Năm 1992, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Nghị định 37-HĐBT kèm theo Quy chế quản lý kinh doanh du lịch nhằm thiết lập hành lang pháp lý thống nhất, chặt chẽ cho các hoạt động kinh doanh du lịch tại Việt Nam, bảo đảm an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội và nâng cao chất lượng dịch vụ du lịch.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Quy chế này áp dụng đối với mọi công dân Việt Nam đủ 18 tuổi và các tổ chức kinh tế Việt Nam có đủ điều kiện, tiêu chuẩn theo quy định của pháp luật tham gia vào hoạt động kinh doanh du lịch, kinh doanh du lịch quốc tế, cũng như các cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền liên quan trong phạm vi cả nước.

Thủ tục và thẩm quyền thành lập doanh nghiệp du lịch

• Hồ sơ xin phép thành lập: Tổ chức và cá nhân muốn thành lập doanh nghiệp du lịch phải lập hồ sơ theo mẫu của Bộ Thương mại và Du lịch, bao gồm: Đơn xin phép thành lập; Điều lệ tổ chức và hoạt động của doanh nghiệp; Bản kê khai về vốn (được cơ quan tài chính hoặc ngân hàng xác nhận); Bản kê khai về cơ sở vật chất kỹ thuật và danh sách nhân viên.
• Thời hạn giải quyết: Trong vòng 60 ngày kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ, cơ quan nhà nước có thẩm quyền phải trả lời bằng văn bản về việc cấp hoặc không cấp giấy phép thành lập doanh nghiệp.
• Thẩm quyền cấp giấy phép:
  • Bộ trưởng Bộ Thương mại và Du lịch được ủy quyền xét cấp giấy phép thành lập đối với các doanh nghiệp du lịch Nhà nước.
  • Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương xét cấp giấy phép thành lập đối với các doanh nghiệp du lịch tư nhân và Công ty kinh doanh du lịch trên địa bàn sau khi đã trao đổi ý kiến thống nhất với Bộ Thương mại và Du lịch.
• Đăng ký kinh doanh: Trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày được cấp giấy phép thành lập hoặc thay đổi nội dung hoạt động, chủ doanh nghiệp phải tiến hành đăng ký kinh doanh tại cơ quan Trọng tài kinh tế Nhà nước và thông báo cho các cơ quan hữu quan.

Quy định về hoạt động, thay đổi cấu trúc và đại lý du lịch

• Thay đổi nội dung kinh doanh: Khi thay đổi mục tiêu, ngành nghề hoặc nội dung kinh doanh, doanh nghiệp phải làm lại hồ sơ gửi cơ quan cấp phép và sẽ được trả lời trong thời hạn 60 ngày.
• Giải thể và tạm ngừng hoạt động: Việc giải thể doanh nghiệp du lịch Nhà nước, công ty kinh doanh du lịch hay doanh nghiệp tư nhân phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp luật tương ứng (như Luật Công ty, Luật Doanh nghiệp tư nhân). Trường hợp tạm ngừng hoạt động, chủ doanh nghiệp phải thông báo bằng văn bản cho cơ quan cấp phép.
• Đặt chi nhánh hoặc văn phòng đại diện ngoài tỉnh: Doanh nghiệp muốn mở chi nhánh hoặc văn phòng đại diện ngoài tỉnh, thành phố nơi đặt trụ sở chính phải xin phép Ủy ban nhân dân nơi đặt chi nhánh, thực hiện đăng ký tại địa phương đó và thông báo bằng văn bản cho cơ quan cấp phép ban đầu trong vòng 15 ngày.
• Hoạt động đại lý du lịch: Các tổ chức, cá nhân đã có giấy phép đăng ký kinh doanh nhưng chưa đủ điều kiện thành lập doanh nghiệp du lịch độc lập, nếu muốn làm dịch vụ du lịch thì bắt buộc phải ký hợp đồng làm đại lý cho một doanh nghiệp du lịch đã được cấp phép và tuân thủ đầy đủ các quy định của Quy chế này.

Trách nhiệm của tổ chức và cá nhân kinh doanh du lịch

• Kinh doanh đúng theo các nội dung và phạm vi đã được ghi nhận trong giấy phép được cấp.
• Chấp hành nghiêm chỉnh, đồng thời phổ biến và hướng dẫn khách du lịch thực hiện đúng các quy định của Nhà nước về bảo vệ an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, bảo vệ môi trường sinh thái, tài nguyên thiên nhiên và di sản văn hóa.
• Mọi hoạt động xây dựng mới, cải tạo hoặc mở rộng cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ du lịch phải phù hợp với quy hoạch phát triển du lịch chung.
• Chấp hành nghiêm chỉnh Pháp lệnh kế toán - thống kê, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ nộp thuế và các nghĩa vụ tài chính khác; thực hiện chế độ báo cáo định kỳ theo quy định của Bộ Thương mại và Du lịch.
• Tuân thủ các tiêu chuẩn phân loại, xếp hạng khách sạn và các cơ sở lưu trú du lịch do Bộ Thương mại và Du lịch ban hành.
• Chịu trách nhiệm bảo đảm an toàn tuyệt đối về tính mạng và tài sản của khách du lịch trong quá trình phục vụ.
• Thực hiện việc gắn biển hiệu doanh nghiệp theo đúng quy chuẩn quy định.

