b) Về số lượng thành viên, người lao động.

Ước đến cuối năm 2017, tổng số thành viên của HTX là 30.608 người, tăng 0,2% so với năm 2016 (30.608/30.083); giải quyết việc làm thường xuyên cho khoảng 2.148 lao động. Tổng số thành viên của THT khoảng 34.550 người.

c) Về trình độ cán bộ quản lý HTX, liên hiệp HTX, THT

Tổng số cán bộ quản lý hợp tác xã ước tính đến cuối năm 2017 là 456 người; trong đó trình độ trung cấp, sơ cấp là 202 người, trình độ đại học là 94 người.

Riêng đối với các THT, đội ngũ cán bộ quản lý có trình độ không đồng đều và thường xuyên biến động. Trừ các THT trong lĩnh vực nông nghiệp được tập huấn ngắn hạn về kỹ thuật và công tác quản lý, hầu hết cán bộ quản lý THT không qua đào tạo cả ngắn hạn và dài hạn.

II. ĐÁNH GIÁ THEO LĨNH VỰC

1. Đối với lĩnh vực Nông nghiệp - Thủy sản

Hiện có 28 HTX đang hoạt động, gồm 7 HTX thủy sản và 21 HTX nông nghiệp; tổng số thành viên HTX khoảng 17.103 người, giải quyết việc làm 460 lao động thường xuyên và khoảng 4.031 lao động thời vụ; tổng vốn điều lệ đăng ký là 14.229 triệu đồng.

Nhiều HTX thủy sản hoạt động có hiệu quả sau chuyển đổi theo Luật Hợp tác xã năm 2012, doanh thu 6 tháng đầu năm của các HTX thủy sản đạt 46 tỷ đồng2, góp phần tăng thu nhập cho thành viên và người lao động, đóng góp vào ngân sách Nhà nước, tạo việc làm và thu nhập thường xuyên cho thành viên và lao động nông thôn. Tuy nhiên, các HTX nông nghiệp hiệu quả hoạt động còn thấp, thị trường đầu ra và giá cả nguyên liệu đầu vào không ổn định, nhất là đối với các HTX trồng cây ăn quả, rau màu, cây giống hoa kiểng,....

2. Lĩnh vực Công nghiệp - Tiểu thủ công nghiệp

Hiện có 04 HTX dịch vụ xây lắp điện với 37 thành viên, tổng vốn điều lệ 4.590 triệu đồng, thực hiện các công trình sửa chữa nhỏ, giải quyết việc làm cho 70 lao động thường xuyên và 66 lao động thời vụ. Qua khảo sát thực tế, có 02 HTX: HTX xây lắp điện Minh Thành và HTX xây lắp điện Hưng Phú hoạt động ổn định, doanh thu hàng năm khoảng 15,5 tỷ đồng, còn lại 02 HTX hoạt động cầm chừng.

Lĩnh vực tiểu thủ công nghiệp có 04 HTX với tổng vốn điều lệ đăng ký 1.340 triệu đồng, 44 thành viên, giải quyết việc làm cho 276 lao động thường xuyên và 90 lao động thời vụ. Thu nhập bình quân của người lao động thường xuyên khoảng 3,5 - 4 triệu đồng/tháng.

3. Lĩnh vực Thương mại - Dịch vụ, Kinh doanh tổng hợp

Hiện có 05 HTX với tổng vốn điều lệ đăng ký là 2.250 triệu đồng, tổng số 89 thành viên, giải quyết việc làm cho 34 lao động thường xuyên và 3 lao động thời vụ, thu nhập bình quân 5 triệu đồng/người/tháng. Các HTX trên lĩnh vực này hoạt động tương đối ổn định, tuy nhiên một số đơn vị còn khó khăn do giá thuê đất theo quy định của nhà nước quá cao như trường hợp của HTX thương mại dịch vụ Phương Đông.

4. Lĩnh vực tín dụng

Hiện có 07 Quỹ tín dụng nhân dân (QTDND), với tổng số 12.240 thành viên, giải quyết việc làm cho 70 lao động thường xuyên, tổng vốn điều lệ đăng ký là 13.667 triệu đồng. Các QTDND trên địa bàn tỉnh luôn được Ngân hàng Nhà nước tỉnh quan tâm hướng dẫn, hỗ trợ hoạt động, kiểm tra, giám sát việc thực hiện các quy định trong lĩnh vực kinh doanh tiền tệ; tuân thủ các quy định về công tác kế toán, quy trình hạch toán kế toán, đảm bảo thực hiện kịp thời, chính xác các nghiệp vụ phát sinh, đảm bảo an toàn vốn và tài sản.

5. Lĩnh vực Giao thông vận tải

Hiện có 06 HTX, tổng số 1.460 thành viên, giải quyết việc làm cho 1.200 lao động thường xuyên và 260 lao động thời vụ, tổng vốn điều lệ đăng ký 171.111 triệu đồng.

