Giới thiệu về Nghị quyết 36/2021/QH15

Nghị quyết số 36/2021/QH15 được Quốc hội khóa XV thông qua ngày 13 tháng 11 năm 2021, quy định về việc thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển tỉnh Nghệ An. Đây là văn bản pháp lý quan trọng nhằm tạo động lực mới, khơi thông nguồn lực và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Nghệ An trong giai đoạn mới.

Thông tin tổng quan về văn bản

• Tên văn bản: Nghị quyết số 36/2021/QH15 về thí điểm cơ chế, chính sách đặc thù phát triển tỉnh Nghệ An.
• Cơ quan ban hành: Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
• Người ký: Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ.
• Ngày ban hành: 13/11/2021.
• Ngày có hiệu lực: 01/01/2022 (thực hiện trong thời gian 05 năm).

Phạm vi điều chỉnh và Đối tượng áp dụng

Nghị quyết xác định rõ giới hạn pháp lý và các nhóm đối tượng chịu sự tác động trực tiếp:

• Phạm vi điều chỉnh: Thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù đối với tỉnh Nghệ An liên quan đến quản lý tài chính, ngân sách nhà nước; phân cấp quản lý nhà nước trong lĩnh vực đất đai, quy hoạch và lâm nghiệp.
• Đối tượng áp dụng: Bao gồm các cơ quan nhà nước; tổ chức chính trị và tổ chức chính trị - xã hội; tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp; cùng các tổ chức, cá nhân khác có liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến việc thực hiện cơ chế đặc thù tại địa phương.

Chính sách đặc thù về Quản lý tài chính và Ngân sách nhà nước

Đây là một trong những nội dung cốt lõi nhằm tăng cường nguồn lực tài chính tự chủ và thu hút đầu tư cho tỉnh Nghệ An:

• Hạn mức dư nợ vay: Tỉnh Nghệ An được phép vay thông qua phát hành trái phiếu chính quyền địa phương, vay từ các tổ chức tài chính trong nước, các tổ chức khác trong nước và từ nguồn Chính phủ vay về cho Tỉnh vay lại. Tổng mức dư nợ vay tối đa không vượt quá 40% số thu ngân sách địa phương được hưởng theo phân cấp. Tổng mức vay và bội chi ngân sách hằng năm của tỉnh vẫn do Quốc hội quyết định theo Luật Ngân sách nhà nước.
• Bổ sung có mục tiêu từ nguồn thu xuất nhập khẩu: Hằng năm, ngân sách trung ương sẽ bổ sung có mục tiêu cho ngân sách tỉnh Nghệ An không quá 70% số tăng thu từ hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu so với dự toán Thủ tướng Chính phủ giao (không tính thuế giá trị gia tăng của hàng hóa nhập khẩu). Khoản bổ sung này không vượt quá tổng số tăng thu thực tế so với năm trước và bảo đảm điều kiện ngân sách trung ương không bị hụt thu. Nguồn vốn này được ưu tiên sử dụng để đầu tư các dự án kết cấu hạ tầng trọng điểm tại địa phương.
• Ưu đãi định mức chi thường xuyên: Khi xây dựng định mức chi thường xuyên ngân sách nhà nước năm 2022 và trong suốt thời gian thực hiện Nghị quyết này, tỉnh Nghệ An được phân bổ thêm 45% số chi tính theo định mức dân số.

Cơ chế phân cấp trong Quản lý rừng và Đất đai

Nghị quyết đẩy mạnh phân cấp, phân quyền nhằm rút ngắn thời gian thực hiện các thủ tục hành chính liên quan đến đất đai và lâm nghiệp:

