Nghị quyết số 24/2026/QH16 được Quốc hội khóa XVI thông qua tại Kỳ họp thứ Nhất ngày 24 tháng 4 năm 2026, quy định về việc thí điểm thực hiện chế định luật sư công tại Việt Nam. Đây là một bước đi mang tính đột phá nhằm xây dựng cơ chế bảo vệ tối ưu quyền và lợi ích hợp pháp của Nhà nước, các cơ quan hành chính và doanh nghiệp nhà nước trong bối cảnh hội nhập quốc tế và phát triển kinh tế - xã hội sâu rộng. Nghị quyết có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 10 năm 2026 và kéo dài thí điểm đến hết ngày 30 tháng 9 năm 2028.

Nghị quyết này thiết lập khung pháp lý thí điểm cho chế định luật sư công, bao gồm các quy định về nguyên tắc hoạt động, tiêu chuẩn chuyên môn, phạm vi công việc, quyền và nghĩa vụ, cơ chế sử dụng cũng như các chế độ, chính sách đãi ngộ đặc thù. Địa bàn và cơ quan thực hiện thí điểm được giới hạn cụ thể như sau:

• Các cơ quan trung ương: Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Bộ Ngoại giao, Bộ Tư pháp, Bộ Tài chính, Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Xây dựng.
• Các địa phương: Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương bao gồm Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Hải Phòng, Cần Thơ, Đồng Nai, Bắc Ninh, Quảng Ninh, Khánh Hòa và Lâm Đồng.
• Khái niệm Luật sư công: Là cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan Quân đội nhân dân, sĩ quan Công an nhân dân, hoặc người làm việc trong doanh nghiệp nhà nước thuộc các cơ quan thí điểm nêu trên, được cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư để thực hiện các công việc pháp lý nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị và doanh nghiệp nhà nước.
• Khu vực nhà nước: Được định nghĩa là các cơ quan, tổ chức trực thuộc các Bộ và địa phương thí điểm, bao gồm cơ quan nhà nước, đơn vị lực lượng vũ trang, tổ chức do Nhà nước thành lập, đầu tư cơ sở vật chất, cấp toàn bộ hoặc một phần kinh phí hoạt động và các doanh nghiệp nhà nước.

Để bảo đảm tính tôn nghiêm của pháp luật và đạo đức công vụ, hoạt động của luật sư công phải tuân thủ các nguyên tắc và giới hạn nghiêm ngặt:

• Nguyên tắc hoạt động: Tuân thủ Hiến pháp và pháp luật; tuân thủ Quy tắc đạo đức và ứng xử nghề nghiệp luật sư Việt Nam kết hợp với chuẩn mực đạo đức công vụ, đạo đức của lực lượng vũ trang; hoạt động độc lập, trung thực, tôn trọng sự thật khách quan; chịu trách nhiệm pháp lý và trách nhiệm trước cơ quan sử dụng về kết quả hoạt động của mình.
• Các hành vi nghiêm cấm đối với luật sư công: Cấm cung cấp dịch vụ pháp lý cho khách hàng ngoài khu vực nhà nước; cấm tiết lộ thông tin vụ việc khi chưa được phép; cấm móc nối, thông đồng làm trái pháp luật gây hại cho lợi ích Nhà nước; cấm lợi dụng danh nghĩa luật sư công để trục lợi cá nhân; cấm các hành vi vi phạm khác theo Luật Luật sư và pháp luật về cán bộ, công chức, viên chức.
• Nghiêm cấm hành vi cản trở: Mọi cơ quan, tổ chức, cá nhân không được phép có hành vi cản trở hoạt động nghề nghiệp hợp pháp của luật sư công.

Nghị quyết đặt ra yêu cầu rất cao về cả năng lực chuyên môn lẫn phẩm chất chính trị đối với đội ngũ luật sư công:

• Tiêu chuẩn tuyển chọn: Phải là cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan hoặc người lao động trong doanh nghiệp nhà nước; có tư tưởng chính trị vững vàng, đạo đức liêm chính; đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn luật sư theo Luật Luật sư; đặc biệt phải có tối thiểu 05 năm kinh nghiệm làm việc thường xuyên, trực tiếp trong lĩnh vực pháp luật, tranh tụng, tư vấn hoặc giải quyết các vụ việc pháp lý phức tạp.
• Thủ tục cấp Chứng chỉ: Trên cơ sở nhu cầu thực tế, cơ quan thí điểm gửi văn bản đề nghị Bộ trưởng Bộ Tư pháp cấp hoặc cấp lại Chứng chỉ hành nghề luật sư cho người đủ điều kiện.
• Trường hợp không được cấp: Người không đủ tiêu chuẩn; người đang giữ các chức danh tư pháp như Thẩm phán, Kiểm sát viên, Điều tra viên, Thẩm tra viên ngành Tòa án, Kiểm tra viên ngành Kiểm sát, Chấp hành viên; người không thường trú tại Việt Nam.
• Trường hợp bị thu hồi Chứng chỉ: Vi phạm tiêu chuẩn hoặc thuộc diện không được cấp; thôi làm luật sư công theo nguyện vọng hoặc theo đề nghị của cơ quan quản lý; tự ý cung cấp dịch vụ pháp lý ra ngoài khu vực nhà nước; hết thời hạn thí điểm mà Quốc hội quyết định không tiếp tục thực hiện chế định này (trừ trường hợp chuyển tiếp giải quyết nốt vụ việc).

