Nghị định 58-CP được ban hành năm 1996 bởi Chính phủ quy định chi tiết về việc cấp giấy phép lao động cho người nước ngoài làm việc tại các doanh nghiệp, tổ chức hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Nghị định này áp dụng đối với người nước ngoài (người không có quốc tịch Việt Nam theo Luật Quốc tịch Việt Nam) và người Việt Nam định cư ở nước ngoài vào làm việc cho các doanh nghiệp, tổ chức tại Việt Nam. Các đối tượng người sử dụng lao động được phép tuyển dụng lao động nước ngoài bao gồm:

• Doanh nghiệp Nhà nước.
• Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, doanh nghiệp trong khu chế xuất, khu công nghiệp.
• Doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế khác.
• Đơn vị sự nghiệp hoạt động theo chế độ hạch toán kinh tế.
• Các tổ chức kinh doanh, dịch vụ thuộc cơ quan hành chính Nhà nước, lực lượng vũ trang, đoàn thể nhân dân, các tổ chức chính trị, xã hội khác.

Nghị định này không áp dụng đối với các trường hợp sau:

• Người nước ngoài làm việc cho các cơ quan hành chính Nhà nước, các tổ chức chính trị, xã hội của Việt Nam, hoặc cho cá nhân người Việt Nam.
• Người nước ngoài là thành viên Hội đồng quản trị, Giám đốc (Tổng giám đốc), Phó giám đốc (Phó tổng giám đốc) của các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam.
• Người nước ngoài làm việc cho các cơ quan ngoại giao, cơ quan lãnh sự, cơ quan đại diện các tổ chức quốc tế, tổ chức phi Chính phủ nước ngoài, các Văn phòng đại diện của các tổ chức kinh tế, văn hoá, thông tin, giáo dục và khoa học của nước ngoài tại Việt Nam.
• Người nước ngoài được người sử dụng lao động thuê để xử lý khó khăn trong những trường hợp khẩn cấp.
• Người nước ngoài định cư tại Việt Nam, học sinh, sinh viên nước ngoài đang học tập tại Việt Nam.

Điều kiện tuyển dụng và quản lý lao động nước ngoài

Việc tuyển dụng và quản lý lao động nước ngoài phải tuân thủ các nguyên tắc nghiêm ngặt sau:

• Yêu cầu chuyên môn và thời hạn: Người sử dụng lao động chỉ được tuyển dụng người nước ngoài vào làm việc đối với những vị trí đòi hỏi chuyên môn kỹ thuật cao hoặc công việc quản lý mà lao động Việt Nam chưa đáp ứng được. Đồng thời, doanh nghiệp phải có kế hoạch đào tạo người Việt Nam để thay thế người nước ngoài. Thời hạn sử dụng lao động nước ngoài tối đa không quá 3 năm.
• Quy trình phê duyệt đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài: Nhu cầu sử dụng lao động nước ngoài phải được giải trình rõ trong dự án đầu tư và được cơ quan có thẩm quyền cấp giấy phép đầu tư chấp thuận khi xét duyệt dự án. Trong quá trình thực hiện, nếu cần tuyển thêm lao động nước ngoài, doanh nghiệp phải giải trình và được cơ quan xét duyệt dự án chấp thuận bằng văn bản.
• Quy trình phê duyệt đối với doanh nghiệp trong nước: Doanh nghiệp phải làm đơn xin tuyển dụng (giải trình rõ nhu cầu, nguồn trả lương, dự kiến mức lương, kế hoạch và thời hạn đào tạo người Việt Nam thay thế) và trình cơ quan có thẩm quyền phê duyệt tùy theo loại hình doanh nghiệp (Chủ tịch Hội đồng quản trị đối với Tổng công ty Nhà nước; Thủ trưởng cơ quan thành lập đối với doanh nghiệp Nhà nước khác; Ủy ban nhân dân cấp tỉnh đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh và hợp tác xã). Cơ quan có thẩm quyền phải trả lời bằng văn bản trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày nhận đơn.
• Trường hợp đặc biệt đối với người Việt Nam định cư ở nước ngoài: Người sử dụng lao động tuyển dụng đối tượng này (nếu đủ điều kiện quy định) được đăng ký trực tiếp với Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội để cấp giấy phép lao động mà không cần qua các bước xét duyệt nhu cầu phức tạp của cơ quan chủ quản hay Ủy ban nhân dân cấp tỉnh.