• Thẩm quyền của Ủy ban Thường vụ Quốc hội: Quyết định việc chuyển mục đích sử dụng đất rừng đặc dụng, đất rừng phòng hộ đầu nguồn từ 50 ha trở lên; đất trồng lúa nước từ 02 vụ trở lên với quy mô từ 500 ha trở lên của tỉnh Nghệ An, sau đó báo cáo Quốc hội tại kỳ họp gần nhất.
• Thẩm quyền của Hội đồng nhân dân tỉnh Nghệ An: Được quyết định chuyển mục đích sử dụng đất rừng đặc dụng, đất rừng phòng hộ đầu nguồn dưới 50 ha; đất trồng lúa nước từ 02 vụ trở lên với quy mô dưới 500 ha. Đồng thời, quyết định chủ trương chuyển mục đích sử dụng rừng sản xuất dưới 1.000 ha theo ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ. Việc quyết định phải bảo đảm phù hợp với quy hoạch lâm nghiệp cấp quốc gia cũng như quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đã được phê duyệt.
• Nguyên tắc thực hiện: Việc chuyển mục đích sử dụng đất, rừng phải được thực hiện công khai, minh bạch, lấy ý kiến rộng rãi của người dân và các đối tượng chịu tác động trực tiếp. Quá trình chuyển đổi phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc, điều kiện quy định tại pháp luật về lâm nghiệp, đất đai và các quy định liên quan khác.
• Trình tự, thủ tục: Đối với các nội dung thuộc thẩm quyền ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ cho Hội đồng nhân dân tỉnh Nghệ An, trình tự và thủ tục cụ thể sẽ do Thủ tướng Chính phủ quy định.

Phân cấp trong Quản lý quy hoạch

Nhằm tạo sự chủ động cho địa phương trong việc điều chỉnh quy hoạch đô thị và khu chức năng:

• Thủ tướng Chính phủ quyết định việc phân cấp cho Ủy ban nhân dân tỉnh Nghệ An thực hiện phê duyệt điều chỉnh cục bộ quy hoạch chung xây dựng khu chức năng, điều chỉnh cục bộ quy hoạch chung đô thị.
• Việc điều chỉnh này phải dựa trên cơ sở đồ án quy hoạch xây dựng khu chức năng, quy hoạch đô thị đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt trước đó.
• Ủy ban nhân dân tỉnh Nghệ An thực hiện theo trình tự, thủ tục do Thủ tướng Chính phủ quy định và có trách nhiệm báo cáo kết quả thực hiện lên Thủ tướng Chính phủ.

Tổ chức thực hiện và Giám sát thi hành

Nghị quyết quy định rõ trách nhiệm của các cơ quan trung ương và địa phương trong quá trình triển khai:

• Trách nhiệm của Chính phủ: Tổ chức thực hiện Nghị quyết; tiến hành sơ kết 03 năm thực hiện và báo cáo Quốc hội vào kỳ họp cuối năm 2024; tổng kết thực hiện Nghị quyết và báo cáo Quốc hội vào kỳ họp cuối năm 2026. Đồng thời, tiếp tục nghiên cứu, xây dựng bổ sung các cơ chế, chính sách khác phù hợp với thực tế để thể chế hóa toàn diện Nghị quyết số 26-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển tỉnh Nghệ An.
• Trách nhiệm giám sát: Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Nghệ An và các đại biểu Quốc hội có trách nhiệm giám sát chặt chẽ quá trình thực thi Nghị quyết này.

Hiệu lực thi hành và Nguyên tắc áp dụng pháp luật

Các quy định về thời gian áp dụng và xử lý xung đột pháp luật được nêu rõ:

• Thời gian hiệu lực: Nghị quyết có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 01 năm 2022 và được áp dụng thí điểm trong thời gian 05 năm.
• Nguyên tắc áp dụng khi có sự khác biệt: Trường hợp có quy định khác nhau về cùng một vấn đề giữa Nghị quyết này với các luật, nghị quyết khác của Quốc hội thì ưu tiên áp dụng quy định của Nghị quyết này.
• Trường hợp có chính sách ưu đãi hơn: Nếu văn bản quy phạm pháp luật ban hành sau ngày Nghị quyết này có hiệu lực quy định cơ chế, chính sách ưu đãi hoặc thuận lợi hơn so với Nghị quyết này thì Hội đồng nhân dân tỉnh Nghệ An có quyền quyết định việc áp dụng chính sách ưu đãi đó.