Các HTX lĩnh vực giao thông vận tải đảm bảo cung ứng các dịch vụ quan trọng cho thành viên như: đăng ký lưu hành, bến bãi, luồng tuyến, tìm nguồn hàng, nguồn khách, xử lý rủi ro...., kiểm tra hoạt động của các tuyến xe và các bến đò khách ngang sông, kịp thời phát hiện chấn chỉnh những sai phạm, góp phần phục vụ tốt nhu cầu vận chuyển hàng hóa, đi lại của nhân dân trong các dịp lễ, tết.

6. Lĩnh vực Tài nguyên - Môi trường (khai thác cát sông)

Hiện có 02 HTX3, ngành nghề kinh doanh chủ yếu là khai thác các mỏ cát sông. Tuy HTX có doanh thu ổn định, nhưng vẫn còn thấp, trong hoạt động còn gặp nhiều khó khăn, tổ chức bộ máy mới được củng cố, thiếu vốn để đầu tư phương tiện vận chuyển, khai thác cát, bến bãi và vốn hoạt động kinh doanh.

III. NHỮNG THUẬN LỢI, KHÓ KHĂN VÀ NGUYÊN NHÂN

1. Thuận lợi

Được sự quan tâm của Đảng và nhà nước đối với kinh tế hợp tác, hợp tác xã từ Trung ương đến cơ sở, nhất là trong lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn, nên chất lượng hoạt động của KTTT từng bước được củng cố và phát triển. Các chủ trương về phát triển kinh tế tập thể, Luật HTX năm 2012 và Kết luận 56/KL-TW của Bộ chính trị đã được triển khai đến cơ sở, tạo điều kiện cho các địa phương, các ngành nhận thức đầy đủ hơn về kinh tế tập thể.

2. Khó khăn

- Vẫn còn một ít cấp ủy, chính quyền và cán bộ, đảng viên trong hệ thống chính trị, nhất là cấp cơ sở nhận thức chưa đầy đủ, thống nhất về ý nghĩa và tầm quan trọng của phát triển thành phần kinh tế tập thể.

- Đội ngũ cán bộ quản lý nhà nước về kinh tế tập thể còn thiếu về số lượng và chưa tương đồng về năng lực giữa các cấp, các ngành.

- Năng lực hoạt động của một số HTX, THT còn yếu kém trên nhiều phương diện (vốn, công nghệ, trình độ quản lý, thông tin thị trường, liên kết với các doanh nghiệp trong và ngoài tỉnh để cung ứng nguyên vật liệu, tiêu thụ sản phẩm,...).

- Ngân sách tỉnh còn khó khăn nên chưa có điều kiện thành lập Quỹ hỗ trợ phát triển kinh tế tập thể, để có điều kiện hỗ trợ về nguồn vốn ưu đãi cho HTX, THT. Hầu hết các HTX chưa hình thành được tài sản, nên gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn tín dụng ngân hàng; việc vay vốn chủ yếu do các thành viên trực tiếp dùng tài sản cá nhân để thế chấp (các HTX vật tải thủy bộ).

- Một số chính sách hỗ trợ cho các HTX, THT đã được ban hành, nhưng Bến Tre chưa có điều kiện áp dụng như: hỗ trợ đất để xây dựng trụ sở hoạt động của các HTX, hỗ trợ đầu tư xây dựng các công trình cơ sở hạ tầng như đường giao thông, nhà xưởng,...4; kinh phí đào tạo, bồi dưỡng cán bộ và thành viên HTX được tỉnh quan tâm thực hiện từ việc lồng ghép nhiều nguồn kinh phí, nhưng chỉ đáp ứng được một phần so với nhu cầu thực tế.

3. Nguyên nhân

Nhận thức về vai trò của kinh tế tập thể của các cấp, các ngành chưa đầy đủ, thống nhất, nhất là ở cơ sở nên hạn chế trong tuyên truyền, vận động nhân dân. Việc triển khai các đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước về phát triển kinh tế tập thể tuy có thực hiện, nhưng chưa có sự phối hợp đồng bộ giữa các ngành; điều kiện nguồn ngân sách, quỹ đất công tỉnh còn nhiều khó khăn. Người dân chưa thật sự tin tưởng vào mô hình liên kết sản xuất theo THT, HTX, chưa mạnh dạn tích cực tham gia. Một số chính sách hỗ trợ cho kinh tế tập thể tuy đã được ban hành nhưng thiếu cơ chế, tài chính để thực hiện. Công tác tuyên truyền về kinh tế tập thể chưa được thực hiện thường xuyên, sâu rộng, dẫn đến nhận thức của người dân về kinh tế tập thể chưa đầy đủ, đúng đắn. Đội ngũ cán bộ quản lý của các HTX, THT còn thiếu và yếu về trình độ, năng lực và tâm huyết với nghề.

