Nghị định 59/2008/NĐ-CP do Chính phủ ban hành quy định chi tiết về Giấy chứng minh Công an nhân dân, nhằm thiết lập cơ sở pháp lý đồng bộ cho việc cấp, quản lý và sử dụng loại giấy tờ đặc thù này trong lực lượng Công an nhân dân Việt Nam.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Nghị định này áp dụng đối với sĩ quan, hạ sĩ quan Công an nhân dân đang phục vụ tại ngũ trong lực lượng Công an nhân dân theo chế độ chuyên nghiệp. Đối với các đối tượng khác như hạ sĩ quan, chiến sĩ phục vụ có thời hạn, công nhân, nhân viên và nhân viên tạm tuyển đang phục vụ trong lực lượng, Bộ trưởng Bộ Công an sẽ có quy định riêng về giấy chứng nhận phù hợp.

Mục đích sử dụng Giấy chứng minh Công an nhân dân

Giấy chứng minh Công an nhân dân được cấp và sử dụng nhằm các mục đích cốt lõi sau:

• Chứng minh tư cách pháp lý của người được cấp là sĩ quan, hạ sĩ quan Công an nhân dân đang phục vụ tại ngũ theo chế độ chuyên nghiệp.
• Phục vụ trực tiếp cho công tác chiến đấu, bảo vệ an ninh quốc gia và giữ gìn trật tự an toàn xã hội.
• Hỗ trợ công tác quản lý nội bộ đối với đội ngũ sĩ quan, hạ sĩ quan trong lực lượng Công an nhân dân.

Quy định về cấp, đổi và thu hồi Giấy chứng minh

Việc cấp, đổi và thu hồi Giấy chứng minh Công an nhân dân được thực hiện chặt chẽ theo các trường hợp cụ thể:

• Trường hợp được đổi: Khi giấy bị cũ nát hoặc khi sĩ quan, hạ sĩ quan có sự thay đổi về chức vụ (từ cán bộ lên lãnh đạo, chỉ huy; từ cấp Phó lên cấp Trưởng và ngược lại; thay đổi cấp bậc chỉ huy); thay đổi về cấp bậc hàm (từ hạ sĩ quan lên sĩ quan cấp úy, từ cấp úy lên cấp tá, từ cấp tá lên cấp tướng và ngược lại); hoặc khi thay đổi đơn vị, địa bàn công tác.
• Trường hợp phải thu hồi: Giấy chứng minh phải được thu hồi ngay khi sĩ quan, hạ sĩ quan nghỉ hưu, chuyển ngành, xuất ngũ hoặc bị tước danh hiệu Công an nhân dân.

Thông số kỹ thuật và quy chuẩn mẫu Giấy chứng minh

Mẫu Giấy chứng minh Công an nhân dân được thiết kế theo quy chuẩn nghiêm ngặt:

• Kích thước tiêu chuẩn: 53,98 mm x 85,6 mm.
• Thiết kế mặt trước: Nền màu đỏ cờ, có khung màu vàng kích thước 49 mm x 81 mm. Ở chính giữa khung là Quốc huy in nổi đường kính 23 mm. Phía trên Quốc huy in dòng chữ "CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM", phía dưới in dòng chữ "GIẤY CHỨNG MINH" và "CÔNG AN NHÂN DÂN" bằng chữ màu vàng.
• Thiết kế mặt sau: Ở giữa in chìm Công an hiệu đường kính 21 mm với hoa văn hình rẻ quạt màu hồng xung quanh. Bên trái có Công an hiệu in nổi đường kính 13 mm, ảnh chân dung của người được cấp và thông tin nhóm máu phía dưới ảnh. Bên phải trình bày các thông tin cơ bản gồm: Quốc hiệu, tên giấy chứng minh, số hiệu, họ và tên, ngày tháng năm sinh, cấp bậc, chức vụ, đơn vị công tác, ngày cấp, cùng chữ ký và con dấu của Thủ trưởng đơn vị có thẩm quyền cấp giấy (Bộ trưởng, Thứ trưởng, Tổng cục trưởng, Giám đốc).

Nguyên tắc sử dụng và trách nhiệm của các bên liên quan

Nghị định quy định rõ quyền hạn và nghĩa vụ của cá nhân, tổ chức trong việc sử dụng và quản lý Giấy chứng minh:

• Đối với cán bộ chiến sĩ: Chỉ được sử dụng Giấy chứng minh Công an nhân dân khi thi hành công vụ. Khi thực hiện nhiệm vụ và xuất trình giấy tờ này, các cơ quan, tổ chức và cá nhân có trách nhiệm tạo điều kiện thuận lợi để cán bộ hoàn thành nhiệm vụ theo quy định pháp luật.
• Đối với Bộ Công an: Chịu trách nhiệm toàn diện trong việc tổ chức sản xuất, cấp phát phôi giấy, hướng dẫn chi tiết về trình tự, thủ tục và thẩm quyền cấp, đổi, thu hồi giấy chứng minh.
• Đối với xã hội: Các cơ quan, tổ chức và mọi công dân có quyền và trách nhiệm phát hiện, phản ánh, tố giác các hành vi vi phạm trong việc quản lý, sử dụng Giấy chứng minh Công an nhân dân đến cơ quan có thẩm quyền.

Chế tài xử lý vi phạm

Mọi hành vi vi phạm liên quan đến Giấy chứng minh Công an nhân dân đều bị xử lý nghiêm khắc:

• Sĩ quan, hạ sĩ quan sử dụng giấy sai mục đích, tự ý sửa chữa, cho mượn, làm mất hoặc cố tình giữ lại giấy khi không còn quyền sử dụng sẽ bị xử lý kỷ luật hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự tùy theo tính chất, mức độ vi phạm.
• Nghiêm cấm tuyệt đối hành vi làm giả, tàng trữ hoặc sử dụng Giấy chứng minh Công an nhân dân giả để mạo danh cán bộ, chiến sĩ Công an. Người vi phạm sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật.

Hiệu lực thi hành và trách nhiệm tổ chức thực hiện

Nghị định 59/2008/NĐ-CP có hiệu lực thi hành sau 15 ngày kể từ ngày đăng Công báo. Văn bản này thay thế hoàn toàn cho Nghị định số 33/2001/NĐ-CP ngày 06 tháng 7 năm 2001 của Chính phủ về "Giấy chứng minh An ninh nhân dân" và "Giấy chứng nhận Cảnh sát nhân dân".

Bộ trưởng Bộ Công an chịu trách nhiệm hướng dẫn chi tiết thi hành Nghị định này. Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, Thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ và Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có trách nhiệm thi hành nghiêm túc các quy định tại Nghị định.