương, Bộ Tài chính) có trách nhiệm thanh tra, kiểm tra việc thực hiện quy hoạch, kế hoạch và các dự án đầu tư theo thẩm quyền.

Nguồn lực bảo đảm cho công nghiệp quốc phòng

• Nguồn vốn đầu tư: Bao gồm ngân sách nhà nước (bảo đảm cho nghiên cứu, sản xuất, sửa chữa lớn, cải tiến vũ khí); quỹ phát triển sản xuất của các cơ sở nòng cốt; và nguồn vốn huy động từ các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước.
• Nhân lực: Lực lượng lao động tại cơ sở nòng cốt gồm người có chuyên môn phù hợp được tuyển dụng, cán bộ công chức công nhân được điều động trong tình trạng chiến tranh hoặc khẩn cấp, và lao động hợp đồng. Nhân lực tại cơ sở động viên thực hiện theo pháp luật động viên công nghiệp và pháp luật lao động.
• Vật tư kỹ thuật và đất đai: Nhà nước ưu đãi nhập khẩu vật tư kỹ thuật trong nước chưa sản xuất được và thực hiện dự trữ quốc gia. Đất phục vụ công nghiệp quốc phòng được quản lý theo quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất do Chính phủ phê duyệt.
• Khoa học công nghệ: Khuyến khích và ưu đãi tổ chức, cá nhân nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ tiên tiến phục vụ quốc phòng. Bộ Quốc phòng phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ triển khai các nhiệm vụ này.

Chính sách ưu đãi của Nhà nước

• Đối với cơ sở nòng cốt: Được ưu tiên đầu tư hạ tầng, phát triển ngành nghề mũi nhọn, công nghệ lưỡng dụng; hưởng chính sách ưu đãi đầu tư sản xuất vật liệu mới, công nghệ cao tại địa bàn khó khăn. Người lao động được bảo đảm chế độ tiền lương, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hộ lao động, đào tạo chuyên môn và hưởng chế độ ưu đãi nếu bị thương hoặc hy sinh khi làm nhiệm vụ.
• Đối với cơ sở động viên: Được hưởng các chính sách khi chuẩn bị và thực hành động viên công nghiệp; ưu đãi về thuế và hỗ trợ ngân sách để hoàn thiện công nghệ lưỡng dụng khi tham gia sản xuất hàng quốc phòng.
• Đối với tổ chức, cá nhân khác: Được hưởng ưu đãi thuế, hỗ trợ ngân sách hoàn thiện công nghệ. Người lao động trực tiếp sản xuất hàng quốc phòng được hưởng phụ cấp ưu đãi (được hạch toán vào chi phí sản xuất của doanh nghiệp). Người nước ngoài tham gia hoạt động được hưởng quyền lợi theo pháp luật Việt Nam hoặc điều ước quốc tế liên quan.

Quản lý nhà nước về công nghiệp quốc phòng

• Nội dung quản lý: Ban hành văn bản quy phạm pháp luật; xây dựng chính sách, quy hoạch; hướng dẫn đăng ký hoạt động; đào tạo nhân lực; quản lý hợp tác quốc tế; thanh tra, kiểm tra và giải quyết khiếu nại, tố cáo.
• Trách nhiệm quản lý: Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước. Bộ Quốc phòng chủ trì, phối hợp với Bộ Công thương thực hiện quản lý trực tiếp. Bộ Công an phối hợp bảo đảm an ninh, trật tự, phòng chống cháy nổ. Ủy ban nhân dân cấp tỉnh thực hiện quản lý trong phạm vi địa phương.

Hiệu lực thi hành

Pháp lệnh công nghiệp quốc phòng năm 2008 chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 7 năm 2008. Chính phủ chịu trách nhiệm ban hành các văn bản quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành cụ thể để đưa các quy định của Pháp lệnh vào thực tiễn.