Luật sư công có vai trò kép, vừa là người thực thi công vụ vừa là người hoạt động nghề nghiệp luật sư chuyên nghiệp:

• Phạm vi công việc: Thực hiện tư vấn, đại diện, tham gia tố tụng và giải quyết các tranh chấp trong nước và quốc tế (về đầu tư, thương mại, công pháp/tư pháp quốc tế, hành chính, dân sự); tham gia thi hành án; tư vấn xây dựng và triển khai dự án kinh tế - xã hội; tư vấn giải quyết khiếu nại, tố cáo phức tạp, kéo dài.
• Giới hạn phạm vi: Không bao gồm hoạt động trợ giúp pháp lý theo Luật Trợ giúp pháp lý và không trùng lặp với hoạt động của bộ phận pháp chế thông thường tại cơ quan, tổ chức.
• Quyền lợi đặc thù: Được hưởng đầy đủ quyền của cán bộ, công chức, viên chức hoặc sĩ quan; được phối hợp với luật sư khác để bảo vệ lợi ích Nhà nước; được yêu cầu các cơ quan cung cấp, sao chép tài liệu, chứng cứ; có đầy đủ quyền tố tụng của luật sư; được bảo lưu ý kiến và từ chối chỉ đạo trái luật; được miễn trừ trách nhiệm nếu đã làm đúng quy trình nhưng xảy ra thiệt hại do rủi ro khách quan; được khen thưởng khi có thành tích xuất sắc.
• Nghĩa vụ bắt buộc: Chấp hành sự phân công của cơ quan sử dụng; tham gia bồi dưỡng chuyên môn; gia nhập tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật sư và sử dụng Thẻ luật sư; giữ bí mật thông tin tuyệt đối; trung thực, khách quan và chỉ hoạt động trong phạm vi khu vực nhà nước.

Nghị quyết tối ưu hóa nguồn lực luật sư công thông qua cơ chế linh hoạt và hỗ trợ từ bên ngoài:

• Sử dụng và điều động: Các cơ quan có nhu cầu sẽ cử luật sư công của mình thực hiện nhiệm vụ. Trường hợp cơ quan thí điểm khác có nhu cầu nhưng thiếu nhân lực, có thể gửi văn bản đề nghị cơ quan có luật sư công cử hỗ trợ hoặc nhờ cơ quan quản lý nhà nước giới thiệu. Người đứng đầu cơ quan được đề nghị có quyền đồng ý hoặc từ chối.
• Hợp tác với tổ chức hành nghề luật sư bên ngoài: Đối với các vụ việc có tính chất đặc biệt phức tạp vượt quá khả năng đáp ứng của đội ngũ luật sư công hiện tại, cơ quan thí điểm được phép lựa chọn và ký hợp đồng dịch vụ pháp lý với các tổ chức hành nghề luật sư bên ngoài theo quy trình đấu thầu đặc biệt để phối hợp giải quyết.

Để thu hút và giữ chân nhân tài, Nhà nước áp dụng các chính sách tài chính và hỗ trợ đặc biệt cho luật sư công:

• Hỗ trợ hàng tháng: Ngoài lương cơ bản, luật sư công được hưởng hỗ trợ hằng tháng và các chế độ tương tự như cán bộ làm công tác xây dựng pháp luật, pháp chế theo Nghị quyết số 197/2025/QH15. Nếu thuộc diện hưởng nhiều mức hỗ trợ thì áp dụng mức cao nhất.
• Bồi dưỡng theo vụ việc: Khi trực tiếp tham gia giải quyết vụ việc pháp lý, luật sư công được hưởng bồi dưỡng với mức chi bằng 0,5 lần mức lương cơ sở cho mỗi buổi làm việc.
• Ưu đãi thuế và bảo hiểm: Các khoản hỗ trợ hằng tháng và bồi dưỡng theo vụ việc không dùng để tính đóng hay hưởng bảo hiểm xã hội. Toàn bộ thu nhập từ hoạt động luật sư công theo Nghị quyết này được miễn thuế thu nhập cá nhân và các nghĩa vụ tài chính liên quan đối với Nhà nước.
• Hỗ trợ chi phí nghề nghiệp: Nhà nước chi trả toàn bộ phí gia nhập và phí duy trì tư cách thành viên Đoàn luật sư, đồng thời bảo đảm đầy đủ trang thiết bị, phương tiện làm việc cần thiết.

Nghị quyết quy định rõ lộ trình triển khai, cơ chế giám sát và điều khoản chuyển tiếp nhằm bảo đảm tính liên tục của hoạt động pháp lý:

• Thu hút nhân tài: Các cơ quan thí điểm được áp dụng chính sách trọng dụng nhân tài để tuyển dụng trực tiếp các luật sư, chuyên gia, nhà khoa học, luật gia giàu kinh nghiệm vào làm luật sư công.
• Trách nhiệm của Chính phủ: Ban hành chính sách chi tiết, hướng dẫn, tổ chức triển khai và tổng kết việc thực hiện thí điểm.
• Giám sát thực hiện: Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội, Đoàn đại biểu Quốc hội, Hội đồng nhân dân các cấp và Mặt trận Quốc việc Nam chịu trách nhiệm giám sát quá trình thực hiện thí điểm.
• Hiệu lực thi hành và chuyển tiếp: Nghị quyết có hiệu lực từ ngày 01/10/2026 đến hết ngày 30/09/2028. Đối với các vụ việc đang giải quyết dở dang khi Nghị quyết hết hiệu lực, luật sư công được tiếp tục thực hiện cho đến khi kết thúc vụ việc và vẫn được hưởng đầy đủ các quyền, nghĩa vụ, chế độ chính sách theo Nghị quyết này. Trường hợp có sự khác nhau giữa Nghị quyết này và các văn bản quy phạm pháp luật khác thì ưu tiên áp dụng quy định của Nghị quyết này.