IV. KẾT QUẢ THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VÀ CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN KINH TẾ TẬP THỂ

1. Kết quả triển khai Luật và các văn bản hướng dẫn

Sau khi có Luật Hợp tác xã năm 2012, Ủy ban nhân dân tỉnh đã tổ chức Hội nghị triển khai Luật Hợp tác xã, Nghị định số 193/2013/NĐ-CP, Thông tư số 03/2014/TT-BKHĐT đến các thành viên Ban Chỉ đạo củng cố, đổi mới, phát triển kinh tế tập thể, hợp tác xã tỉnh Bến Tre, UBND các huyện, thành phố, các sở, ngành tỉnh và các hợp tác xã (gọi tắt: HTX) có điều kiện chuyển đổi theo Luật. Các sở ngành, đoàn thể, UBND các huyện, thành phố tập trung triển khai tuyên truyền đến cán bộ, đảng viên, hội viên và nhân dân trên địa bàn. Ủy ban nhân dân tỉnh đã ban hành Kế hoạch số 1081/KH-UBND, ngày 13/3/2015 về việc chuyển đổi các HTX trên địa bàn tỉnh Bến Tre hoạt động theo Luật Hợp tác xã; Sở Kế hoạch và Đầu tư phối hợp với Liên minh Hợp tác xã tỉnh ban hành Hướng dẫn số 542/HD-SKHĐT-LMHTX, ngày 27/3/2015 về thực hiện các bước tổ chức lại hoạt động, chuyển đổi hợp tác xã theo Kế hoạch số 1081/KH- UBND của UBND tỉnh đến các HTX để triển khai thực hiện.

2. Công tác quản lý nhà nước về kinh tế tập thể

Công tác quản lý nhà nước về kinh tế tập thể trong thời gian qua đã và đang có những chuyển biến tích cực. Đội ngũ cán bộ quản lý nhà nước về kinh tế tập thể của Sở Kế hoạch và Đầu tư và Ủy ban nhân dân cấp huyện bước đầu đã được củng cố, kiện toàn theo Thông tư liên tịch số 21/2015/TTLT-BKHĐT-BNV5. Tỉnh ủy đã ban hành Chỉ thị số 15/CT-TU, ngày 15/11/2016 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy, về tăng cường sự lãnh đạo của các cấp ủy đảng trong củng cố, phát triển và nâng cao hiệu quả kinh tế tập thể trên địa bàn tỉnh Bến Tre; UBND tỉnh ban hành Quyết định số 18/2017/QĐ-UBND, ngày 28/3/2017 về Quy chế phối hợp giữa các cơ quan chức năng trong hỗ trợ hoạt động kinh tế tập thể trên địa bàn tỉnh Bến Tre; đồng thời tổ chức Hội nghị sơ kết 3 năm thi hành Luật hợp tác xã năm 2012.

3. Kết quả triển khai chính sách hỗ trợ, ưu đãi hợp tác xã

- Về hỗ trợ đất đai, cơ sở hạ tầng: Do quỹ đất công của tỉnh rất ít nên chưa có điều kiện để hỗ trợ HTX xây dựng trụ sở; phần lớn các HTX chưa có trụ sở để hoạt động, một số ít HTX trong lĩnh vực thủy sản, vận tải, dịch vụ nông nghiệp, được các địa phương tạo điều kiện cho thuê đất để xây dựng trụ sở, thuê mặt bằng có sẵn, hoặc tận dụng mặt bằng của các thành viên HTX để làm trụ sở hoạt động.

- Về đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ HTX: Từng ngành, địa phương đều quan tâm tổ chức các lớp tập huấn, bồi dưỡng ngắn hạn cho đội ngũ cán bộ cho các HTX, nhưng chưa nhiều, hiệu quả chưa cao.

- Công tác chuyển giao kỹ thuật, công nghệ mới, đăng ký bản quyền, hỗ trợ tham gia hội chợ triển lãm, tham quan học tập kinh nghiệm,... được các ngành và địa phương quan tâm; giúp các HTX tiếp cận với các tiến bộ của khoa học công nghệ, nâng cao năng lực sản xuất, cạnh tranh trên thị trường.

4. Kết quả đăng ký lại, chuyển đổi HTX, Liên hiệp HTX

Thực hiện công tác chuyển đổi các HTX theo quy định của Luật Hợp tác xã năm 2012, tỉnh đã ban hành Kế hoạch số 1081/KH-UBND để tập trung chỉ đạo thực hiện. Kết quả, đã hỗ trợ thực hiện chuyển đổi 38 HTX hoạt động theo Luật HTX năm 2012; đang tập trung chỉ đạo thực hiện các qui trình, thủ tục giải thể bắt buộc 12 HTX và 01 Liên hiệp HTX không hoạt động trong thời gian dài, không có khả năng chuyển đổi.