Quy định riêng về kinh doanh du lịch quốc tế

• Điều kiện cấp phép bổ sung: Doanh nghiệp muốn kinh doanh du lịch quốc tế ngoài việc đáp ứng điều kiện thành lập thông thường phải có thị trường du lịch quốc tế ổn định, có hệ thống cơ sở vật chất kỹ thuật đáp ứng tiêu chuẩn phục vụ khách nước ngoài, và có đội ngũ quản lý, nhân viên nghiệp vụ được đào tạo chính quy qua các trường lớp về du lịch.
• Thẩm quyền cấp phép: Bộ trưởng Bộ Thương mại và Du lịch trực tiếp xét cấp giấy phép kinh doanh du lịch quốc tế sau khi trao đổi ý kiến với các cơ quan hữu quan.
• Thời hạn và gia hạn giấy phép: Giấy phép kinh doanh du lịch quốc tế có giá trị sử dụng trong 3 năm. Khi hết hạn, doanh nghiệp có thể xin gia hạn với thời gian mỗi lần gia hạn không quá 2 năm.
• Trách nhiệm quản lý khách: Doanh nghiệp có trách nhiệm quản lý toàn diện các đoàn khách du lịch nước ngoài do mình thu hút từ khi nhập cảnh cho đến khi xuất cảnh khỏi Việt Nam, cũng như quản lý các đoàn khách Việt Nam đi du lịch nước ngoài theo chương trình đã ký kết. Quy định này cũng áp dụng đối với khách nước ngoài đi lẻ bằng thị thực du lịch hoặc quá cảnh mua chương trình du lịch của doanh nghiệp Việt Nam.
• Liên doanh và đầu tư nước ngoài: Đối với các dự án hợp tác, liên doanh hoặc đầu tư trực tiếp từ nước ngoài vào lĩnh vực du lịch và khách sạn tại Việt Nam, Ủy ban Nhà nước về hợp tác và đầu tư phải thống nhất ý kiến với Bộ Thương mại và Du lịch trước khi tiến hành cấp giấy phép đầu tư.
• Đặt văn phòng đại diện tại nước ngoài: Doanh nghiệp du lịch muốn đặt văn phòng đại diện ở nước ngoài phải được Bộ Thương mại và Du lịch cấp phép kinh doanh du lịch quốc tế, có đủ nguồn vốn ngoại tệ theo quy định và được cơ quan có thẩm quyền của nước sở tại chấp thuận.

Công tác kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm

• Công tác kiểm tra: Bộ Thương mại và Du lịch cùng Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có trách nhiệm phối hợp kiểm tra, giám sát hoạt động kinh doanh du lịch theo đúng pháp luật, bảo đảm không gây cản trở đến hoạt động kinh doanh bình thường của doanh nghiệp. Chủ doanh nghiệp có nghĩa vụ tạo điều kiện thuận lợi cho lực lượng chức năng làm nhiệm vụ.
• Hình thức xử lý vi phạm:
  • Chủ doanh nghiệp vi phạm các quy định tại Quy chế này sẽ bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự tùy theo tính chất và mức độ hậu quả gây ra.
  • Cán bộ, công chức lợi dụng chức vụ, quyền hạn để cấp phép sai quy định hoặc bao che, dung túng cho các hành vi vi phạm sẽ bị xử lý kỷ luật nghiêm khắc hoặc bị truy tố trước pháp luật.

Hiệu lực thi hành và quy định chuyển tiếp

Nghị định 37-HĐBT và Quy chế kèm theo có hiệu lực thi hành kể từ ngày ban hành. Tất cả các quy định trước đây của Hội đồng Bộ trưởng, các Bộ, Ủy ban Nhà nước và Tổng cục Du lịch (cũ) về quản lý kinh doanh du lịch trái với Quy chế này đều bị bãi bỏ. Bộ trưởng Bộ Thương mại và Du lịch chịu trách nhiệm ban hành hướng dẫn chi tiết thi hành trong vòng 45 ngày kể từ ngày ban hành.

Đối với các tổ chức và cá nhân đang hoạt động kinh doanh du lịch trước đó, trong thời hạn 60 ngày kể từ ngày ban hành Quy chế này, bắt buộc phải tiến hành đăng ký lại để được cấp giấy phép thành lập doanh nghiệp mới theo hướng dẫn. Mọi trường hợp không thực hiện đăng ký lại mà vẫn tiếp tục hoạt động sẽ bị coi là kinh doanh trái phép và bị xử lý theo quy định của pháp luật.