Tiêu chuẩn đối với người lao động nước ngoài

Người nước ngoài muốn làm việc tại Việt Nam phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện sau:

• Từ đủ 18 tuổi trở lên.
• Có trình độ chuyên môn, tay nghề và sức khỏe phù hợp với yêu cầu công việc.
• Không có tiền án, tiền sự về tội xâm phạm an ninh quốc gia theo quy định của pháp luật Việt Nam; không có tiền án, tiền sự về tội hình sự khác hoặc đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự, đang chấp hành hình phạt, chưa được xóa án theo quy định của pháp luật Việt Nam và pháp luật nước ngoài. Điều kiện này phải được cơ quan có thẩm quyền của Bộ Nội vụ xác nhận.

Thủ tục và thẩm quyền cấp giấy phép lao động

Quy trình cấp giấy phép lao động được thực hiện qua các bước cụ thể:

• Hồ sơ đề nghị cấp phép: Sau khi tuyển dụng và ký kết hợp đồng, người sử dụng lao động gửi 3 bộ hồ sơ đến Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội. Hồ sơ gồm đơn xin cấp phép của người sử dụng lao động và người lao động, văn bản chấp thuận tuyển dụng, bản sao giấy phép hoạt động, bản sao hợp đồng lao động đã ký kết, chứng chỉ chuyên môn, giấy khám sức khỏe, sơ yếu lý lịch có xác nhận và 3 ảnh 3x4. Các giấy tờ do nước ngoài cấp phải được hợp pháp hóa lãnh sự, dịch ra tiếng Việt và được công chứng Nhà nước Việt Nam chứng nhận.
• Thời hạn giải quyết: Trong vòng 45 ngày kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội phối hợp với các cơ quan liên quan xem xét và trả lời. Trường hợp từ chối cấp phép phải nêu rõ lý do.
• Phân cấp thẩm quyền: Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội trực tiếp cấp giấy phép cho lao động làm việc từ 3 tháng trở lên (có thể ủy quyền cho Sở Lao động - Thương binh và Xã hội có đủ điều kiện). Đối với lao động làm việc dưới 3 tháng, Bộ ủy quyền cho Sở Lao động - Thương binh và Xã hội tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương cấp phép.
• Thời hạn và gia hạn giấy phép: Giấy phép lao động được cấp theo thời hạn của hợp đồng lao động. Trường hợp cần gia hạn, hai bên có thể thỏa thuận nhưng chỉ được gia hạn 1 lần, tổng thời gian làm việc (kể cả gia hạn) không quá 3 năm. Hồ sơ xin gia hạn phải nộp trước khi hợp đồng cũ hết hạn ít nhất 30 ngày; Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội giải quyết trong vòng 15 ngày.

Các trường hợp giấy phép lao động hết hiệu lực

Giấy phép lao động sẽ tự động hết hiệu lực hoặc bị chấm dứt trong các trường hợp sau:

• Giấy phép lao động hết thời hạn quy định.
• Hợp đồng lao động bị chấm dứt trước thời hạn đã cam kết.
• Giấy phép lao động bị cơ quan Nhà nước có thẩm quyền thu hồi do người lao động hoặc doanh nghiệp vi phạm pháp luật Việt Nam.
• Doanh nghiệp, tổ chức sử dụng lao động chấm dứt hoạt động do giải thể, phá sản, bị thu hồi giấy phép kinh doanh, giấy phép kinh doanh hết hạn hoặc chủ doanh nghiệp rút giấy phép kinh doanh.
• Hiệp định hợp tác lao động hoặc hợp đồng đầu tư liên quan hết hiệu lực.

Lệ phí và xử lý vi phạm

• Lệ phí: Người được cấp giấy phép lao động phải nộp lệ phí theo quy định chung do Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội phối hợp với Bộ Tài chính ban hành.
• Xử lý vi phạm: Mọi tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm các quy định của Bộ luật Lao động và Nghị định này sẽ bị xử lý kỷ luật, xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự tùy theo mức độ nghiêm trọng của hành vi.

Hiệu lực thi hành và điều khoản chuyển tiếp

Nghị định 58-CP có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký. Nghị định này bãi bỏ các quy định về việc cấp thẻ lao động cho người nước ngoài tại các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài theo Nghị định 233/HĐBT ngày 22/6/1990 và các quy định khác trái với Nghị định này.

Trong thời hạn 6 tháng kể từ ngày Nghị định có hiệu lực, người sử dụng lao động và người lao động nước ngoài đang làm việc tại Việt Nam thuộc đối tượng áp dụng nếu chưa có giấy phép lao động (ngoại trừ những người đã được cấp thẻ lao động còn thời hạn) phải hoàn tất thủ tục xin cấp giấy phép lao động theo quy định mới.

Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội chịu trách nhiệm thống nhất quản lý, ban hành mẫu giấy phép lao động và phối hợp với các Bộ, ngành liên quan hướng dẫn thi hành chi tiết Nghị định này.