Lệnh công bố Luật ngân sách nhà nước năm 2002 được ban hành bởi Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam nhằm công bố Luật ngân sách nhà nước đã được Quốc hội khóa XI thông qua tại kỳ họp thứ 2, đặt nền móng pháp lý quan trọng cho việc quản lý, phân bổ và sử dụng hiệu quả nguồn lực tài chính quốc gia.

Phạm vi áp dụng của văn bản hướng tới việc xác lập các nguyên tắc cơ bản trong quản lý ngân sách, phân định thẩm quyền và trách nhiệm của các cấp, các ngành trong chu trình ngân sách. Đối tượng áp dụng bao gồm các cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, đơn vị sự nghiệp công lập, lực lượng vũ trang nhân dân, các tổ chức kinh tế, tổ chức xã hội và mọi cá nhân có nghĩa vụ, quyền lợi liên quan đến hoạt động thu, chi ngân sách nhà nước.

Nội dung cốt lõi của Lệnh công bố và các điều khoản đầu tiên (Điều 1 đến Điều 4)

1. Định nghĩa và phạm vi của Ngân sách nhà nước (Điều 1)

• Ngân sách nhà nước được xác định là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định và được thực hiện trong một năm để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước.
• Hệ thống ngân sách nhà nước bao gồm ngân sách trung ương và ngân sách địa phương. Ngân sách địa phương bao gồm ngân sách của các cấp chính quyền địa phương theo quy định của pháp luật.

2. Nguyên tắc quản lý hệ thống ngân sách nhà nước (Điều 2)

• Ngân sách nhà nước được quản lý thống nhất theo nguyên tắc tập trung dân chủ, công khai, minh bạch, có sự phân cấp quản lý giữa trung ương và địa phương.
• Bảo đảm vai trò chủ đạo của ngân sách trung ương để thực hiện các nhiệm vụ chiến lược, quan trọng của quốc gia và hỗ trợ các địa phương chưa cân đối được thu, chi ngân sách.
• Phát huy tính chủ động, sáng tạo của ngân sách địa phương trong việc quản lý, điều hành ngân sách cấp mình phù hợp với đặc điểm phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

3. Quy định về các khoản thu, chi ngân sách nhà nước (Điều 3)

• Các khoản thu ngân sách nhà nước bao gồm: thuế, phí, lệ phí; các khoản thu từ hoạt động kinh tế của Nhà nước; các khoản đóng góp của các tổ chức và cá nhân; các khoản viện trợ không hoàn lại; và các khoản thu khác theo quy định của pháp luật.
• Các khoản chi ngân sách nhà nước bao gồm: chi đầu tư phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh, hoạt động của bộ máy nhà nước; chi trả nợ của Nhà nước; chi viện trợ và các khoản chi khác theo quy định.
• Mọi khoản thu, chi ngân sách phải được dự toán, do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định và phải được thực hiện đúng quy định của pháp luật.

4. Nguyên tắc cân đối ngân sách nhà nước (Điều 4)

• Ngân sách nhà nước được cân đối theo nguyên tắc tổng số thu từ thuế, phí, lệ phí phải lớn hơn tổng số chi thường xuyên và dành một phần tích lũy cho chi đầu tư phát triển.
• Trường hợp có bội chi ngân sách, số bội chi phải nhỏ hơn số chi đầu tư phát triển và được bù đắp bằng nguồn vay trong nước, vay nước ngoài. Việc vay bù đắp bội chi ngân sách nhà nước chỉ được sử dụng cho đầu tư phát triển, không được sử dụng cho tiêu dùng.

Lệnh công bố có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký ban hành. Các quy định tại các điều khoản đầu tiên của Luật ngân sách nhà nước năm 2002 tạo nền tảng pháp lý vững chắc cho việc thiết lập kỷ cương tài chính, nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách và thúc đẩy sự phát triển bền vững của nền kinh tế đất nước.