Nghị định 79-CP được ban hành năm 1996 bởi Chính phủ quy định về việc thành lập Cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam trên cơ sở hợp nhất Cục Địa chất Việt Nam và Cục quản lý Tài nguyên Khoáng sản. Đây là văn bản pháp lý quan trọng nhằm thống nhất đầu mối quản lý nhà nước chuyên ngành về địa chất và tài nguyên khoáng sản dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Bộ Công nghiệp.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Nghị định này áp dụng đối với Cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam, Bộ Công nghiệp, các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, cùng các tổ chức, cá nhân tham gia vào hoạt động nghiên cứu, điều tra cơ bản về địa chất và hoạt động khoáng sản trên lãnh thổ Việt Nam.

Vị trí, chức năng và tư cách pháp lý của Cục

• Cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam là cơ quan trực thuộc Bộ Công nghiệp, thực hiện chức năng giúp Bộ trưởng Bộ Công nghiệp quản lý nhà nước chuyên ngành về địa chất và khoáng sản.
• Phạm vi quản lý bao gồm: công tác nghiên cứu, điều tra cơ bản về địa chất; các hoạt động khoáng sản (khảo sát, thăm dò, khai thác, chế biến khoáng sản); bảo vệ tài nguyên khoáng sản; tổ chức thực hiện tìm kiếm, phát hiện mỏ trên phạm vi cả nước.
• Cục có tư cách pháp nhân, con dấu riêng, kinh phí hoạt động do ngân sách nhà nước cấp và được mở tài khoản tại Kho bạc Nhà nước. Trụ sở chính của Cục đặt tại thành phố Hà Nội và có các đơn vị trực thuộc đặt tại một số khu vực.

Nhiệm vụ và quyền hạn cốt lõi của Cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam

• Xây dựng văn bản pháp luật và quy hoạch: Chủ trì và tham gia soạn thảo các văn bản quy phạm pháp luật, quy hoạch, kế hoạch, chính sách về địa chất, tài nguyên khoáng sản và phát triển công nghiệp khai thác, chế biến khoáng sản để trình cấp có thẩm quyền phê duyệt.
• Ban hành tiêu chuẩn kỹ thuật và hướng dẫn nghiệp vụ: Trình Bộ trưởng Bộ Công nghiệp ban hành hoặc trực tiếp ban hành theo thẩm quyền các quy trình, quy phạm, tiêu chuẩn, định mức kinh tế - kỹ thuật chuyên ngành; hướng dẫn chuyên môn, kỹ thuật, nghiệp vụ quản lý nhà nước về địa chất và khoáng sản cho các Sở Công nghiệp địa phương.
• Quản lý cấp phép hoạt động khoáng sản: Thẩm định và trình Bộ trưởng Bộ Công nghiệp quyết định việc cấp, gia hạn, thu hồi các loại giấy phép khảo sát, thăm dò, khai thác, chế biến khoáng sản; cho phép trả lại hoặc chuyển nhượng quyền hoạt động khoáng sản. Trình duyệt các khu vực cấm hoặc tạm thời cấm hoạt động khoáng sản, khu vực có khoáng sản độc hại. Xác nhận tính hợp pháp của mẫu vật, tài liệu địa chất đưa ra nước ngoài và để làm luận chứng khả thi các đề án.
• Tổ chức điều tra cơ bản và nghiên cứu khoa học: Chỉ đạo các đơn vị trực thuộc thực hiện nhiệm vụ về nghiên cứu, điều tra cơ bản về địa chất khoáng sản, địa chất môi trường, địa chất thủy văn, địa chất công trình, địa chất đô thị, địa chất nông thôn, địa chất tai biến, địa nhiệt và tìm kiếm phát hiện mỏ. Đăng ký, theo dõi, tổng hợp tình hình hoạt động địa chất và khoáng sản trên phạm vi cả nước.
• Thẩm định đề án và báo cáo: Thẩm định hoặc tham gia thẩm định các đề án, báo cáo điều tra cơ bản địa chất khoáng sản để trình Bộ trưởng phê duyệt hoặc tự phê duyệt theo ủy quyền. Tham gia thẩm định các dự án đầu tư, đề án, báo cáo thiết kế kỹ thuật trong hoạt động khoáng sản.
• Lưu trữ thông tin và hợp tác quốc tế: Lưu trữ, quản lý và sử dụng mẫu vật, số liệu, thông tin địa chất khoáng sản theo quy định của pháp luật. Đại diện ngành tham gia các hoạt động hợp tác quốc tế về khoa học công nghệ địa chất và khoáng sản.
• Thanh tra, kiểm tra và giải quyết tranh chấp: Thực hiện kiểm tra, thanh tra chuyên ngành về điều tra cơ bản địa chất và hoạt động khoáng sản. Tham gia giải quyết hoặc giải quyết theo thẩm quyền các tranh chấp, khiếu nại, tố cáo trong lĩnh vực này.
• Tuyên truyền pháp luật và bảo vệ tài nguyên: Tuyên truyền, phổ biến, hướng dẫn các ngành, địa phương, cơ sở và công dân thực hiện pháp luật về địa chất và khoáng sản; phối hợp với chính quyền địa phương và cơ quan bảo vệ pháp luật để bảo vệ tài nguyên khoáng sản.
• Quản lý nội bộ: Quản lý tài chính, tài sản nhà nước giao; quản lý các công trình đầu tư xây dựng cơ bản; quản lý tổ chức bộ máy, biên chế và đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ, công nhân trong ngành.

Cơ cấu tổ chức và bộ máy quản lý

• Lãnh đạo Cục: Gồm Cục trưởng và một số Phó cục trưởng giúp việc. Cục trưởng chịu trách nhiệm trước Bộ trưởng Bộ Công nghiệp về toàn bộ hoạt động của Cục. Các chức danh này do Bộ trưởng Bộ Công nghiệp bổ nhiệm.
• Bộ máy giúp việc: Gồm Văn phòng và các phòng, ban chuyên môn nghiệp vụ do Bộ trưởng Bộ Công nghiệp quy định cụ thể.
• Các đơn vị sự nghiệp: Do Bộ trưởng Bộ Công nghiệp thống nhất với Bộ trưởng - Trưởng ban Tổ chức - Cán bộ Chính phủ quyết định cụ thể trên cơ sở sắp xếp, tổ chức lại các đơn vị hiện có.
• Đối với các doanh nghiệp Nhà nước: Bộ trưởng Bộ Công nghiệp xem xét, quyết định việc thành lập, sáp nhập, chia tách hoặc giải thể theo quy định của Luật Doanh nghiệp Nhà nước và các văn bản pháp luật liên quan.

Hiệu lực thi hành và trách nhiệm thực hiện

Nghị định 79-CP có hiệu lực thi hành kể từ ngày ban hành (năm 1996). Nghị định này bãi bỏ các quy định về việc thành lập Cục quản lý tài nguyên khoáng sản và Cục Địa chất Việt Nam quy định tại khoản d, mục 1, Điều 3 của Nghị định số 74/CP ngày 01 tháng 11 năm 1995 của Chính phủ về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và tổ chức bộ máy Bộ Công nghiệp.

Bộ trưởng Bộ Công nghiệp, các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, Thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ và Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chịu trách nhiệm thi hành Nghị định này.