Luật sửa đổi Điều 126 của Luật nhà ở và Điều 121 của Luật đất đai năm 2009 được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam thông qua nhằm mở rộng và tạo điều kiện thuận lợi cho người Việt Nam định cư ở nước ngoài sở hữu nhà ở và sử dụng đất ở tại Việt Nam. Văn bản này tập trung điều chỉnh các quy định về đối tượng, điều kiện được sở hữu nhà ở, cũng như quyền và nghĩa vụ liên quan đến quyền sử dụng đất ở của kiều bào khi trở về nước sinh sống, làm việc hoặc đầu tư.

Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

Văn bản áp dụng đối với người Việt Nam định cư ở nước ngoài (bao gồm người có quốc tịch Việt Nam và người gốc Việt Nam) có nguyện vọng sở hữu nhà ở tại Việt Nam, cùng các cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức, cá nhân có liên quan đến giao dịch nhà đất của kiều bào.

Quy định về quyền sở hữu nhà ở tại Việt Nam của người Việt Nam định cư ở nước ngoài

Luật đã phân chia cụ thể các nhóm đối tượng kiều bào được quyền sở hữu nhà ở tại Việt Nam khi đáp ứng điều kiện cư trú từ ba tháng trở lên, cụ thể như sau:

• Nhóm đối tượng được sở hữu nhà ở không giới hạn số lượng: Áp dụng cho người Việt Nam định cư ở nước ngoài được cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam cho phép cư trú tại Việt Nam từ ba tháng trở lên và thuộc một trong các diện sau:
  • Người có quốc tịch Việt Nam.
  • Người gốc Việt Nam thuộc diện về đầu tư trực tiếp tại Việt Nam theo pháp luật về đầu tư.
  • Người gốc Việt Nam có công đóng góp cho đất nước.
  • Nhà khoa học, nhà văn hoá, người có kỹ năng đặc biệt mà cơ quan, tổ chức của Việt Nam có nhu cầu và đang làm việc tại Việt Nam.
  • Người có vợ hoặc chồng là công dân Việt Nam sinh sống ở trong nước.
• Nhóm đối tượng được sở hữu nhà ở có giới hạn: Đối với người gốc Việt Nam không thuộc các diện ưu tiên nêu trên, nếu được cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam cấp Giấy miễn thị thực và được phép cư trú tại Việt Nam từ ba tháng trở lên thì chỉ có quyền sở hữu tối đa một nhà ở riêng lẻ hoặc một căn hộ chung cư tại Việt Nam để bản thân và các thành viên trong gia đình sinh sống.

Quy định về quyền và nghĩa vụ sử dụng đất ở của người Việt Nam định cư ở nước ngoài

Người Việt Nam định cư ở nước ngoài thuộc diện được sở hữu nhà ở theo quy định của Luật Nhà ở thì đồng thời có quyền sở hữu nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất ở tại Việt Nam. Quyền và nghĩa vụ cụ thể bao gồm:

• Quyền và nghĩa vụ chung: Thực hiện đầy đủ các quyền và nghĩa vụ cơ bản của người sử dụng đất theo quy định chung tại Điều 105 và Điều 107 của Luật Đất đai.
• Quyền chuyển nhượng và định đoạt tài sản:
  • Được quyền chuyển quyền sử dụng đất ở khi bán, tặng cho, để thừa kế, đổi nhà ở cho tổ chức, cá nhân trong nước, hoặc người Việt Nam định cư ở nước ngoài thuộc diện được sở hữu nhà ở tại Việt Nam để ở.
  • Được tặng cho nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất ở cho Nhà nước, cộng đồng dân cư, hoặc tặng cho nhà tình nghĩa.
  • Lưu ý đặc biệt về thừa kế và tặng cho: Trong trường hợp tặng cho hoặc để thừa kế cho đối tượng không thuộc diện được sở hữu nhà ở tại Việt Nam, các đối tượng này không được sang tên quyền sở hữu nhà và quyền sử dụng đất mà chỉ được hưởng giá trị tài chính tương đương của nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất ở đó.
• Quyền thế chấp tài sản: Được phép thế chấp nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất ở tại các tổ chức tín dụng được phép hoạt động hợp pháp tại Việt Nam để phục vụ nhu cầu vay vốn.
• Quyền nhận bồi thường: Được Nhà nước bồi thường theo quy định của pháp luật Việt Nam khi Nhà nước thực hiện thu hồi đất.
• Quyền khai thác và quản lý: Được quyền cho thuê nhà ở hoặc ủy quyền cho người khác quản lý nhà ở trong thời gian bản thân không có nhu cầu sử dụng trực tiếp.

Hiệu lực thi hành và hướng dẫn thực hiện

Luật sửa đổi Điều 126 của Luật nhà ở và Điều 121 của Luật đất đai năm 2009 chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 9 năm 2009. Chính phủ chịu trách nhiệm ban hành các văn bản quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành các điều, khoản được giao trong Luật này, đồng thời hướng dẫn các nội dung cần thiết khác nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước về nhà ở và đất đai đối với người Việt Nam định cư ở nước ngoài.